Samenvatting Nederlands
Leerboek JGZ Deel B
Blz. 77-91 Bevalling+ pasgeborene, pre- en perinatale
periode
4 fases van baring:
ontsluitingsfase
uitdrijvingsfase
nageboortetijdperk
postplacentair tijdperk
Schedelligging:
achterhoofdsligging (A), schedel past zich aan aan vorm geboortekanaal
(moulage)
kruinligging (K), deflexielligging → vaak medische ingrepen nodig.
aangezichtsligging (Aa), deflexielligging → vaak keizersnede (sectio
caedarea)
Voorhoofdsligging (V), deflexielligging → vaak keizersnede
volkomen stuitligging → met benen eerst. Onvolkomen stuitligging → billen eerst.
Dwarsligging → uitwendige poging tot draaien, wanneer dit niet lukt; keizersnede.
Ontsluitingsfase: beginnen bevalling door weeënactiviteit (door oxytocine) of
door breken vliezen.
Uitdrijvingsfase: het persgedeelte. Kan in verschillende houdingen. Spildraai;
inwendige en uitwendige draaiing. Placenta wordt uitgeperst of verwijderd.
Postplacentaire tijdperk: uterus ter hoogte van navel. Fluxus; ernstig
bloedverlies dat tot grote complicaties bij de moeder kan leiden. Interactie
moeder en kind, start borstvoeding.
Kunstverlossingen:
vacuümextractie → zuignap op hoofd met ketting, kan leiden tot
vochtophoping (caput succedaneum)
forcipale extractie → tangverlossing, twee lepels langs hoofd kind.
Sectio caesarea → keizersnede
o primaire sectio = keizersnede voordat bevalling op gang in
gekomen.
o Secundaire sectio = keizersnede wanneer bevalling begonnen is,
complicaties.
À terme geboren kind: normaal. Grijpreflex en zoekreflex al aanwezig.
Apgarscore toegepast (= hartactie, ademhaling, spiertonus, reactie op prikkels en
de kleur).
Hyperbilirubinemie: baby krijgt gele verkleuring van huid en oogwit. Teveel
erytrocyten → te grote bloedafbraak → teveel bilirubine moet afgebroken worden,
maar lever kan dit niet aan.
Premature kind: Zwangerschap korter dan 37 weken. <32 weken → neonatale
intesive care unit. SGA-geboren kind; kind met te laag geboortegewicht, anders
,dan prematuur. Nader onderzocht: longen, hersenen, darmen, infecties, motoriek,
zien en horen, groei en gedrag. Belemmering goede opbouw ouder-kind relatie.
Longen: late ontwikkeling longen, tijdens zwangerschap geen rol.
Respiratory distress syndrome ( RDS); hyaliene membranenziekte, tekort
surfactant → elasticiteit van longen neemt af. Continuous p ositive airway
pressure (CPAP); behandeling → ondersteunen ademhaling.
Hersenen: bij prematuur onrijp. Prematuur onder 32 weken → vrij grote
kans op hersenbloeding. Gebeurt dit in witte stof → spasticiteit en/of
mentale retardatie. Kleine bloeding → geneest goed. Grote
ventrikelbloeding → kans op spasticiteit en/of mentale retardatie.
Darmen: onrijp. Vaak intravenueze voeding en kleine hoeveelheid
vloeibaar voedsel.
Infecties: in derde trimester krijgt kind antistoffen van moeder, prematuur
krijgt dit dus niet.
Motoriek: prematuur moet strijd aangaan tegen zwaartekracht, doordat
zijn motoriek niet in baarmoeder getraint kon worden.
Zien en horen: prematuur meer kans afwijking zien en horen.
Retinopathy of prematurity (ROP); retinopathie ten gevolge van
zuurstoftekort.
Groei: bij ontslag 25-30% onder groeicurve. Zij gaan een inhaalgroei doen.
Na 2 jaar nog maar 20% die niet in de groeicurve passen.
Gedrag: onrustig en huilen vaak (minder gericht, zijn moeilijk te troosten).
Vroeggeboorte en ouder-kindrelatie: ouders zien prematuur kindje
bijna niet gelijk na de bevalling. Dit schept een ruimte tussen ouder en
kind. Kangoeroe-methode; kind uit couveuse en bloot op de borst van
moeder of vader gelegd.
