Samenvatting projectmanagement op basis van ICB versie 4
IPMA B, IPMA C, IPMA D, IPMA PMO
4e herziene druk
Minor project- en programmamanagement – IPMA-D
14-09-2021
,Inhoudsopgave
3.1 Contextuele competentie-elementen (Perspective)..................................................................................4
Perspective 1: Strategie........................................................................................................................................4
Missie, visie en strategie..................................................................................................................................4
Strategisch prestatiemanagement..................................................................................................................4
Zakelijke of organisatorische rechtvaardigig...................................................................................................5
Perspective 2: Besturing, structuren en processen...............................................................................................6
Projectmnagement..........................................................................................................................................6
Programmamanagement.................................................................................................................................8
Portfoliomanagement......................................................................................................................................8
Organisatietheorie...........................................................................................................................................9
Procesontwkkelingsmethoden........................................................................................................................9
Personeelsmanagement................................................................................................................................10
Finaciële administratie...................................................................................................................................10
Perspective 3: Compliance, wet- en regelgeving................................................................................................10
Duurzaamheid................................................................................................................................................10
Wet- en regelgeving.......................................................................................................................................11
Gezondheid, beveiliging, veiligheid en milieu...............................................................................................11
Perspective 4: Invloed en belangen....................................................................................................................12
Invloed en belangen......................................................................................................................................12
Perspective 5: Cultuur en waarden.....................................................................................................................12
Cultuur en waarden.......................................................................................................................................12
3.2 Gedragsmatige competentie-elementen (People)...................................................................................14
People 1: Zelfreflectie en zelfmanagement........................................................................................................14
Zelfreflectie- en analyse.................................................................................................................................14
Persoonlijke doelbepaling en tijdmanagement.............................................................................................15
Stressmanagement........................................................................................................................................17
People 2: Persoonlijke integriteit en betrouwbaarheid......................................................................................17
Ethiek.............................................................................................................................................................17
Betrouwbaarheid...........................................................................................................................................18
People 3: Persoonlijke communicatie.................................................................................................................19
Communicatie................................................................................................................................................19
Gespreksvaardigheden..................................................................................................................................20
Vergaderen....................................................................................................................................................21
Workshops.....................................................................................................................................................23
Presenteren...................................................................................................................................................24
Schriftelijk communiceren.............................................................................................................................24
People 4: Relaties en betrokkenheid..................................................................................................................25
Openheid.......................................................................................................................................................25
Adviseren.......................................................................................................................................................26
Motivatie........................................................................................................................................................26
People 5: Leiderschap.........................................................................................................................................28
Leiderschap....................................................................................................................................................28
People 6: Teamwerk...........................................................................................................................................30
Levenscyclus teams.......................................................................................................................................30
Succesvolle teams..........................................................................................................................................32
People 7: Conflicten en crisis..............................................................................................................................32
Conflictmanagement.....................................................................................................................................32
, People 8: Vindingrijkheid....................................................................................................................................35
Probleemoplossen.........................................................................................................................................35
Creativiteit.....................................................................................................................................................36
People 9: Onderhandelen...................................................................................................................................37
Onderhandelen..............................................................................................................................................37
People 10: Resultaatoriëntatie...........................................................................................................................38
Resultaatgerichtheid......................................................................................................................................38
3.3 Vaktechnische competentie-elementen (Practice)..................................................................................40
