BIOLOGIE
SAMENVATTING
HOOFDSTUK 11
PARAGRAAF 1
Het hart is een holle spier met een linker- en een rechterhelft die volledig van elkaar gescheiden zijn. Bij
elke samentrekking (hartslag) pompt elke harthelft zo’n 70L bloed weg. Dat is het slagvolume, de
hoeveelheid bloed die per hartslag een hartkamer verlaat. De linkerharthelft pompt zuurstofrijk bloed
naar de weefsels en organen, de rechterharthelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen.
Hartslagfrequentie: aantal slagen per minuut.
Slagvolume: aantal ml bloed dat per hartslag het hart verlaat.
Hartminuutvolume = hartslagfrequentie x slagvolume.
Een AED bestaat uit een microprocessor met een accu die via elektroden op het lichaam van een
persoon de samentrekkingen van het hart registreert. Bij defibrilleren, onregelmatigheden in de
hartslag, geeft de AED een stroomstoot af, waardoor het hart heel kort stopt met pompen. Na deze
reset start het hart opnieuw met het regelen van de hartslag, zodat het hartritme zich kan herstellen.
Soms stopt het hart helemaal met kloppen. Dan kan een AED niet meer helpen met een stroomstoot.
Een injectie met adrenaline in de hartspier door een arts kan dat hopelijk wel. Bij een hartinfarct is er
een vernauwing in de kransslagader, die de hartspier van bloed voorziet. Hierdoor kreeg een deel van
de hartspier onvoldoende zuurstof. Als gevolg daarvan werkt dat deel niet goed meer of sterft het deel
mogelijk af.
De elektrische activiteit die ontstaat door het samentrekken en
ontspannen van de hartspier, is via elektrodes op de huid van onder
andere de borstkas te meten. Apparatuur maakt er een ecg
(elektrocardiogram) van. Het samentrekken van de boezems levert
de P- top van de ecg. Het krachtig samentrekken van de kamerwanden
levert de grote QRS- top. De T- top ontstaat door ontspannen van
beide kamers. Het ontspannen van de boezems levert ook een top. Maar
die valt samen met de QRS- top van de kamers en is daardoor niet zichtbaar in een ecg. Door een ecg
kan een art bekijken of alles goed gaat in het hart van de patiënt.
De kransslagader voorziet hartspier van zuurstof. De kransslagaders zijn de eerste zijtakken van de
aorta, de grote lichaamsslagader. Het zuurstofrijke bloed dat kransslagaders vervoeren is voor de
hartspier zelf. Kransader voeren het zuurstofarme bloed rechtstreeks af naar de rechterboezem, waar
het bloed vlak boven de hartkleppen binnenkomt. Een kransslagader kan vernauwd raken door
vetachtige stoffen, bijvoorbeeld cholesterol, die een plaque kan vormen aan de binnenkant van het
bloedvat. De plaque kan zo groot worden dat deze het bloedvat in z’n geheel afsluit en het infarct is een
feit. Een dotterbehandeling kan een vernauwde kransslagader
weer wijder maken. Bij deze behandeling gebruikt een arts een
klein ballonnetje dat hij vanuit een slagader in de lies door de aorta
naar de kransslagader in het hart duwt. Op de plaats van de
vernauwing blaast hij het ballonnetje op. De arts kan eventueel een
metalen steunkousje of stent in de slagader plaatsen om het
bloedvat voortaan open te houden. Lukt deze behandeling niet of onvoldoende, dan moet er
waarschijnlijk een bypassoperatie plaatsvinden. Met behulp van een stukje slagader uit de borstkas of
een beenader maakt de arts een nieuwe verbinding tussen de aorta en kransslagader.
, Het bloed dat uit de benen en organen zoals de lever en nieren komt, bereikt het hart via de onderste
holle ader. De bovenste holle ader voert het bloed aan dat uit de armen en het hoofd komt. Het bloed in
de holle aders is zuurstofarm en bevat veel CO2. Het bloed
stroomt via de rechterboezem de rechterkamer in: de vulfase.
