Gezondheidsrecht HC 1
Rechtsfilosofen
- Radbruch (1879-1949); recht is gerechtigheid, rechtszekerheid (voorspelbaarheid) en
doelmatigheid (zinvol). Na WOII, gerechtigheid is de basis.
- Kelsen (1881-1973): recht is een systeem; een soort computerprogramma: uit A volgt B,
zuivere logica. Gaat het volgens de formele regels, meerderheid beslist. Als jurist niet kijken
naar morele waarden. Veel kritiek tijdens WOII. Formeel recht wat te maken heeft met
procedures heeft te maken met Kelsen (procedurerecht, veel in bestuursrecht). Binnen 6
weken in beroep moeten, anders niet-ontvankelijk, in strafrecht: bewijs niet volgens juiste
procedures verkregen, dan niet bruikbaar als bewijs.
- Thomas van Aquino (1225-1274): recht is natuurrecht, van God gegeven: alles is moraal,
eeuwig en onveranderlijk. Je hebt overal ter wereld recht, zit in ons mensen gebouwd.
- Hobbes (1588-1979): er is een oorlog van allen tegen allen: recht schept veiligheid. We
maken toch altijd ruzie met elkaar, recht is bedoeld voor veiligheid. In VS: staat heeft maar
één doel: veiligheid garanderen, verder geen bemoeienis.
- Immanuel Kant (1724-1804): vrijheid impliceert verantwoordelijkheid, dus normen en
waarden. WGBO; verantwoordelijkheid als goed hulpverlener, leg alles neer bij
verantwoordelijkheid. Je bent opgeleid, je moet zelf nadenken. Good governance.
- Jeremy Bentham (1748-1832): de mens streeft naar het hoogste nut; recht beoogt
nutsmaximalisatie. Greatest happiness of the greatest number. Embryoselectie om ernstige
ziektes te minimaliseren: we hebben het vermogen: volgens bentham nuttig, we kunnen het,
het levert veel geld op dus doen. maar moreel?
- Plato (427-347 vChr): recht dient het ware, goede, schone deugd. Nadenken over het goede,
zit in de richting van Aquino (onveranderlijk), Plato zegt wat zet je er naast, wat versta je
onder het goede.
- Aristoteles (384-322 v.Chr): pragmatisch; de mens streeft naar geluk, uitleg zou kunnen zijn:
recht is bedoeld om het geluk te verhogen. Leven bij de dag, heb je een wet nodig vanwege
corona, dan moet je die maken. Luister naar de ander, kun je er niet samen uit komen.
- Rousseau: contrat social: het fundament van recht zijn de afspraken tussen mensen.
Horizontale manier afspraken met elkaar maken, contracten. In zorg:
behandelingsovereenkomst, verder komen door afspraken met elkaar vast te leggen.
Functies van het recht
- Ordening (verkeersregels, staatsrecht met zijn verdeling van bevoegdheden en ‘inrichting van
de staat’). Rechtszekerheid (voorspelbaarheid), wetten en besluiten e.d. definities
rechtsbegrippen als ‘beschikking’, ‘overeenkomst’, ‘schade’.
- Uitdrukking morele en culturele waarden (o.a. bestrijding armoede, kinderbescherming,
bescherming menswaardigheid)
- Correctie/handhaving
- Geschilbeslechting (rechtspraak, bezwaarschriften, mediation)
- Regelend: uitwerking voor concreet geval: vergunning.
Maatschappelijke ontwikkelingen
- Techniek – maakt leven ingewikkelder, auto’s, internet, smartphones, genetica, ruimterecht,
zorg (IVF, stamceltransplantatie).
- Secularisering – mensen aanvaarden minder tegenslag. Recht is niet enkel afweer, steeds
meer actieve inzet (sociaal recht, WMO)
, - Maakbaarheidsgedachte – wint terrijn (het zoeken naar geluk voor jezelf en iedereen, zvw
- Globalisering – steeds meer internationale contacten (VN, RvE, als het daar mag, waarom
mag het dan hier niet?). mogen wij producten gebruiken die door kinderhanden zijn
gemaakt, hier is kinderarbeid verboden. Experimenten tijdens WOII, verschrikkelijk maar
heeft wel veel opgebracht aan kennis. Mogen we die kennis gebruiken?
