Minor psychiatrie, medicatie en voeding
Week 1 Dementie
DSM:4 Meest gebruikte systeem voor classificeren van psychische stoornissen
(Diagnostic and Statical Manual of mentel disorders), specifieke diagnostische
criteria
As 1: Klinische stoornissen (angststoornissen, schizofrinie)
As 2: Persoonlijkheidsstoornissen/ verstandelijke handicap
As 3: Somatische aandoeningen (lichamelijke aandoening)
As 4: Psychosociale en omgevingsproblemen (werk, omgeving sociaal
problemen)
As 5: Globale beoordeling van het functioneren (0-100)
91-100: uitstekend functioneren, geen symptomen
61-70: lichte symptomen, enige moeite in omgang met vrienden/werk
21-30: wanen (denken dat je iemand bent, achtervolgd wordt e.c.), hallucinaties,
ligt hele dag in bed, geen baan, geen vrienden
1-10: voortdurend gevaar om zichzelf of anderen fysieke schade toe te brengen
DSM:4 – Classificeren van stoornissen, niet van mensen!!
Sign: objectief waarneembaar teken van ziekte (3 x hetzelfde vertellen in een
uur)
Symptom: een subjectieve klacht volgens de beleving van de patiënt (“ik vergeet
zoveel”)
Syndroom: geheel van gerelateerde symptomen (bijv. schizofrenie)
Cognitieve stoornissen: stoornissen die zich kenmerken door achteruitgang
van de cognitieve vermogens en het functioneren in het dagelijks leven, waarbij
een organische oorzaak bekend of waarschijnlijk is.
Belangrijkste vormen van cognitieve stoornissen: delirium, amnestie en
dementie
Delirium
Toestand van extreme geestelijke verwarring→ geheugenstoornis,
desorientaties, taalstoornis, hallucinaties (vooral ‘beestjes zien lopen’ ).
Ontwikkeld zich in korte tijd (uren/dagen)
Desoriëntatie in tijd en plaats komt vaak voor
Periodes van rusteloosheid en lethargie(slaapzucht) kunnen elkaar snel
afwisselen
Rusteloosheid: slapeloosheid, doelloze bewegingen, het uit bes schieten,
uithalen naar niet- bestaande objecten
Gevolg: concentratieproblemen en onsamenhangend praten
Delirium duurt relatie kort→ niet meer dan een week, zelden langer dan
een maand
Als de oorzaak blijft bestaan of erger wordt kan delirium leiden tot coma of
de dood
Oorzaken:
Abrupte onthouding van middelen → alcohol en/of drugs
- Chronische alcoholisten die abrupt stoppen met drinken, kunnen
terecht komen in een vorm van delirium → delirium tremens
- Delirium tremens: slachtoffer belaagd door angtaanjagende
, hallucinaties, kan een week of langer aanhouden, kan behandeld
woorden met benzodiazepinen
Diverse somatische aandoeningen
Hoofdtrauma
Stofwisselingsstoornissen → hypoglykemie (lage bloedsuiker), verstoord
evenwicht tussen vocht en elektrolyten, atteques (epilepsie), tekort
aan vit B1 (thiamine)
Hersenbeschadigingen: verschillende ziekten die invloed hebben op
het functioneren van het centrale zenuwstelsel zoals de ziekten van
Parkison en Alzheimer, leverziekten en nierziekten
Vergiftiging door medicijnen, giftige paddenstoelen, overdosis van alcohol
of drugs
Amnesie
Wordt gekenmerkt door een ernstige achteruitgang van de
geheugenfunctie die niet samenhangt met een delirium of dementie
Onvermogen om nieuwe informatie te leren (defecten in
kortetermijngeheugen)
Onvermogen om gebeurtenissen uit het verleden te herinneren
(defecten in langetermijngeheugen)
Vaak gedesoriënteerd in plaats en tijd
Vaak niet bewust van hun geheugenverlies → proberen ontkennen of te
maskeren
Vaak vullen ze gaten in hun geheugen op met imaginaire gebeurtenissen
(confabulatie)
Hun algemene intelligentie blijft intact
Gevolg: Beperkingen in het sociale functioneren en in werksituaties
Oorzaken:
Traumatische gebeurtenissen zoals een klap op het hoofd, een elektrische
schok en operatie
Onderbreking zuurstoftoevoer naar hersenen (hypoxie)
Blokkade in de bloedvaten die de hersenen bevoorraden (infarcering)
Herseninfecties en hersenziekten
Langdurig gebruik van alcohol (Korsakov): langdurige amnesie
Ataxie: verlies van spiercoördinatie
Syndroom van Korsakov
Alcoholisten eten vaak ongezond of vervangen voedsel door alcohol → vit B 1
tekort kan ontstaan
Thiaminetekorten kunnen leiden tot een onomkeerbare vorm van
geheugenverlies die door alcohol veroorzaakte amnesie wordt genoemd →
syndroom van Korsakov
De ziekte komt niet alleen voor bij alcoholisten maar ook bij o.a. groepen mensen
die tijdens een periode van honger een thiaminetekort hebben opgelopen (zoals
krijgsgevangenen).
