Adviesverslag
31-5-2021 Richtlijn Medicatietrouw in de wijk
Naam student:
Studentnummer:
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Eerste examinator:
Tweede examinator:
Cursuscode: GVE-4.AIB-17
Studiegroepcode: GVE-AIB-VOL-6
Aantal woorden: 3995
,Voorwoord
Voor u ligt de scriptie ‘Richtlijn Medicatietrouw in de wijk’. Deze scriptie is geschreven in het kader
van mijn afstuderen aan de HBO bachelor Verpleegkunde aan Hogeschool Utrecht in opdracht van
Marlies Schrijvers van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik. In de periode van februari
2021 tot en met juni 2021 ben ik bezig geweest met mijn onderzoek en het schrijven van deze
scriptie.
Tijdens mijn stage in de wijkverpleging in leerjaar drie kwam ik regelmatig cliënten tegen die
problemen hadden met hun medicatie, de medicatie werd verkeerd of zelfs helemaal niet
ingenomen. Destijds was er geen richtlijn beschikbaar die verpleegkundigen/verzorgenden kon
ondersteunen bij het signaleren en aanpakken van problemen met medicatie. Toen de vraag
beschikbaar kwam vanuit de HU IVS Instituut Verantwoord Medicijngebruik voor dit onderzoek leek
dit mij een erg interessant onderwerp. Ik besloot om hierover mijn scriptie te schrijven.
Hierbij wil ik graag als eerste mijn afstudeerbegeleider bedanken voor de prettige begeleiding tijdens
het schrijven van mijn scriptie. Daarnaast wil ik alle deelnemers ontzettend bedanken voor hun
bijdrage aan mijn scriptie, zonder hen had ik mijn scriptie niet af kunnen ronden. Tevens wil ik mijn
opdrachtgever Marlies Schrijvers bedanken voor de prettige samenwerking en adviezen. Ook wil ik
graag mijn 1e en 2e beoordelaar bedanken voor de tijd en moeite die bij het beoordelen van deze
scriptie kwam kijken. Tot slot wil ik mijn vrienden en familie bedanken voor de steun en adviezen die
zij hebben gegeven tijdens schrijven van mijn scriptie. Dit alles heeft ervoor gezorgd dat ik mijn
scriptie goed kan afronden.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Naam
Utrecht, 31 mei 2021
1
,Samenvatting
Achtergrond
Medicatieontrouw is een probleem wat regelmatig voorkomt bij cliënten in de wijk. Het is de taak
van de verpleegkundigen/verzorgenden om medicatieontrouw tijdig te signaleren en hierna actie te
ondernemen. Het inzetten van een richtlijn kan hierbij ondersteuning bieden. De beroepsvereniging
Verzorgenden en Verpleegkundigen (V&VN) heeft in samenwerking met de richtlijnwerkgroep
Medicatietrouw de richtlijn Medicatietrouw ontwikkeld. Voor dit onderzoek werd er naar aanleiding
van een proefimplementatie gekeken naar wat de ervaringen waren van
verpleegkundigen/verzorgenden met deze nieuwe richtlijn.
Methode
Door middel van kwalitatief onderzoek werd er antwoord gegeven op de vraag: ‘Wat zijn naar
aanleiding van de proefimplementatie de ervaringen van verpleegkundigen en verzorgenden
werkzaam in de wijkverpleging met de richtlijn Medicatietrouw?’. Middels semigestructureerde
interviews werden de ervaringen met de richtlijn van acht verpleegkundigen/verzorgenden in kaart
gebracht.
Resultaten
De ervaringen met betrekking tot de inhoud van de richtlijn waren erg positief, op dit vlak waren er
geen aanpassingen nodig. De richtlijn sluit aan op de praktijksituatie maar het uitvoeren van de
richtlijn in combinatie met de kort geïndiceerde tijd en hoge werkdruk maakte dat het in sommige
situaties niet haalbaar is. Er werden hiervoor verschillende alternatieven genoemd, zoals een
zakboekje.
Discussie/conclusie
Het onderzoek heeft sterke en zwakke punten. Er was sprake van een korte onderzoeksperiode en
een kleine onderzoekspopulatie. De ervaringen met de richtlijn waren veelal positief, er zijn slechts
een aantal aspecten die nog verbeterd kunnen worden voor optimaal gebruik.
