Leerjaar 2 periode 1 lesweek 1 vak: ethiek
Hoofdstuk 3 zorgend zijn wij in de wereld.
De begrippen betrokkenheid en zorgen voor zijn essentieel in het denken van de Duitse
filosoof Martin Heidegger. Hij duidt hiermee de specifieke wijze van bestaan van de mens
aan.
Als we iemand moedig noemen zeggen we niet iets over wat de persoon doet maar over zijn
karakter of zijn kwaliteit. Moed is van oudsher een voorbeeld van een deugd.
Zorgethiek is de belangrijkste stroming binnen de deugdethiek.
3.2 zorgend zijn we in de wereld
Betrokkenheid en zorg zijn twee centrale begrippen in de filosofie van Martin Heidegger.
3.2.1 hoe is de mens?
Wij de mens ervaren onszelf als het centrum en zijn van daaruit betrokken op de wereld, de
dingen, de planten en de dieren.
Mensen zijn er op een andere manier in de wereld dan dieren, planten of dingen.
De mens is een wezen dat zich zorgend bezighoudt met een wereld en de vraag naar het
zijn van de mens kan niet los van die wereld gedacht worden.
Volgens Heidegger betekend mens zijn in de wereld zijn en is het dus raar om te vragen of
die wereld wel bestaat. We kunnen onszelf en de wereld niet los van elkaar denken.
Mens zijn hangt fundamenteel samen met het stellen van de vraag naar wat het betekent ‘te
zijn’ en wat betekent om ‘niet te zijn’.
De mens is volgens Heidegger het enige wezen dat zich bewust is van zijn eigen
sterfelijkheid. Ook dat maakt dat we op een heel andere manier ‘in de wereld zijn’.
Onze grondhouding waarop we in de wereld zijn noemt Heidegger zorgend. Je moet dit niet
zien als iet wat je doet (activiteit) maar meer aan de manier waarop we door te leven
‘betrokken zijn’. Het is een zijns toestand.
De betrokkenheid bij onszelf noemt Heidegger zelfzorg.
In alles wat je doet drukt iemand zijn betrokkenheid uit.
Bijv. mensen met depressie voelen zich vaak niet meer betrokken bij de wereld. Daarom is
‘zorg’ de ‘fundamentele wijze van zijn van de mens’.
‘Mens-zijn’ is ook altijd ‘zijn’ met de anderen en al het andere wat in de wereld aan ons
verschijnt. Je geeft namelijk altijd aan hoe je je ten aanzien van de dingen, de mensen en de
wereld verhoudt.
Vanuit moderne beeld zijn we erg individualistisch en slechts soms afhankelijk van de zorg,
maar zien over het hoofd dat we zonder de zorg nergens zijn. We moeten om te bestaan
voor onszelf, de andere en de wereld zorgen.
, 3.2.2 zorg en leven gaan hand in hand
Als we aan zorg denken, denken we aan iets positiefs. Ditzelfde is het geval met
betrokkenheid.
Zorgen en leven gaan hand in hand, het een kan niet zonder het ander. Daarom kun je
zeggen dat het zorgen eerder een houding is waarmee je in het leven staat dan een
handeling die je kunt verrichten of nalaten.
Helpen heeft meer iets van een activiteit die je met een bepaald doel verricht (motivatie door
egoïsme en altruïsme) en waarmee je kunt ophouden als je dat doel bereikt hebt.
Voor zorgen geldt dit niet!!!!! als je voor je lichaam of het milieu wil zorgen kan je dat doel
alleen bereiken door hiervoor te blijven zorgen.
Zorgen komt dus met een handeling of activiteit tot uitdrukking, maar valt niet samen met die
handeling of activiteit. Wie vanuit zorg handelt doet iets met een bepaalde intentie, is
betrokken en voelt zich verbonden.
Zorgen duidt daarmee op iets positiefs en is daarmee normatief: we drukken er een waarde
mee uit.
