Inhoud
Hoofdstuk 13............................................................................................................................................ 2
Structuur van de aarde......................................................................................................................... 2
Geologische tijdschaal.......................................................................................................................... 2
Grote reliëf kenmerken van het aardoppervlak.....................................................................................3
Plaat tektoniek...................................................................................................................................... 4
Hoofdstuk 14 Landvormen....................................................................................................................... 5
Vulkanisme............................................................................................................................................ 5
Oppervlaktevormen door tektonische activiteit....................................................................................5
Aardbevingen........................................................................................................................................ 6
Hoofdstuk 15............................................................................................................................................ 6
Fysische/mechanische verwering.......................................................................................................... 6
Chemische verwering en z’n oppervlaktevormen.................................................................................7
Massabeweging.................................................................................................................................... 7
Menselijk veroorzaakte massabeweging (Eng.= induced mass wasting):.............................................8
Processen en landvormen in het arctisch gebied en de alpiene toendra...............................................8
Hoofdstuk 16............................................................................................................................................ 9
Grondwater........................................................................................................................................... 9
Kalksteen oplossingen door grondwater............................................................................................... 9
Grondproblemen door watermanagement............................................................................................ 9
Oppervlaktewater................................................................................................................................. 9
Stroming............................................................................................................................................... 9
Meren.................................................................................................................................................. 10
Hoofdstuk 17.......................................................................................................................................... 10
Fluviale processen en reliëf................................................................................................................. 10
Erosie van hellingen............................................................................................................................ 10
Stromingen......................................................................................................................................... 10
Riviergradatie..................................................................................................................................... 11
Fluviale processen in droge klimaten.................................................................................................. 11
Hoofdstuk 19.......................................................................................................................................... 12
Werking van golven............................................................................................................................ 12
Getijden.............................................................................................................................................. 12
Wind.................................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 20.......................................................................................................................................... 13
Gletsjers.............................................................................................................................................. 13
IJstijd................................................................................................................................................... 13
Landvormen door ijskappen................................................................................................................ 13
,Hoofdstuk 13
Structuur van de aarde.
Platentektoniek: de bewegingen en veranderingen van continenten en oceanen en de
processen die ze opbouwen en afbreken.
Subductie: een plaat die onder een andere plaat schuift
Kern: Binnenin (3000°C - 5000°C)van 3500km doorsnede, onderverdeeld in vaste
binnenkern en vloeibare buitenkern.
Mantel van 2900km dikte. (2800°C - 1800°C) samengesteld uit ultramafisch
stollingsgesteente met silicaat mineralen.
Korst: 8-40km
Moho: grens tussen korst en mantel
Continentale korst: bestaat uit twee delen. Boven lichte felsische gesteenten (graniet,
wel metamorf!)onder zwaardere mafische gesteenten. Gemiddeld 35km dik
Oceanische korst: één mafische laag van basalt/gabro. Gemiddeld 7km dik.
Felsisch bevat veldspaten en silicium. Mafisch bevat magnesium en ijzer.
Lithosfeer: Korst + harde, brosse bovenste deel mantel 60-150km dik
Asthenosfeer: (80-300km in de mantel): plastische ultramafische laag. Zachter dan
lithosfeer maar geen vloeistof: 1400°C
Lithosferische plaat: lithosfeer is opgedeeld in platen >
Geologische tijdschaal
Era: Hoofdtijdperk ( Paleozoïcum, Mesozoïcum en Cenozoïcum)
Periode: Opdeling van era in periodes.
Tijdvakken: opdeling van periodes in tijdvakken.
Precambrium: alle tijd voor 570 miljoen jaar geleden.
, Cenozoïcum: hierin is hedendaags landschap in begonnen.
Homo: voorouder van de mens die in het pleistoceen ontstond.
Radiometrische datering: Datering door het meten van radioactief verval in mineralen.
Grote reliëf kenmerken van het aardoppervlak
Land/water: 71% oceaan. 29% land. (met al het continentale plat ‘leeg’ 65% oceaan en 35%
land)
Twee processen waardoor bergen ontstaan: (kan ook door allebei op zelfde plek)
- Vulkanisme: door uitvloeiingsgesteente (extrusief gesteente) door magma. Maken
bergketens.
- Tektonische activiteit: afbreken en opbouwen van aardplaten.
Alpine gebergtes: Dunne zones langs de randen van lithosfeische palten met actieve
gebergtevorming. Hoog en bergachtig.
Gebergteboog: Elke gebogen sectie van een gebergteketen.
Twee gebergteketens:
- Circum Pacifische gordel
- Euraziatische-Indonesische gordel
Eilandenboog: gebergtevorming op zee.
Continentale schilden: oud, inactief. Gevormd door stollings- en metamorfgesteenten.
Blootgestelde “ ”: zeer oud. (precambrisch) lage heuvels en vlakten. Veel
weggeërodeerd.
Bedekte “ ”: bedekt door jongere lagen sediment sinds paleozoïcum.