Het geheugen is aangetast maar patienten met Korsakov over het algemeen
normaal intelligent → langetermijngeheugen in algemene zin blijft intact.
Dementie
Dementie is geen ziekte op zichzelf maar een verzamelnaam, een combinatie
van allerlei stoornissen
, Dementie is een ingrijpende verslechtering van de geestelijke functie.
Symptomen zijn ernstige problemen met het geheugen of cognitieve gebreken
(afasie, apraxie, agnosie)
DSM- IV:
Minstens 1 van de volgende kenmerken:
Afasie → problemen met het begrijpen van taal en/of het vinden van de
juiste woorden of maken van goede zinnen
Agnosie → Voorwerpen niet kunnen herkennen als je het ziet, hoort, ruikt
of voelt
Apraxie→ Verminderd vermogen om doelgerichte bewegingen uit te
voeren (zonder een defect van de motorische functies)
Niet goed plannen, organiseren of logisch en abstract denken
Problemen met auto rijden of de weg kwijtraken
Koffer niet kunnen inpakken voor vakantie
Problemen met het maken van afspraken met vrienden/familie
Niet meer kunnen werken, sociale relaties onderhouden en sociale
activiteiten ondernemen
Typen dementie/ oorzaken
Ziekte van Alzheimer: 50%
Progressieve hersenziekte
Kenmerken zijn geleidelijke verlies van geheugen en intellectuele
capaciteiten, veranderingen in de persoonlijkheid en uiteindelijk verlies
van vermogen om voor zichzelf te zorgen
Vasculaire dementie: 20%
Dementie die het gevolg is van een reeks beroertes in de hersenen
Treedt plotseling op en gaan de mentale functies veel sneller en
stapsgewijs achteruit vergeleken met Alzheimer
Alzheimer + vasculaire dementie: 20%
Andere aandoeningen: Parkinson, Ziekte van Pick, Creutzfeldt-Jakob,
Huntington, hersentumoren, aids: 10%
Parkinson: Progressieve ziekte in de basale ganglia (in de hersenen)
Symptomen: spiertremor en schudden, verstarring, moeite met lopen,
slechte controle over de fijne moteriek, te weinig spierspanning in het
gezicht en , in sommige gevallen, cognitieve achteruitgang.
Pick: een vorm van dementie, lijkend op de ziekte van Alzheimer. In
tegenstelling tot Alzheimer bevinden zich bij Pick geen neurofibrillaire
klontjes en plaques in de hersenvellen, maar wel andere abnormale
structuren, Pick –lichaampjes genoemd.
Symptomen: geheugenverlies en sociaal onaangepast gedrag, zoals
onbeschoftheid of openlijk seksueel gedrag.
Creutzfeldt- Jakob: zeldzame en dodelijke hersenziekte. Kenmerkend
is het ontstaan van kleine holten in de hersenen die lijken op gaten in
een spons.