SGA-geboren kind: kinderen die sterk zijn achtergebleven in gewicht ten
opzichte van zwangerschapsduur. (Small for gestational age (SGA)). Eerste
dagen heeft kind meer kans op lage bloedsuiker en kunnen gespannen
overkomen door overlevingsdrang.
Serotiene kind: zwangerschapsduur van 42 weken. Kans op asfyxie
(verstikkingsgevaar) en meconiumaspiratie bij de geboorte is toegenomen.
Meerlingenzwangerschappen: door ivf (reageerbuisbevruchting) en icsi
(injecteren van geselecteerde zaadcel in plasma van de eicel)is een
meerling geen grote uitzondering meer.
Blz. 103-116 Gezondheidsbedreigingen, pre- en perinatale
periode
Maternale sterfte:
Zwangerschapsgerelateerde sterfte
Directe moedersterfte
Indirecte moedersterfte
Late moedersterfte
Maternal mortality ratio (MMR): het aantal maternale sterfgevallen per
100.000 levendgeboren kinderen. (In NL is dit 25 jaar, hoger boven 35 maar
vooral ouder dan 40)
HIV veroorzaakt door: human immunodeficiency virus.
Zwangerschapshypertensieve aandoeningen (volgens ISSHP):
, PIH (pregnancy induced hypertension): zwangerschapshypertensie
gedurende tweede helft van de zwangerschap met daaraan voorafgaand
een normale tensie, zonder proteïnurie. (140/90).
Pre-eclampsie: zwangerschapshypertensie met proteïnurie. Tweede helft
zwangerschap.
Eclampsie: gegenereerde convulsies waarbij tonische en clonische
krampen elkaar in fase afwisselen.
HELLP (hemoloyse elevated liver enzymes low platelets): afbraak van rode
bloedcellen, verhoogde levenenzymen, verlaagd aantal bloedplaatjes
(trombocyten).
1 op de 4 vrouwen heeft in meer of mindere mate last van bekkenpijn tijdens de
zwangerschap of erna.
Vrouwenbesnijdenis is een ingreep aan de uitwendige geslachtsorganen.
Hierbij worden de clitoris en/of schaamlippen ingesneden of (gedeeltelijk)
weggehaald en soms daarna aaneengehecht.
Resusfactor= een bloedgroepfactor die bij 85% van de Kaukasische bevolking
en bij 95% van de negroïde ras voorkomt. Wanneer de moeder resus D-negatief
heeft en het kind resus D-positief, dan maakt het lichaam van de moeder meer
afweerstoffen tegen het kind aan, waardoor er bij het kind afbraak is van rode
bloedlichaampjes en hemolyse. Hierbij wordt billirubine gevormd, maar het kind
kan dit niet afvoeren dus dit hoopt zich op in het bloed. Kind gaat geel zien.
Icterus gravis neonatorium (geelzucht). Behandeling hiervan is wisseltransfusie.
Alleen wanneer ongeboren kind resuspositief is resusnegatief is, krijgt de moeder
in week 30 van zwangerschap anti-D – of resusprik.
Belangrijkste aangeboren afwijkingen:
Aandoeningen van de moeder tijdens de zwangerschap
Geneesmiddelengebruik
Ioniserende stralen
Erfelijke en chromosomale afwijkingen
Invloeden door de leefstijl van de moeder of vanuit de omgeving
Onbekend
Als de moeder een chronische aandoening heeft, is de kans op aangeboren
afwijkingen bij het kind sterk verhoogd. Als de moeder een acute aandoening
heeft, zoals een infectie, kan dit afwijkingen bij het kind veroorzaken.
Gray disease= beenmergbeschadiging doordat de moeder kort voor de
geboorte het geneesmiddel antibioticum chloramfenicol heeft gebruikt, wat de
lever van het kind niet af kon breken.
Ioniserende straling= zowel radioactieve als röntgenstralen.
Downsyndroom meest voorkomende chromosomale aandoening, trisomie 21.
Monogene aandoenoening= slechts één enkel gen is verantwoordelijk voor
het ontstaan van de afwijking. VB. cystic fibrosis en fenylketonurie. Dominant
overervende ziekte.
Multifactoriële aandoening= afwijkingen waar meerdere genen in het spel zijn
en waarbij ook omgevingsfactoren van invloed zijn. Is veel meer voorkomend dan
monogene aandoeningen. VB. hazenlip, aangeboren hartgebreken en bepaalde
vormen van epilepsie.