Daarna perst de rechterboezem het resterende bloed dat bij
dat van de rechterkamer. Die is nu helemaal gevuld. Tussen
de boezems en de kamer bevinden zich de hartkleppen,
sterke vliezen die dankzij sterke peesdraden maar in één
richting open kunnen. De hartkleppen staan open tijdens de
vulfase, wanneer het bloed van de boezem naar de kamer
stroomt. Daarna, tijdens het samentrekken van de kamer,
duwt het bloed in de kamer de hartkleppen dicht. Het bloed kan nu niet terugstromen naar de boezem.
Het samentrekken van de kamers is de pompfase. De rechterkamer perst het bloed de longslagader
in. Deze splitst in twee takken, één voor de linker- en één voor de rechterlong. In de longen geeft het
bloed CO2 af en neemt het O2 op. Longaders voeren het O2- rijke bloed terug naar de
linkerboezem van het hart. Via de hartkleppen van de linkerharthelft gaat het bloed naar de
linkerkamer, van waaruit de linkerkamer het de aorta inpompt. Beide harthelften vullen tegelijkertijd
en pompen ook tegelijk. Slagaderkleppen tussen de slagaders (longslagaders of aorta) en de kamers
verhinderen dat het bloed kan terugstromen naar de kamers.
PARAGRAAF 2
Het bloed neemt O2 op en geeft CO2 af: gaswisseling. Na de gaswisseling verenigen de haarvaten
rond de longblaasjes zich tot steeds grotere bloedvaten die als longaders de longen verlaten. Het nu O2-
rijke bloed komt terecht in de linkerboezem. Deze weg van het bloed, van de rechterharthelft via de
longen naar de linkerharthelft, heet de kleine bloedsomloop.
De linkerkamer pompt het O2- rijke bloed de aorta in. Slagaders gaan
vanaf de aorta naar de organen in hoofd, romp, armen en benen. Daar
geeft het bloed in de haarvaten O2 af aan de lichaamscellen en neemt
het de afvalstof CO2 op. Vanuit de organen stroom het O2- arme bloed
via de beide holle aders terug naar de boezem van de rechterharthelft.
Deze route heet de grote bloedsomloop: de weg die het bloed aflegt
van de linkerharthelft, via de organen naar de rechterharthelft.
Bloed neemt voedingsstoffen op uit de darmwand. Ook glucose uit de voorraad in de lever vindt via het
bloed zijn weg naar de cellen. Bloed vervoert ook hormonen en afvalstoffen. Waar het bloed ook
vertrekt in het lichaam, het gaat altijd eerst door het hart en de longen, vervolgens opnieuw door het
hart en dan pas naar een ander orgaan. Dit type bloedsomloop, waarbij het bloed tijdens één rondgang
twee keer het hart passeert, heet een dubbele bloedsomloop.
De bloedvaten die bloed van het hart afvoeren naar de organen heten slagaders. Ze zijn vernoemd naar
het orgaan waar ze bloed naar toe brengen, bijvoorbeeld: de slagader naar de lever toe heet de
leverslagader. De wanden van slagaders bestaan uit drie lagen: een dunne binnenlaag van dekweefsel,
een dikke middenlaag van glad spierweefsel en een buitenlaag van bindweefsel. De wand is hierdoor
sterk en elastisch en veert mee wanneer er een golf bloed vanuit het hart langs komt. Slagaders vertakken
in steeds dunnere slagaders en uiteindelijk in haarvaten. De wand van een haarvat is maar één cellaag
dik. Tussen de cellen van een haarvaat zitten kleine openingen. Daardoor kunnen stoffen gemakkelijk
vanuit het bloed in de haarvaten via de weefselvloeistof naar de cellen komen of in omgekeerde richting
van de cellen naar het bloed in de haarvaten toe gaan.