- Toenemende bevolking – eist meer internationale ordening (milieu, kinderrechten)
- Nieuwe ontdekkingen - nieuwe normen en waarden (sociale media)
Nut van het recht
- Veiligheid
- Zekerheid, voorspelbaarheid
- Schept ruimte voor vooruitgang
- Bescherming van kwetsbare
- Zonder recht ontstaat chaos
Rechtsbronnen
- Rechtsbeginselen (gelijke behandeling)
- Wetten
- Volkenrechtelijke verdragen en besluiten (VN, EVRM, IVRK)
- Jurisprudentie
- Gewoonte
- Doctrine
- Maar ook: richtlijnen, protocollen, gedragsregels, verenigingsregels
Rechtsgebieden
- Internationaal recht en europees recht
o Verdragen, besluiten van internationale organisaties (VN,RvE, EU)
o Grondrechten, mensenrechten (EVRM, VN-gehandicaptenverdrag)
o Incorporatie en transformatie (internationaal recht wordt in nationaal recht vertaald)
- Grondrechten: bescherming individu tegen massa (lich integriteit, privacy)
- Publieksrecht
o Staatsrecht (parlement, provincie, gemeente, democratie)
o Bestuursrecht (awb, zbo als acm en nza, bemoeienis obh met samenleving)
o Strafrecht (WvSr)
- Privaatrecht
o Personen- en familierecht, rechtspersonenrecht, vermogensrecht (vooral BW, WGBO
is onderdeel van BW)
o Horizontaal recht
Materieel recht; inhoudelijke regels (bv. Patientenrechten)
Formeel recht; procesrecht, vormvoorschriften, spelregels (6 weken termijn, onrechtmatig verkregen
bewijs) (sv, brv, delen van awb)
Eigenschappen van recht
- Rechten: vooral redeneren, consistentie
- Weinig met statistiek en kwantiteit. (lucia de berk, statistische verbanden gelegd,
aanvankelijk veroordeeld, daarna twijfel aan wat dat nou zegt, geen enkel concreet
voorbeeld)
, - Deontologische oriëntatie; altijd discussie over uitgangspunten, voorwaarden
- Interpretatie, taalgerichtheid. In wetten staat aangegeven wat er onder definities verstaan
wordt. Komt niet altijd overeen met de van dale.
- Enerzijds een opbouw vanuit het fundament van rechtsbeginselen, anderzijds bottum-up:
vanuit de casus ontstaat nieuw recht en niet enkel: verklaar de casus vanuit de theorie
- Rechtsfiguren: het instrument om het recht vorm te geven (bijv. aanbod, overeenkomst,
beschikking, wet, besluit)
Privaatrecht (wetten hoef je niet uit je hoofd te leren, je moet ze alleen kunnen vinden)
- Boek 1: persoonlijkheidsrechten
o Recht op naam, burgerlijke stand (huwelijk, geboorte, overlijden)
o Minderjarigheid
o Familierecht: gezag ouders, voogdij, mentor, curator
- Boek 2: rechtspersonen (als niet in boek staat: natuurlijke personen)
o Vereniging
o Stichting
o Nv, bv, coop.ver.
- Boek 3: vermogensrecht
o Definities van zaak; redelijkheid en billijkheid, wil, vertrouwen
o Rechtshandeling
- Boek 6: algemeen verbintenissenrecht
- Boek 7: bijzondere overeenkomsten, waaronder
o WGBO
o Huurrecht, arbeidsovereenkomst, opdracht, consumentenkoop
Bestuursrecht (geen onderdeel van geheel, ter illustratie)
- Omgevingswet, wkkgz, wmo, awb
- Gaat over: cultuur, sport, milieu, zorg, natuur, ruimtelijke ordening
- Basis is rechtsstatelijkheid: bemoeienis overheid alleen op basis van wet met inachtneming
van belangenafweging burger – algemeen belang.
Strafrecht
- Handhaving openbare orde
- Bescherming maatschappij
- Bescherming tegen misdaad
Internationaal recht
- Europa
o RvE: mensenrechten
EVRM
EHRM
o Europese Unie: interne markt
EU Verdrag
EU HvJ: de rechter van de EU
- VN: VN-verdragen
o Strafhof (oorlogsmisdrijven)
Biogeneeskundeverdrag?? – NL weigert ratificatie; betreft rechten patiënt, in NL niet geldig.