Het gaat in het zorgen vooral om de vraag van waaruit en hóé je zorgt. Goede zorg is niet
alleen het zorgen dat iemand overeind blijft, het is ook met die persoon in wisselwerking
treden en hem het gevoel geven dat hij wordt opgemerkt en er mg zijn zoals hij is.
Bij Heidegger is zorgen de bestaansgrond van ons wezen, die duidelijk maakt op welke
manier we in de wereld zijn. Zonder zorg zijn we nergens; zorgend zijn wij in de wereld.
3.3 deugdethiek van Aristoteles
Deze ethiek hanteert geen plichten of regels waaraan we ons dienen te houden, maar
probeert iets te zeggen over onze kwaliteiten als mens. In de deugdethiek draait alles om de
juiste houding.
Het goede is bij Aristoteles iets wat ieder mens spontaan als nastrevenswaardig beschouwt.
Het redelijke en datgene wat mij persoonlijk vervult of gelukkig maakt zijn bij aristoteles niet
van elkaar gescheiden.
Omdat iedere situatie anders is kun je de vraag van wat is het goede niet in een set regels
vangen. Bijv. je kunt niet zeggen doe zus of zo en je bent altijd moedig.
Iemand kan een wijs of moedig besluit maken, maar dat maakt je nog geen wijs of moedig
mens. Je wordt ook niet bij een slecht besluit een slecht mens.
In de deugdethiek staat daarom ontwikkelen van de juiste houding centraal. Het gaat over de
vraag over welke kwaliteiten je moet beschikken om in elke situatie de juiste te kiezen.
3.3.1 gelukkig zijn is ‘gelukt’ zijn
In alles wat we doen, streven we een bepaald doel na. Omdat je telkens kunt vragen waarom
je iets doet en je eindeloos zou kunnen doorgaan met vragen, stelt aristoteles dat er een
uiteindelijk doel moet zijn dat al je handelen stuurt.
Het einddoel is niet heel moeilijk dat is geluk. Geluk wil je vanwege het geluk zelf en niet
vanwege iets anders omdat geluk het einddoel is, wordt het ook wel een intrinsiek
Hoofdstuk 3 zorgend zijn wij in de wereld.
De begrippen betrokkenheid en zorgen voor zijn essentieel in het denken van de Duitse
filosoof Martin Heidegger. Hij duidt hiermee de specifieke wijze van bestaan van de mens
aan.
Als we iemand moedig noemen zeggen we niet iets over wat de persoon doet maar over zijn
karakter of zijn kwaliteit. Moed is van oudsher een voorbeeld van een deugd.
Zorgethiek is de belangrijkste stroming binnen de deugdethiek.
3.2 zorgend zijn we in de wereld
Betrokkenheid en zorg zijn twee centrale begrippen in de filosofie van Martin Heidegger.
3.2.1 hoe is de mens?
Wij de mens ervaren onszelf als het centrum en zijn van daaruit betrokken op de wereld, de
dingen, de planten en de dieren.
Mensen zijn er op een andere manier in de wereld dan dieren, planten of dingen.
De mens is een wezen dat zich zorgend bezighoudt met een wereld en de vraag naar het
zijn van de mens kan niet los van die wereld gedacht worden.
Volgens Heidegger betekend mens zijn in de wereld zijn en is het dus raar om te vragen of
die wereld wel bestaat. We kunnen onszelf en de wereld niet los van elkaar denken.
Mens zijn hangt fundamenteel samen met het stellen van de vraag naar wat het betekent ‘te
zijn’ en wat betekent om ‘niet te zijn’.
De mens is volgens Heidegger het enige wezen dat zich bewust is van zijn eigen
sterfelijkheid. Ook dat maakt dat we op een heel andere manier ‘in de wereld zijn’.
Onze grondhouding waarop we in de wereld zijn noemt Heidegger zorgend. Je moet dit niet
zien als iet wat je doet (activiteit) maar meer aan de manier waarop we door te leven
‘betrokken zijn’. Het is een zijns toestand.
De betrokkenheid bij onszelf noemt Heidegger zelfzorg.