Leerboek JGZ Deel B
Blz. 77-91 Bevalling+ pasgeborene, pre- en perinatale
periode
4 fases van baring:
ontsluitingsfase
uitdrijvingsfase
nageboortetijdperk
postplacentair tijdperk
Schedelligging:
achterhoofdsligging (A), schedel past zich aan aan vorm geboortekanaal
(moulage)
kruinligging (K), deflexielligging → vaak medische ingrepen nodig.
aangezichtsligging (Aa), deflexielligging → vaak keizersnede (sectio
caedarea)
Voorhoofdsligging (V), deflexielligging → vaak keizersnede
volkomen stuitligging → met benen eerst. Onvolkomen stuitligging → billen eerst.
Dwarsligging → uitwendige poging tot draaien, wanneer dit niet lukt; keizersnede.
Ontsluitingsfase: beginnen bevalling door weeënactiviteit (door oxytocine) of
door breken vliezen.
Uitdrijvingsfase: het persgedeelte. Kan in verschillende houdingen. Spildraai;
inwendige en uitwendige draaiing. Placenta wordt uitgeperst of verwijderd.
Postplacentaire tijdperk: uterus ter hoogte van navel. Fluxus; ernstig
bloedverlies dat tot grote complicaties bij de moeder kan leiden. Interactie
moeder en kind, start borstvoeding.
Kunstverlossingen:
vacuümextractie → zuignap op hoofd met ketting, kan leiden tot
vochtophoping (caput succedaneum)
forcipale extractie → tangverlossing, twee lepels langs hoofd kind.
Sectio caesarea → keizersnede
o primaire sectio = keizersnede voordat bevalling op gang in
gekomen.
o Secundaire sectio = keizersnede wanneer bevalling begonnen is,
complicaties.
À terme geboren kind: normaal. Grijpreflex en zoekreflex al aanwezig.
Apgarscore toegepast (= hartactie, ademhaling, spiertonus, reactie op prikkels en
de kleur).
Hyperbilirubinemie: baby krijgt gele verkleuring van huid en oogwit. Teveel
erytrocyten → te grote bloedafbraak → teveel bilirubine moet afgebroken worden,
maar lever kan dit niet aan.
Premature kind: Zwangerschap korter dan 37 weken. <32 weken → neonatale
intesive care unit. SGA-geboren kind; kind met te laag geboortegewicht, anders
,dan prematuur. Nader onderzocht: longen, hersenen, darmen, infecties, motoriek,
zien en horen, groei en gedrag. Belemmering goede opbouw ouder-kind relatie.
Longen: late ontwikkeling longen, tijdens zwangerschap geen rol.
Respiratory distress syndrome ( RDS); hyaliene membranenziekte, tekort
surfactant → elasticiteit van longen neemt af. Continuous p ositive airway
pressure (CPAP); behandeling → ondersteunen ademhaling.
Hersenen: bij prematuur onrijp. Prematuur onder 32 weken → vrij grote
kans op hersenbloeding. Gebeurt dit in witte stof → spasticiteit en/of
mentale retardatie. Kleine bloeding → geneest goed. Grote
ventrikelbloeding → kans op spasticiteit en/of mentale retardatie.
Darmen: onrijp. Vaak intravenueze voeding en kleine hoeveelheid
vloeibaar voedsel.
Infecties: in derde trimester krijgt kind antistoffen van moeder, prematuur
krijgt dit dus niet.
Motoriek: prematuur moet strijd aangaan tegen zwaartekracht, doordat
zijn motoriek niet in baarmoeder getraint kon worden.
Zien en horen: prematuur meer kans afwijking zien en horen.
Retinopathy of prematurity (ROP); retinopathie ten gevolge van
zuurstoftekort.
Groei: bij ontslag 25-30% onder groeicurve. Zij gaan een inhaalgroei doen.
Na 2 jaar nog maar 20% die niet in de groeicurve passen.
Gedrag: onrustig en huilen vaak (minder gericht, zijn moeilijk te troosten).
Vroeggeboorte en ouder-kindrelatie: ouders zien prematuur kindje
bijna niet gelijk na de bevalling. Dit schept een ruimte tussen ouder en
kind. Kangoeroe-methode; kind uit couveuse en bloot op de borst van
moeder of vader gelegd.