Huntington: Erfelijke degeneratieve ziekte die zich kenmerkt door
zenuwachtige, trekkerige bewegingen, paranoia en geestelijke
achteruitgang.
Seniele dementie → dementie die na het 65 e jaar begint → late dementie
Preseniele dementie → dementie die voor het 65 e jaar begint → vroege dementie
Risicofactoren:
Week 1 Dementie
DSM:4 Meest gebruikte systeem voor classificeren van psychische stoornissen
(Diagnostic and Statical Manual of mentel disorders), specifieke diagnostische
criteria
As 1: Klinische stoornissen (angststoornissen, schizofrinie)
As 2: Persoonlijkheidsstoornissen/ verstandelijke handicap
As 3: Somatische aandoeningen (lichamelijke aandoening)
As 4: Psychosociale en omgevingsproblemen (werk, omgeving sociaal
problemen)
As 5: Globale beoordeling van het functioneren (0-100)
91-100: uitstekend functioneren, geen symptomen
61-70: lichte symptomen, enige moeite in omgang met vrienden/werk
21-30: wanen (denken dat je iemand bent, achtervolgd wordt e.c.), hallucinaties,
ligt hele dag in bed, geen baan, geen vrienden
1-10: voortdurend gevaar om zichzelf of anderen fysieke schade toe te brengen
DSM:4 – Classificeren van stoornissen, niet van mensen!!
Sign: objectief waarneembaar teken van ziekte (3 x hetzelfde vertellen in een
uur)
Symptom: een subjectieve klacht volgens de beleving van de patiënt (“ik vergeet
zoveel”)
Syndroom: geheel van gerelateerde symptomen (bijv. schizofrenie)
Cognitieve stoornissen: stoornissen die zich kenmerken door achteruitgang
van de cognitieve vermogens en het functioneren in het dagelijks leven, waarbij
een organische oorzaak bekend of waarschijnlijk is.
Belangrijkste vormen van cognitieve stoornissen: delirium, amnestie en
dementie
Delirium
Toestand van extreme geestelijke verwarring→ geheugenstoornis,
desorientaties, taalstoornis, hallucinaties (vooral ‘beestjes zien lopen’ ).
Ontwikkeld zich in korte tijd (uren/dagen)
Desoriëntatie in tijd en plaats komt vaak voor
Periodes van rusteloosheid en lethargie(slaapzucht) kunnen elkaar snel
afwisselen
Rusteloosheid: slapeloosheid, doelloze bewegingen, het uit bes schieten,
uithalen naar niet- bestaande objecten
Gevolg: concentratieproblemen en onsamenhangend praten
Delirium duurt relatie kort→ niet meer dan een week, zelden langer dan
een maand
Als de oorzaak blijft bestaan of erger wordt kan delirium leiden tot coma of
de dood
Oorzaken:
Abrupte onthouding van middelen → alcohol en/of drugs
- Chronische alcoholisten die abrupt stoppen met drinken, kunnen
terecht komen in een vorm van delirium → delirium tremens
- Delirium tremens: slachtoffer belaagd door angtaanjagende
, hallucinaties, kan een week of langer aanhouden, kan behandeld
woorden met benzodiazepinen
Diverse somatische aandoeningen
Hoofdtrauma
Stofwisselingsstoornissen → hypoglykemie (lage bloedsuiker), verstoord
evenwicht tussen vocht en elektrolyten, atteques (epilepsie), tekort
aan vit B1 (thiamine)
Hersenbeschadigingen: verschillende ziekten die invloed hebben op
het functioneren van het centrale zenuwstelsel zoals de ziekten van
Parkison en Alzheimer, leverziekten en nierziekten
Vergiftiging door medicijnen, giftige paddenstoelen, overdosis van alcohol
of drugs
Amnesie
Wordt gekenmerkt door een ernstige achteruitgang van de
geheugenfunctie die niet samenhangt met een delirium of dementie
Onvermogen om nieuwe informatie te leren (defecten in
kortetermijngeheugen)