Practice 1: Projectaanpak...................................................................................................................................40
Projectaanpak................................................................................................................................................40
Practice 2: Eisen en doelen.................................................................................................................................41
Verwachtingen en eisen................................................................................................................................41
Practice 3: Scope.................................................................................................................................................43
Scope en afbakening......................................................................................................................................43
Productdecompositie....................................................................................................................................44
Configuratiemanagement..............................................................................................................................46
Practice 4: Tijd....................................................................................................................................................48
Planning en fasering......................................................................................................................................48
Practice 5: Organisatie en informatie.................................................................................................................52
Projectorganisatie..........................................................................................................................................52
Informatie- en managementsystemen..........................................................................................................56
Practice 6: Kwaliteit............................................................................................................................................58
Kwaliteit.........................................................................................................................................................58
Kwaliteitsbeoordeling, audit en evaluatie.....................................................................................................59
Practice 7: Financiën...........................................................................................................................................60
Kostenraming.................................................................................................................................................60
Kostenmanagement......................................................................................................................................61
Practice 8: Mensen en middelen.........................................................................................................................63
Capaciteitsmanagement................................................................................................................................63
Practice 9: Inkoop...............................................................................................................................................64
Inkoop............................................................................................................................................................64
Overeenkomsten...........................................................................................................................................65
Practice 10: Plannen en beheersing....................................................................................................................66
Projectvoorbereiding.....................................................................................................................................66
Projectdefinitiefase........................................................................................................................................68
Schattingsmethoden......................................................................................................................................69
Beheersing en rapportage.............................................................................................................................71
Wijzigingsbeheer...........................................................................................................................................75
Afsluiting........................................................................................................................................................76
Practice 11: Risico’s en kansen...........................................................................................................................78
Risicomanamgement: begrippen, definities, en categorieën.......................................................................78
Risicomanagementraamwerk........................................................................................................................80
Risicomanagementtechnieken......................................................................................................................81
Practice 12: Belanghebbenden...........................................................................................................................81
Stakeholderanalyse en stakeholdrmanagement...........................................................................................81
Practice 13: Verandering en transformatie........................................................................................................83
Organisatieverandering.................................................................................................................................83
, 3.1 Contextuele competentie-elementen (Perspective)
Perspective 1: Strategie
Missie, visie en strategie
Missie en visie van organisaties (b)
Missie: het bestaansrecht van een organisatie beschreven vanuit de waarden en de identiteit
van die organisatie
Visie: een visionair en ambitieus beeld hoe de organisatie gezien wil worden.
Strategie: de manier waarop een organisatie haar doelen wil bereiken.
Projecten vinden hun bestaansrecht in hun bijdrage aan de strategie van een organisatie om
de missie en visie van een organisatie te realiseren. De missie en visie geven betekenis en
richting aan een organisatie, wat zorgt voor verbinding voor mensen en een richting in het
handelen. Kernwaarden zijn de basis van deze missie en visie.
Door middel van je missie geef je als organisatie aan wat je doet en wie je bent. Een missie
verandert in principe niet tijdens de levensduur van een organisatie. Een mission statement
is een korte en krachtige beschrijving van de missie van een organisatie, wat zorgt voor
focus. Een visie is het gewenste toekomstbeeld en daarom ook de leidraad voor de
veranderingen die moeten worden doorgevoerd. Een visiedocument is de beschrijving van
de visie van een organisatie.
Kernwaarden van een organisatie (b)
Kernwaarde: een fundamentele overtuiging die geld als basis van ons handelen.
Kernwaarden geven direct aan waar een organisatie voor staat en zijn belangrijk voor de
identiteit van een organisatie. De houding en het gedrag van mensen wordt erdoor
bepaald.Algemene kernwaarden hebben betrekking op de eigen handelswijze en specifieke
kernwaarden drukken de verantwoordelijkheden uit ten opzichte van derden.
SWOT (b)
Een SWOT-analyse is een bedrijfskundig model dat de sterktes en zwaktes van de
organisatieplaatst naast de kansen en bedreigingen in de omgeving en deze analyseert. Via
deze analyse kan de strategie van de organisatie worden bepaald of getoetst. De sterkten en
zwakten hebben betrekking op de eigen organisatie, diensten of producten, dus intern ten
opzichte van de beleving van de klant of concurrentie. De kansen en bedreigingen zijn
ontwikkelingen, gebeurtenissen of invloeden waaraan de organisatie onderhevig is, dus
externe elementen. Via een confrontatiematrix worden punten toegekend en de
belangrijkste uitkomsten gedefinieerd om zo een strategie te bepalen of toetsen.
Strategisch prestatiemanagement
Benchmarking (b)
Benchmark: dit is een referentiepunt, een ijkingskader van een of meer andere organisaties
om de eigen prestaties en onderliggende processen te plaatsen en verbeteren.