Aanbevelingen
Om het werken met de richtlijn toegankelijker te maken wordt aanbevolen de richtlijn te verwerken
in een zakboekje of een mobiele app. Daarnaast kan de richtlijn opgenomen worden in de
zorgplannen of in de scholing. Om de richtlijn binnen organisaties te introduceren kan er een (online)
bijeenkomst georganiseerd worden. Tot slot wordt er aanbevolen om een succesvolle implementatie
te garanderen, de richtlijn middels een standaard te implementeren.
2
, Inhoud
Voorwoord.................................................................................................................................................... 1
Samenvatting................................................................................................................................................. 2
1. Inleiding..................................................................................................................................................... 4
Doel- en vraagstelling.........................................................................................................................5
2. Onderzoeksmethode.................................................................................................................................. 5
Onderzoeksdesign..............................................................................................................................5
Ethische overwegingen.......................................................................................................................7
3. Resultaten................................................................................................................................................. 7
Ervaringen inhoud richtlijn.................................................................................................................8
Ervaringen praktijk richtlijn.................................................................................................................9
Eigenschappen deelnemers..............................................................................................................10
Samenwerking..................................................................................................................................11
Toekomstperspectief implementatie richtlijn...................................................................................11
4. Discussie en conclusie.............................................................................................................................. 12
Betekenis van de resultaten.............................................................................................................12
Kritische beschouwing......................................................................................................................13
Implicaties voor het verpleegkundig vak..........................................................................................14
Conclusie..........................................................................................................................................14
5. Advies...................................................................................................................................................... 14
Microniveau......................................................................................................................................15
Mesoniveau......................................................................................................................................15
Literatuurlijst............................................................................................................................................... 16
Bijlagen....................................................................................................................................................... 19
Bijlage 1: PICO..................................................................................................................................19
Bijlage 2: Informatiebrief en toestemmingsformulier......................................................................20
Bijlage 3: Richtlijn Medicatietrouw...................................................................................................23
Bijlage 4: Interview vragen...............................................................................................................24
Bijlage 5: Zoekplan literatuur inleiding.............................................................................................26
Bijlage 6: Beoordeling wetenschappelijke literatuur........................................................................29
Bijlage 7: Checklist zorgvuldigheid en persoonsgebonden data.......................................................57
Bijlage 8: Beoordeling opdrachtgever...............................................................................................58
Bijlage 9: Reflectie en samenwerking...............................................................................................59
Bijlage 11: Deelname themaweken..................................................................................................63
3
31-5-2021 Richtlijn Medicatietrouw in de wijk
Naam student:
Studentnummer:
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Eerste examinator:
Tweede examinator:
Cursuscode: GVE-4.AIB-17
Studiegroepcode: GVE-AIB-VOL-6
Aantal woorden: 3995
,Voorwoord
Voor u ligt de scriptie ‘Richtlijn Medicatietrouw in de wijk’. Deze scriptie is geschreven in het kader
van mijn afstuderen aan de HBO bachelor Verpleegkunde aan Hogeschool Utrecht in opdracht van
Marlies Schrijvers van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik. In de periode van februari
2021 tot en met juni 2021 ben ik bezig geweest met mijn onderzoek en het schrijven van deze
scriptie.
Tijdens mijn stage in de wijkverpleging in leerjaar drie kwam ik regelmatig cliënten tegen die
problemen hadden met hun medicatie, de medicatie werd verkeerd of zelfs helemaal niet
ingenomen. Destijds was er geen richtlijn beschikbaar die verpleegkundigen/verzorgenden kon
ondersteunen bij het signaleren en aanpakken van problemen met medicatie. Toen de vraag
beschikbaar kwam vanuit de HU IVS Instituut Verantwoord Medicijngebruik voor dit onderzoek leek
dit mij een erg interessant onderwerp. Ik besloot om hierover mijn scriptie te schrijven.
Hierbij wil ik graag als eerste mijn afstudeerbegeleider bedanken voor de prettige begeleiding tijdens
het schrijven van mijn scriptie. Daarnaast wil ik alle deelnemers ontzettend bedanken voor hun
bijdrage aan mijn scriptie, zonder hen had ik mijn scriptie niet af kunnen ronden. Tevens wil ik mijn
opdrachtgever Marlies Schrijvers bedanken voor de prettige samenwerking en adviezen. Ook wil ik
graag mijn 1e en 2e beoordelaar bedanken voor de tijd en moeite die bij het beoordelen van deze
scriptie kwam kijken. Tot slot wil ik mijn vrienden en familie bedanken voor de steun en adviezen die
zij hebben gegeven tijdens schrijven van mijn scriptie. Dit alles heeft ervoor gezorgd dat ik mijn
scriptie goed kan afronden.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Naam
Utrecht, 31 mei 2021
1
,Samenvatting
Achtergrond
Medicatieontrouw is een probleem wat regelmatig voorkomt bij cliënten in de wijk. Het is de taak
van de verpleegkundigen/verzorgenden om medicatieontrouw tijdig te signaleren en hierna actie te
ondernemen. Het inzetten van een richtlijn kan hierbij ondersteuning bieden. De beroepsvereniging
Verzorgenden en Verpleegkundigen (V&VN) heeft in samenwerking met de richtlijnwerkgroep
Medicatietrouw de richtlijn Medicatietrouw ontwikkeld. Voor dit onderzoek werd er naar aanleiding
van een proefimplementatie gekeken naar wat de ervaringen waren van
verpleegkundigen/verzorgenden met deze nieuwe richtlijn.