SAMENVATTING
HOOFDSTUK 11
PARAGRAAF 1
Het hart is een holle spier met een linker- en een rechterhelft die volledig van elkaar gescheiden zijn. Bij
elke samentrekking (hartslag) pompt elke harthelft zo’n 70L bloed weg. Dat is het slagvolume, de
hoeveelheid bloed die per hartslag een hartkamer verlaat. De linkerharthelft pompt zuurstofrijk bloed
naar de weefsels en organen, de rechterharthelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen.
Hartslagfrequentie: aantal slagen per minuut.
Slagvolume: aantal ml bloed dat per hartslag het hart verlaat.
Hartminuutvolume = hartslagfrequentie x slagvolume.
Een AED bestaat uit een microprocessor met een accu die via elektroden op het lichaam van een
persoon de samentrekkingen van het hart registreert. Bij defibrilleren, onregelmatigheden in de
hartslag, geeft de AED een stroomstoot af, waardoor het hart heel kort stopt met pompen. Na deze
reset start het hart opnieuw met het regelen van de hartslag, zodat het hartritme zich kan herstellen.
Soms stopt het hart helemaal met kloppen. Dan kan een AED niet meer helpen met een stroomstoot.
Een injectie met adrenaline in de hartspier door een arts kan dat hopelijk wel. Bij een hartinfarct is er
een vernauwing in de kransslagader, die de hartspier van bloed voorziet. Hierdoor kreeg een deel van
de hartspier onvoldoende zuurstof. Als gevolg daarvan werkt dat deel niet goed meer of sterft het deel
mogelijk af.
De elektrische activiteit die ontstaat door het samentrekken en
ontspannen van de hartspier, is via elektrodes op de huid van onder
andere de borstkas te meten. Apparatuur maakt er een ecg
(elektrocardiogram) van. Het samentrekken van de boezems levert
de P- top van de ecg. Het krachtig samentrekken van de kamerwanden
levert de grote QRS- top. De T- top ontstaat door ontspannen van
beide kamers. Het ontspannen van de boezems levert ook een top. Maar
die valt samen met de QRS- top van de kamers en is daardoor niet zichtbaar in een ecg. Door een ecg
kan een art bekijken of alles goed gaat in het hart van de patiënt.
De kransslagader voorziet hartspier van zuurstof. De kransslagaders zijn de eerste zijtakken van de
aorta, de grote lichaamsslagader. Het zuurstofrijke bloed dat kransslagaders vervoeren is voor de
hartspier zelf. Kransader voeren het zuurstofarme bloed rechtstreeks af naar de rechterboezem, waar
het bloed vlak boven de hartkleppen binnenkomt. Een kransslagader kan vernauwd raken door
vetachtige stoffen, bijvoorbeeld cholesterol, die een plaque kan vormen aan de binnenkant van het
bloedvat. De plaque kan zo groot worden dat deze het bloedvat in z’n geheel afsluit en het infarct is een
feit. Een dotterbehandeling kan een vernauwde kransslagader
weer wijder maken. Bij deze behandeling gebruikt een arts een
klein ballonnetje dat hij vanuit een slagader in de lies door de aorta
naar de kransslagader in het hart duwt. Op de plaats van de
vernauwing blaast hij het ballonnetje op. De arts kan eventueel een
metalen steunkousje of stent in de slagader plaatsen om het
bloedvat voortaan open te houden. Lukt deze behandeling niet of onvoldoende, dan moet er
waarschijnlijk een bypassoperatie plaatsvinden. Met behulp van een stukje slagader uit de borstkas of
een beenader maakt de arts een nieuwe verbinding tussen de aorta en kransslagader.
, Het bloed dat uit de benen en organen zoals de lever en nieren komt, bereikt het hart via de onderste
holle ader. De bovenste holle ader voert het bloed aan dat uit de armen en het hoofd komt. Het bloed in
de holle aders is zuurstofarm en bevat veel CO2. Het bloed
stroomt via de rechterboezem de rechterkamer in: de vulfase.