IPMA B, IPMA C, IPMA D, IPMA PMO
4e herziene druk
Minor project- en programmamanagement – IPMA-D
14-09-2021
,Inhoudsopgave
3.1 Contextuele competentie-elementen (Perspective)..................................................................................4
Perspective 1: Strategie........................................................................................................................................4
Missie, visie en strategie..................................................................................................................................4
Strategisch prestatiemanagement..................................................................................................................4
Zakelijke of organisatorische rechtvaardigig...................................................................................................5
Perspective 2: Besturing, structuren en processen...............................................................................................6
Projectmnagement..........................................................................................................................................6
Programmamanagement.................................................................................................................................8
Portfoliomanagement......................................................................................................................................8
Organisatietheorie...........................................................................................................................................9
Procesontwkkelingsmethoden........................................................................................................................9
Personeelsmanagement................................................................................................................................10
Finaciële administratie...................................................................................................................................10
Perspective 3: Compliance, wet- en regelgeving................................................................................................10
Duurzaamheid................................................................................................................................................10
Wet- en regelgeving.......................................................................................................................................11
Gezondheid, beveiliging, veiligheid en milieu...............................................................................................11
Perspective 4: Invloed en belangen....................................................................................................................12
Invloed en belangen......................................................................................................................................12
Perspective 5: Cultuur en waarden.....................................................................................................................12
Cultuur en waarden.......................................................................................................................................12
3.2 Gedragsmatige competentie-elementen (People)...................................................................................14
People 1: Zelfreflectie en zelfmanagement........................................................................................................14
Zelfreflectie- en analyse.................................................................................................................................14
Persoonlijke doelbepaling en tijdmanagement.............................................................................................15
Stressmanagement........................................................................................................................................17
People 2: Persoonlijke integriteit en betrouwbaarheid......................................................................................17
Ethiek.............................................................................................................................................................17
Betrouwbaarheid...........................................................................................................................................18
People 3: Persoonlijke communicatie.................................................................................................................19
Communicatie................................................................................................................................................19
Gespreksvaardigheden..................................................................................................................................20
Vergaderen....................................................................................................................................................21
Workshops.....................................................................................................................................................23
Presenteren...................................................................................................................................................24
Schriftelijk communiceren.............................................................................................................................24
People 4: Relaties en betrokkenheid..................................................................................................................25
Openheid.......................................................................................................................................................25
Adviseren.......................................................................................................................................................26
Motivatie........................................................................................................................................................26
People 5: Leiderschap.........................................................................................................................................28
Leiderschap....................................................................................................................................................28
People 6: Teamwerk...........................................................................................................................................30
Levenscyclus teams.......................................................................................................................................30
Succesvolle teams..........................................................................................................................................32
People 7: Conflicten en crisis..............................................................................................................................32
Conflictmanagement.....................................................................................................................................32
, People 8: Vindingrijkheid....................................................................................................................................35
Probleemoplossen.........................................................................................................................................35
Creativiteit.....................................................................................................................................................36
People 9: Onderhandelen...................................................................................................................................37
Onderhandelen..............................................................................................................................................37
People 10: Resultaatoriëntatie...........................................................................................................................38
Resultaatgerichtheid......................................................................................................................................38
3.3 Vaktechnische competentie-elementen (Practice)..................................................................................40