In alles wat je doet drukt iemand zijn betrokkenheid uit.
Bijv. mensen met depressie voelen zich vaak niet meer betrokken bij de wereld. Daarom is
‘zorg’ de ‘fundamentele wijze van zijn van de mens’.
‘Mens-zijn’ is ook altijd ‘zijn’ met de anderen en al het andere wat in de wereld aan ons
verschijnt. Je geeft namelijk altijd aan hoe je je ten aanzien van de dingen, de mensen en de
wereld verhoudt.
Vanuit moderne beeld zijn we erg individualistisch en slechts soms afhankelijk van de zorg,
maar zien over het hoofd dat we zonder de zorg nergens zijn. We moeten om te bestaan
voor onszelf, de andere en de wereld zorgen.
, 3.2.2 zorg en leven gaan hand in hand
Als we aan zorg denken, denken we aan iets positiefs. Ditzelfde is het geval met
betrokkenheid.
Zorgen en leven gaan hand in hand, het een kan niet zonder het ander. Daarom kun je
zeggen dat het zorgen eerder een houding is waarmee je in het leven staat dan een
handeling die je kunt verrichten of nalaten.
Helpen heeft meer iets van een activiteit die je met een bepaald doel verricht (motivatie door
egoïsme en altruïsme) en waarmee je kunt ophouden als je dat doel bereikt hebt.
Voor zorgen geldt dit niet!!!!! als je voor je lichaam of het milieu wil zorgen kan je dat doel
alleen bereiken door hiervoor te blijven zorgen.
Zorgen komt dus met een handeling of activiteit tot uitdrukking, maar valt niet samen met die
handeling of activiteit. Wie vanuit zorg handelt doet iets met een bepaalde intentie, is
betrokken en voelt zich verbonden.
Zorgen duidt daarmee op iets positiefs en is daarmee normatief: we drukken er een waarde
mee uit.
Het gaat in het zorgen vooral om de vraag van waaruit en hóé je zorgt. Goede zorg is niet
alleen het zorgen dat iemand overeind blijft, het is ook met die persoon in wisselwerking
treden en hem het gevoel geven dat hij wordt opgemerkt en er mg zijn zoals hij is.
Bij Heidegger is zorgen de bestaansgrond van ons wezen, die duidelijk maakt op welke
manier we in de wereld zijn. Zonder zorg zijn we nergens; zorgend zijn wij in de wereld.
3.3 deugdethiek van Aristoteles
Deze ethiek hanteert geen plichten of regels waaraan we ons dienen te houden, maar
probeert iets te zeggen over onze kwaliteiten als mens. In de deugdethiek draait alles om de
juiste houding.
Het goede is bij Aristoteles iets wat ieder mens spontaan als nastrevenswaardig beschouwt.
Het redelijke en datgene wat mij persoonlijk vervult of gelukkig maakt zijn bij aristoteles niet
van elkaar gescheiden.
Omdat iedere situatie anders is kun je de vraag van wat is het goede niet in een set regels
vangen. Bijv. je kunt niet zeggen doe zus of zo en je bent altijd moedig.
Iemand kan een wijs of moedig besluit maken, maar dat maakt je nog geen wijs of moedig
mens. Je wordt ook niet bij een slecht besluit een slecht mens.
In de deugdethiek staat daarom ontwikkelen van de juiste houding centraal. Het gaat over de
vraag over welke kwaliteiten je moet beschikken om in elke situatie de juiste te kiezen.
3.3.1 gelukkig zijn is ‘gelukt’ zijn
In alles wat we doen, streven we een bepaald doel na. Omdat je telkens kunt vragen waarom
je iets doet en je eindeloos zou kunnen doorgaan met vragen, stelt aristoteles dat er een
uiteindelijk doel moet zijn dat al je handelen stuurt.
Het einddoel is niet heel moeilijk dat is geluk. Geluk wil je vanwege het geluk zelf en niet
vanwege iets anders omdat geluk het einddoel is, wordt het ook wel een intrinsiek