Hoofdstuk 13............................................................................................................................................ 2
Structuur van de aarde......................................................................................................................... 2
Geologische tijdschaal.......................................................................................................................... 2
Grote reliëf kenmerken van het aardoppervlak.....................................................................................3
Plaat tektoniek...................................................................................................................................... 4
Hoofdstuk 14 Landvormen....................................................................................................................... 5
Vulkanisme............................................................................................................................................ 5
Oppervlaktevormen door tektonische activiteit....................................................................................5
Aardbevingen........................................................................................................................................ 6
Hoofdstuk 15............................................................................................................................................ 6
Fysische/mechanische verwering.......................................................................................................... 6
Chemische verwering en z’n oppervlaktevormen.................................................................................7
Massabeweging.................................................................................................................................... 7
Menselijk veroorzaakte massabeweging (Eng.= induced mass wasting):.............................................8
Processen en landvormen in het arctisch gebied en de alpiene toendra...............................................8
Hoofdstuk 16............................................................................................................................................ 9
Grondwater........................................................................................................................................... 9
Kalksteen oplossingen door grondwater............................................................................................... 9
Grondproblemen door watermanagement............................................................................................ 9
Oppervlaktewater................................................................................................................................. 9
Stroming............................................................................................................................................... 9
Meren.................................................................................................................................................. 10
Hoofdstuk 17.......................................................................................................................................... 10
Fluviale processen en reliëf................................................................................................................. 10
Erosie van hellingen............................................................................................................................ 10
Stromingen......................................................................................................................................... 10
Riviergradatie..................................................................................................................................... 11
Fluviale processen in droge klimaten.................................................................................................. 11
Hoofdstuk 19.......................................................................................................................................... 12
Werking van golven............................................................................................................................ 12
Getijden.............................................................................................................................................. 12
Wind.................................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 20.......................................................................................................................................... 13
Gletsjers.............................................................................................................................................. 13
IJstijd................................................................................................................................................... 13
Landvormen door ijskappen................................................................................................................ 13
,Hoofdstuk 13
Structuur van de aarde.
Platentektoniek: de bewegingen en veranderingen van continenten en oceanen en de
processen die ze opbouwen en afbreken.
Subductie: een plaat die onder een andere plaat schuift
Kern: Binnenin (3000°C - 5000°C)van 3500km doorsnede, onderverdeeld in vaste
binnenkern en vloeibare buitenkern.
Mantel van 2900km dikte. (2800°C - 1800°C) samengesteld uit ultramafisch
stollingsgesteente met silicaat mineralen.
Korst: 8-40km
Moho: grens tussen korst en mantel
Continentale korst: bestaat uit twee delen. Boven lichte felsische gesteenten (graniet,
wel metamorf!)onder zwaardere mafische gesteenten. Gemiddeld 35km dik
Oceanische korst: één mafische laag van basalt/gabro. Gemiddeld 7km dik.
Felsisch bevat veldspaten en silicium. Mafisch bevat magnesium en ijzer.
Lithosfeer: Korst + harde, brosse bovenste deel mantel 60-150km dik
Asthenosfeer: (80-300km in de mantel): plastische ultramafische laag. Zachter dan
lithosfeer maar geen vloeistof: 1400°C
Lithosferische plaat: lithosfeer is opgedeeld in platen >
Geologische tijdschaal
Era: Hoofdtijdperk ( Paleozoïcum, Mesozoïcum en Cenozoïcum)
Periode: Opdeling van era in periodes.
Tijdvakken: opdeling van periodes in tijdvakken.
Precambrium: alle tijd voor 570 miljoen jaar geleden.
, Cenozoïcum: hierin is hedendaags landschap in begonnen.
Homo: voorouder van de mens die in het pleistoceen ontstond.
Radiometrische datering: Datering door het meten van radioactief verval in mineralen.
Grote reliëf kenmerken van het aardoppervlak
Land/water: 71% oceaan. 29% land. (met al het continentale plat ‘leeg’ 65% oceaan en 35%
land)
Twee processen waardoor bergen ontstaan: (kan ook door allebei op zelfde plek)
- Vulkanisme: door uitvloeiingsgesteente (extrusief gesteente) door magma. Maken
bergketens.
- Tektonische activiteit: afbreken en opbouwen van aardplaten.
Alpine gebergtes: Dunne zones langs de randen van lithosfeische palten met actieve
gebergtevorming. Hoog en bergachtig.
Gebergteboog: Elke gebogen sectie van een gebergteketen.
Twee gebergteketens:
- Circum Pacifische gordel
- Euraziatische-Indonesische gordel
Eilandenboog: gebergtevorming op zee.
Continentale schilden: oud, inactief. Gevormd door stollings- en metamorfgesteenten.
Blootgestelde “ ”: zeer oud. (precambrisch) lage heuvels en vlakten. Veel
weggeërodeerd.
Bedekte “ ”: bedekt door jongere lagen sediment sinds paleozoïcum.