Practice 1: Projectaanpak...................................................................................................................................40
Projectaanpak................................................................................................................................................40
Practice 2: Eisen en doelen.................................................................................................................................41
Verwachtingen en eisen................................................................................................................................41
Practice 3: Scope.................................................................................................................................................43
Scope en afbakening......................................................................................................................................43
Productdecompositie....................................................................................................................................44
Configuratiemanagement..............................................................................................................................46
Practice 4: Tijd....................................................................................................................................................48
Planning en fasering......................................................................................................................................48
Practice 5: Organisatie en informatie.................................................................................................................52
Projectorganisatie..........................................................................................................................................52
Informatie- en managementsystemen..........................................................................................................56
Practice 6: Kwaliteit............................................................................................................................................58
Kwaliteit.........................................................................................................................................................58
Kwaliteitsbeoordeling, audit en evaluatie.....................................................................................................59
Practice 7: Financiën...........................................................................................................................................60
Kostenraming.................................................................................................................................................60
Kostenmanagement......................................................................................................................................61
Practice 8: Mensen en middelen.........................................................................................................................63
Capaciteitsmanagement................................................................................................................................63
Practice 9: Inkoop...............................................................................................................................................64
Inkoop............................................................................................................................................................64
Overeenkomsten...........................................................................................................................................65
Practice 10: Plannen en beheersing....................................................................................................................66
Projectvoorbereiding.....................................................................................................................................66
Projectdefinitiefase........................................................................................................................................68
Schattingsmethoden......................................................................................................................................69
Beheersing en rapportage.............................................................................................................................71
Wijzigingsbeheer...........................................................................................................................................75
Afsluiting........................................................................................................................................................76
Practice 11: Risico’s en kansen...........................................................................................................................78
Risicomanamgement: begrippen, definities, en categorieën.......................................................................78
Risicomanagementraamwerk........................................................................................................................80
Risicomanagementtechnieken......................................................................................................................81
Practice 12: Belanghebbenden...........................................................................................................................81
Stakeholderanalyse en stakeholdrmanagement...........................................................................................81
Practice 13: Verandering en transformatie........................................................................................................83
Organisatieverandering.................................................................................................................................83
, 3.1 Contextuele competentie-elementen (Perspective)
Perspective 1: Strategie
Missie, visie en strategie
Missie en visie van organisaties (b)
Missie: het bestaansrecht van een organisatie beschreven vanuit de waarden en de identiteit
van die organisatie
Visie: een visionair en ambitieus beeld hoe de organisatie gezien wil worden.
Strategie: de manier waarop een organisatie haar doelen wil bereiken.
Projecten vinden hun bestaansrecht in hun bijdrage aan de strategie van een organisatie om
de missie en visie van een organisatie te realiseren. De missie en visie geven betekenis en
richting aan een organisatie, wat zorgt voor verbinding voor mensen en een richting in het
handelen. Kernwaarden zijn de basis van deze missie en visie.
Door middel van je missie geef je als organisatie aan wat je doet en wie je bent. Een missie
verandert in principe niet tijdens de levensduur van een organisatie. Een mission statement
is een korte en krachtige beschrijving van de missie van een organisatie, wat zorgt voor
focus. Een visie is het gewenste toekomstbeeld en daarom ook de leidraad voor de
veranderingen die moeten worden doorgevoerd. Een visiedocument is de beschrijving van
de visie van een organisatie.
Kernwaarden van een organisatie (b)
Kernwaarde: een fundamentele overtuiging die geld als basis van ons handelen.
Kernwaarden geven direct aan waar een organisatie voor staat en zijn belangrijk voor de
identiteit van een organisatie. De houding en het gedrag van mensen wordt erdoor
bepaald.Algemene kernwaarden hebben betrekking op de eigen handelswijze en specifieke
kernwaarden drukken de verantwoordelijkheden uit ten opzichte van derden.
SWOT (b)
Een SWOT-analyse is een bedrijfskundig model dat de sterktes en zwaktes van de
organisatieplaatst naast de kansen en bedreigingen in de omgeving en deze analyseert. Via
deze analyse kan de strategie van de organisatie worden bepaald of getoetst. De sterkten en
zwakten hebben betrekking op de eigen organisatie, diensten of producten, dus intern ten
opzichte van de beleving van de klant of concurrentie. De kansen en bedreigingen zijn
ontwikkelingen, gebeurtenissen of invloeden waaraan de organisatie onderhevig is, dus
externe elementen. Via een confrontatiematrix worden punten toegekend en de
belangrijkste uitkomsten gedefinieerd om zo een strategie te bepalen of toetsen.
Strategisch prestatiemanagement
Benchmarking (b)
Benchmark: dit is een referentiepunt, een ijkingskader van een of meer andere organisaties
om de eigen prestaties en onderliggende processen te plaatsen en verbeteren.