Methode
Door middel van kwalitatief onderzoek werd er antwoord gegeven op de vraag: ‘Wat zijn naar
aanleiding van de proefimplementatie de ervaringen van verpleegkundigen en verzorgenden
werkzaam in de wijkverpleging met de richtlijn Medicatietrouw?’. Middels semigestructureerde
interviews werden de ervaringen met de richtlijn van acht verpleegkundigen/verzorgenden in kaart
gebracht.
Resultaten
De ervaringen met betrekking tot de inhoud van de richtlijn waren erg positief, op dit vlak waren er
geen aanpassingen nodig. De richtlijn sluit aan op de praktijksituatie maar het uitvoeren van de
richtlijn in combinatie met de kort geïndiceerde tijd en hoge werkdruk maakte dat het in sommige
situaties niet haalbaar is. Er werden hiervoor verschillende alternatieven genoemd, zoals een
zakboekje.
Discussie/conclusie
Het onderzoek heeft sterke en zwakke punten. Er was sprake van een korte onderzoeksperiode en
een kleine onderzoekspopulatie. De ervaringen met de richtlijn waren veelal positief, er zijn slechts
een aantal aspecten die nog verbeterd kunnen worden voor optimaal gebruik.
Aanbevelingen
Om het werken met de richtlijn toegankelijker te maken wordt aanbevolen de richtlijn te verwerken
in een zakboekje of een mobiele app. Daarnaast kan de richtlijn opgenomen worden in de
zorgplannen of in de scholing. Om de richtlijn binnen organisaties te introduceren kan er een (online)
bijeenkomst georganiseerd worden. Tot slot wordt er aanbevolen om een succesvolle implementatie
te garanderen, de richtlijn middels een standaard te implementeren.
2
, Inhoud
Voorwoord.................................................................................................................................................... 1
Samenvatting................................................................................................................................................. 2
1. Inleiding..................................................................................................................................................... 4
Doel- en vraagstelling.........................................................................................................................5
2. Onderzoeksmethode.................................................................................................................................. 5
Onderzoeksdesign..............................................................................................................................5
Ethische overwegingen.......................................................................................................................7
3. Resultaten................................................................................................................................................. 7
Ervaringen inhoud richtlijn.................................................................................................................8
Ervaringen praktijk richtlijn.................................................................................................................9
Eigenschappen deelnemers..............................................................................................................10
Samenwerking..................................................................................................................................11
Toekomstperspectief implementatie richtlijn...................................................................................11
4. Discussie en conclusie.............................................................................................................................. 12
Betekenis van de resultaten.............................................................................................................12
Kritische beschouwing......................................................................................................................13
Implicaties voor het verpleegkundig vak..........................................................................................14
Conclusie..........................................................................................................................................14
5. Advies...................................................................................................................................................... 14
Microniveau......................................................................................................................................15
Mesoniveau......................................................................................................................................15
Literatuurlijst............................................................................................................................................... 16
Bijlagen....................................................................................................................................................... 19
Bijlage 1: PICO..................................................................................................................................19
Bijlage 2: Informatiebrief en toestemmingsformulier......................................................................20
Bijlage 3: Richtlijn Medicatietrouw...................................................................................................23
Bijlage 4: Interview vragen...............................................................................................................24
Bijlage 5: Zoekplan literatuur inleiding.............................................................................................26
Bijlage 6: Beoordeling wetenschappelijke literatuur........................................................................29
Bijlage 7: Checklist zorgvuldigheid en persoonsgebonden data.......................................................57
Bijlage 8: Beoordeling opdrachtgever...............................................................................................58
Bijlage 9: Reflectie en samenwerking...............................................................................................59
Bijlage 11: Deelname themaweken..................................................................................................63
3