Daarna perst de rechterboezem het resterende bloed dat bij
dat van de rechterkamer. Die is nu helemaal gevuld. Tussen
de boezems en de kamer bevinden zich de hartkleppen,
sterke vliezen die dankzij sterke peesdraden maar in één
richting open kunnen. De hartkleppen staan open tijdens de
vulfase, wanneer het bloed van de boezem naar de kamer
stroomt. Daarna, tijdens het samentrekken van de kamer,
duwt het bloed in de kamer de hartkleppen dicht. Het bloed kan nu niet terugstromen naar de boezem.
Het samentrekken van de kamers is de pompfase. De rechterkamer perst het bloed de longslagader
in. Deze splitst in twee takken, één voor de linker- en één voor de rechterlong. In de longen geeft het
bloed CO2 af en neemt het O2 op. Longaders voeren het O2- rijke bloed terug naar de
linkerboezem van het hart. Via de hartkleppen van de linkerharthelft gaat het bloed naar de
linkerkamer, van waaruit de linkerkamer het de aorta inpompt. Beide harthelften vullen tegelijkertijd
en pompen ook tegelijk. Slagaderkleppen tussen de slagaders (longslagaders of aorta) en de kamers
verhinderen dat het bloed kan terugstromen naar de kamers.
PARAGRAAF 2
Het bloed neemt O2 op en geeft CO2 af: gaswisseling. Na de gaswisseling verenigen de haarvaten
rond de longblaasjes zich tot steeds grotere bloedvaten die als longaders de longen verlaten. Het nu O2-
rijke bloed komt terecht in de linkerboezem. Deze weg van het bloed, van de rechterharthelft via de
longen naar de linkerharthelft, heet de kleine bloedsomloop.
De linkerkamer pompt het O2- rijke bloed de aorta in. Slagaders gaan
vanaf de aorta naar de organen in hoofd, romp, armen en benen. Daar
geeft het bloed in de haarvaten O2 af aan de lichaamscellen en neemt
het de afvalstof CO2 op. Vanuit de organen stroom het O2- arme bloed
via de beide holle aders terug naar de boezem van de rechterharthelft.
Deze route heet de grote bloedsomloop: de weg die het bloed aflegt
van de linkerharthelft, via de organen naar de rechterharthelft.
Bloed neemt voedingsstoffen op uit de darmwand. Ook glucose uit de voorraad in de lever vindt via het
bloed zijn weg naar de cellen. Bloed vervoert ook hormonen en afvalstoffen. Waar het bloed ook
vertrekt in het lichaam, het gaat altijd eerst door het hart en de longen, vervolgens opnieuw door het
hart en dan pas naar een ander orgaan. Dit type bloedsomloop, waarbij het bloed tijdens één rondgang
twee keer het hart passeert, heet een dubbele bloedsomloop.
De bloedvaten die bloed van het hart afvoeren naar de organen heten slagaders. Ze zijn vernoemd naar
het orgaan waar ze bloed naar toe brengen, bijvoorbeeld: de slagader naar de lever toe heet de
leverslagader. De wanden van slagaders bestaan uit drie lagen: een dunne binnenlaag van dekweefsel,
een dikke middenlaag van glad spierweefsel en een buitenlaag van bindweefsel. De wand is hierdoor
sterk en elastisch en veert mee wanneer er een golf bloed vanuit het hart langs komt. Slagaders vertakken
in steeds dunnere slagaders en uiteindelijk in haarvaten. De wand van een haarvat is maar één cellaag
dik. Tussen de cellen van een haarvaat zitten kleine openingen. Daardoor kunnen stoffen gemakkelijk
vanuit het bloed in de haarvaten via de weefselvloeistof naar de cellen komen of in omgekeerde richting
van de cellen naar het bloed in de haarvaten toe gaan.