Grondrecht
- Bescherm het individu tegen de massa
Rechtsfilosofen
- Radbruch (1879-1949); recht is gerechtigheid, rechtszekerheid (voorspelbaarheid) en
doelmatigheid (zinvol). Na WOII, gerechtigheid is de basis.
- Kelsen (1881-1973): recht is een systeem; een soort computerprogramma: uit A volgt B,
zuivere logica. Gaat het volgens de formele regels, meerderheid beslist. Als jurist niet kijken
naar morele waarden. Veel kritiek tijdens WOII. Formeel recht wat te maken heeft met
procedures heeft te maken met Kelsen (procedurerecht, veel in bestuursrecht). Binnen 6
weken in beroep moeten, anders niet-ontvankelijk, in strafrecht: bewijs niet volgens juiste
procedures verkregen, dan niet bruikbaar als bewijs.
- Thomas van Aquino (1225-1274): recht is natuurrecht, van God gegeven: alles is moraal,
eeuwig en onveranderlijk. Je hebt overal ter wereld recht, zit in ons mensen gebouwd.
- Hobbes (1588-1979): er is een oorlog van allen tegen allen: recht schept veiligheid. We
maken toch altijd ruzie met elkaar, recht is bedoeld voor veiligheid. In VS: staat heeft maar
één doel: veiligheid garanderen, verder geen bemoeienis.
- Immanuel Kant (1724-1804): vrijheid impliceert verantwoordelijkheid, dus normen en
waarden. WGBO; verantwoordelijkheid als goed hulpverlener, leg alles neer bij
verantwoordelijkheid. Je bent opgeleid, je moet zelf nadenken. Good governance.
- Jeremy Bentham (1748-1832): de mens streeft naar het hoogste nut; recht beoogt
nutsmaximalisatie. Greatest happiness of the greatest number. Embryoselectie om ernstige
ziektes te minimaliseren: we hebben het vermogen: volgens bentham nuttig, we kunnen het,
het levert veel geld op dus doen. maar moreel?
- Plato (427-347 vChr): recht dient het ware, goede, schone deugd. Nadenken over het goede,
zit in de richting van Aquino (onveranderlijk), Plato zegt wat zet je er naast, wat versta je
onder het goede.
- Aristoteles (384-322 v.Chr): pragmatisch; de mens streeft naar geluk, uitleg zou kunnen zijn:
recht is bedoeld om het geluk te verhogen. Leven bij de dag, heb je een wet nodig vanwege
corona, dan moet je die maken. Luister naar de ander, kun je er niet samen uit komen.
- Rousseau: contrat social: het fundament van recht zijn de afspraken tussen mensen.
Horizontale manier afspraken met elkaar maken, contracten. In zorg:
behandelingsovereenkomst, verder komen door afspraken met elkaar vast te leggen.
Functies van het recht
- Ordening (verkeersregels, staatsrecht met zijn verdeling van bevoegdheden en ‘inrichting van
de staat’). Rechtszekerheid (voorspelbaarheid), wetten en besluiten e.d. definities
rechtsbegrippen als ‘beschikking’, ‘overeenkomst’, ‘schade’.
- Uitdrukking morele en culturele waarden (o.a. bestrijding armoede, kinderbescherming,
bescherming menswaardigheid)
- Correctie/handhaving
- Geschilbeslechting (rechtspraak, bezwaarschriften, mediation)
- Regelend: uitwerking voor concreet geval: vergunning.
Maatschappelijke ontwikkelingen
- Techniek – maakt leven ingewikkelder, auto’s, internet, smartphones, genetica, ruimterecht,
zorg (IVF, stamceltransplantatie).
- Secularisering – mensen aanvaarden minder tegenslag. Recht is niet enkel afweer, steeds
meer actieve inzet (sociaal recht, WMO)
, - Maakbaarheidsgedachte – wint terrijn (het zoeken naar geluk voor jezelf en iedereen, zvw
- Globalisering – steeds meer internationale contacten (VN, RvE, als het daar mag, waarom
mag het dan hier niet?). mogen wij producten gebruiken die door kinderhanden zijn
gemaakt, hier is kinderarbeid verboden. Experimenten tijdens WOII, verschrikkelijk maar
heeft wel veel opgebracht aan kennis. Mogen we die kennis gebruiken?