SGA-geboren kind: kinderen die sterk zijn achtergebleven in gewicht ten
opzichte van zwangerschapsduur. (Small for gestational age (SGA)). Eerste
dagen heeft kind meer kans op lage bloedsuiker en kunnen gespannen
overkomen door overlevingsdrang.
Serotiene kind: zwangerschapsduur van 42 weken. Kans op asfyxie
(verstikkingsgevaar) en meconiumaspiratie bij de geboorte is toegenomen.
Meerlingenzwangerschappen: door ivf (reageerbuisbevruchting) en icsi
(injecteren van geselecteerde zaadcel in plasma van de eicel)is een
meerling geen grote uitzondering meer.
Blz. 103-116 Gezondheidsbedreigingen, pre- en perinatale
periode
Maternale sterfte:
Zwangerschapsgerelateerde sterfte
Directe moedersterfte
Indirecte moedersterfte
Late moedersterfte
Maternal mortality ratio (MMR): het aantal maternale sterfgevallen per
100.000 levendgeboren kinderen. (In NL is dit 25 jaar, hoger boven 35 maar
vooral ouder dan 40)
HIV veroorzaakt door: human immunodeficiency virus.
Zwangerschapshypertensieve aandoeningen (volgens ISSHP):
, PIH (pregnancy induced hypertension): zwangerschapshypertensie
gedurende tweede helft van de zwangerschap met daaraan voorafgaand
een normale tensie, zonder proteïnurie. (140/90).
Pre-eclampsie: zwangerschapshypertensie met proteïnurie. Tweede helft
zwangerschap.
Eclampsie: gegenereerde convulsies waarbij tonische en clonische
krampen elkaar in fase afwisselen.
HELLP (hemoloyse elevated liver enzymes low platelets): afbraak van rode
bloedcellen, verhoogde levenenzymen, verlaagd aantal bloedplaatjes
(trombocyten).
1 op de 4 vrouwen heeft in meer of mindere mate last van bekkenpijn tijdens de
zwangerschap of erna.
Vrouwenbesnijdenis is een ingreep aan de uitwendige geslachtsorganen.
Hierbij worden de clitoris en/of schaamlippen ingesneden of (gedeeltelijk)
weggehaald en soms daarna aaneengehecht.
Resusfactor= een bloedgroepfactor die bij 85% van de Kaukasische bevolking
en bij 95% van de negroïde ras voorkomt. Wanneer de moeder resus D-negatief
heeft en het kind resus D-positief, dan maakt het lichaam van de moeder meer
afweerstoffen tegen het kind aan, waardoor er bij het kind afbraak is van rode
bloedlichaampjes en hemolyse. Hierbij wordt billirubine gevormd, maar het kind
kan dit niet afvoeren dus dit hoopt zich op in het bloed. Kind gaat geel zien.
Icterus gravis neonatorium (geelzucht). Behandeling hiervan is wisseltransfusie.
Alleen wanneer ongeboren kind resuspositief is resusnegatief is, krijgt de moeder
in week 30 van zwangerschap anti-D – of resusprik.
Belangrijkste aangeboren afwijkingen:
Aandoeningen van de moeder tijdens de zwangerschap
Geneesmiddelengebruik
Ioniserende stralen
Erfelijke en chromosomale afwijkingen
Invloeden door de leefstijl van de moeder of vanuit de omgeving
Onbekend
Als de moeder een chronische aandoening heeft, is de kans op aangeboren
afwijkingen bij het kind sterk verhoogd. Als de moeder een acute aandoening
heeft, zoals een infectie, kan dit afwijkingen bij het kind veroorzaken.
Gray disease= beenmergbeschadiging doordat de moeder kort voor de
geboorte het geneesmiddel antibioticum chloramfenicol heeft gebruikt, wat de
lever van het kind niet af kon breken.
Ioniserende straling= zowel radioactieve als röntgenstralen.
Downsyndroom meest voorkomende chromosomale aandoening, trisomie 21.
Monogene aandoenoening= slechts één enkel gen is verantwoordelijk voor
het ontstaan van de afwijking. VB. cystic fibrosis en fenylketonurie. Dominant
overervende ziekte.
Multifactoriële aandoening= afwijkingen waar meerdere genen in het spel zijn
en waarbij ook omgevingsfactoren van invloed zijn. Is veel meer voorkomend dan
monogene aandoeningen. VB. hazenlip, aangeboren hartgebreken en bepaalde
vormen van epilepsie.