- Toenemende bevolking – eist meer internationale ordening (milieu, kinderrechten)
- Nieuwe ontdekkingen - nieuwe normen en waarden (sociale media)
Nut van het recht
- Veiligheid
- Zekerheid, voorspelbaarheid
- Schept ruimte voor vooruitgang
- Bescherming van kwetsbare
- Zonder recht ontstaat chaos
Rechtsbronnen
- Rechtsbeginselen (gelijke behandeling)
- Wetten
- Volkenrechtelijke verdragen en besluiten (VN, EVRM, IVRK)
- Jurisprudentie
- Gewoonte
- Doctrine
- Maar ook: richtlijnen, protocollen, gedragsregels, verenigingsregels
Rechtsgebieden
- Internationaal recht en europees recht
o Verdragen, besluiten van internationale organisaties (VN,RvE, EU)
o Grondrechten, mensenrechten (EVRM, VN-gehandicaptenverdrag)
o Incorporatie en transformatie (internationaal recht wordt in nationaal recht vertaald)
- Grondrechten: bescherming individu tegen massa (lich integriteit, privacy)
- Publieksrecht
o Staatsrecht (parlement, provincie, gemeente, democratie)
o Bestuursrecht (awb, zbo als acm en nza, bemoeienis obh met samenleving)
o Strafrecht (WvSr)
- Privaatrecht
o Personen- en familierecht, rechtspersonenrecht, vermogensrecht (vooral BW, WGBO
is onderdeel van BW)
o Horizontaal recht
Materieel recht; inhoudelijke regels (bv. Patientenrechten)
Formeel recht; procesrecht, vormvoorschriften, spelregels (6 weken termijn, onrechtmatig verkregen
bewijs) (sv, brv, delen van awb)
Eigenschappen van recht
- Rechten: vooral redeneren, consistentie
- Weinig met statistiek en kwantiteit. (lucia de berk, statistische verbanden gelegd,
aanvankelijk veroordeeld, daarna twijfel aan wat dat nou zegt, geen enkel concreet
voorbeeld)
, - Deontologische oriëntatie; altijd discussie over uitgangspunten, voorwaarden
- Interpretatie, taalgerichtheid. In wetten staat aangegeven wat er onder definities verstaan
wordt. Komt niet altijd overeen met de van dale.
- Enerzijds een opbouw vanuit het fundament van rechtsbeginselen, anderzijds bottum-up:
vanuit de casus ontstaat nieuw recht en niet enkel: verklaar de casus vanuit de theorie
- Rechtsfiguren: het instrument om het recht vorm te geven (bijv. aanbod, overeenkomst,
beschikking, wet, besluit)
Privaatrecht (wetten hoef je niet uit je hoofd te leren, je moet ze alleen kunnen vinden)
- Boek 1: persoonlijkheidsrechten
o Recht op naam, burgerlijke stand (huwelijk, geboorte, overlijden)
o Minderjarigheid
o Familierecht: gezag ouders, voogdij, mentor, curator
- Boek 2: rechtspersonen (als niet in boek staat: natuurlijke personen)
o Vereniging
o Stichting
o Nv, bv, coop.ver.
- Boek 3: vermogensrecht
o Definities van zaak; redelijkheid en billijkheid, wil, vertrouwen
o Rechtshandeling
- Boek 6: algemeen verbintenissenrecht
- Boek 7: bijzondere overeenkomsten, waaronder
o WGBO
o Huurrecht, arbeidsovereenkomst, opdracht, consumentenkoop
Bestuursrecht (geen onderdeel van geheel, ter illustratie)
- Omgevingswet, wkkgz, wmo, awb
- Gaat over: cultuur, sport, milieu, zorg, natuur, ruimtelijke ordening
- Basis is rechtsstatelijkheid: bemoeienis overheid alleen op basis van wet met inachtneming
van belangenafweging burger – algemeen belang.
Strafrecht
- Handhaving openbare orde
- Bescherming maatschappij
- Bescherming tegen misdaad
Internationaal recht
- Europa
o RvE: mensenrechten
EVRM
EHRM
o Europese Unie: interne markt
EU Verdrag
EU HvJ: de rechter van de EU
- VN: VN-verdragen
o Strafhof (oorlogsmisdrijven)
Biogeneeskundeverdrag?? – NL weigert ratificatie; betreft rechten patiënt, in NL niet geldig.
Grondrecht
- Bescherm het individu tegen de massa