Onvermogen om gebeurtenissen uit het verleden te herinneren
(defecten in langetermijngeheugen)
Vaak gedesoriënteerd in plaats en tijd
Vaak niet bewust van hun geheugenverlies → proberen ontkennen of te
maskeren
Vaak vullen ze gaten in hun geheugen op met imaginaire gebeurtenissen
(confabulatie)
Hun algemene intelligentie blijft intact
Gevolg: Beperkingen in het sociale functioneren en in werksituaties
Oorzaken:
Traumatische gebeurtenissen zoals een klap op het hoofd, een elektrische
schok en operatie
Onderbreking zuurstoftoevoer naar hersenen (hypoxie)
Blokkade in de bloedvaten die de hersenen bevoorraden (infarcering)
Herseninfecties en hersenziekten
Langdurig gebruik van alcohol (Korsakov): langdurige amnesie
Ataxie: verlies van spiercoördinatie
Syndroom van Korsakov
Alcoholisten eten vaak ongezond of vervangen voedsel door alcohol → vit B 1
tekort kan ontstaan
Thiaminetekorten kunnen leiden tot een onomkeerbare vorm van
geheugenverlies die door alcohol veroorzaakte amnesie wordt genoemd →
syndroom van Korsakov
De ziekte komt niet alleen voor bij alcoholisten maar ook bij o.a. groepen mensen
die tijdens een periode van honger een thiaminetekort hebben opgelopen (zoals
krijgsgevangenen).
Het geheugen is aangetast maar patienten met Korsakov over het algemeen
normaal intelligent → langetermijngeheugen in algemene zin blijft intact.
Dementie
Dementie is geen ziekte op zichzelf maar een verzamelnaam, een combinatie
van allerlei stoornissen
, Dementie is een ingrijpende verslechtering van de geestelijke functie.
Symptomen zijn ernstige problemen met het geheugen of cognitieve gebreken
(afasie, apraxie, agnosie)
DSM- IV:
Minstens 1 van de volgende kenmerken:
Afasie → problemen met het begrijpen van taal en/of het vinden van de
juiste woorden of maken van goede zinnen
Agnosie → Voorwerpen niet kunnen herkennen als je het ziet, hoort, ruikt
of voelt
Apraxie→ Verminderd vermogen om doelgerichte bewegingen uit te
voeren (zonder een defect van de motorische functies)
Niet goed plannen, organiseren of logisch en abstract denken
Problemen met auto rijden of de weg kwijtraken
Koffer niet kunnen inpakken voor vakantie
Problemen met het maken van afspraken met vrienden/familie
Niet meer kunnen werken, sociale relaties onderhouden en sociale
activiteiten ondernemen
Typen dementie/ oorzaken
Ziekte van Alzheimer: 50%
Progressieve hersenziekte
Kenmerken zijn geleidelijke verlies van geheugen en intellectuele
capaciteiten, veranderingen in de persoonlijkheid en uiteindelijk verlies
van vermogen om voor zichzelf te zorgen
Vasculaire dementie: 20%
Dementie die het gevolg is van een reeks beroertes in de hersenen
Treedt plotseling op en gaan de mentale functies veel sneller en
stapsgewijs achteruit vergeleken met Alzheimer
Alzheimer + vasculaire dementie: 20%
Andere aandoeningen: Parkinson, Ziekte van Pick, Creutzfeldt-Jakob,
Huntington, hersentumoren, aids: 10%
Parkinson: Progressieve ziekte in de basale ganglia (in de hersenen)
Symptomen: spiertremor en schudden, verstarring, moeite met lopen,
slechte controle over de fijne moteriek, te weinig spierspanning in het
gezicht en , in sommige gevallen, cognitieve achteruitgang.
Pick: een vorm van dementie, lijkend op de ziekte van Alzheimer. In
tegenstelling tot Alzheimer bevinden zich bij Pick geen neurofibrillaire
klontjes en plaques in de hersenvellen, maar wel andere abnormale
structuren, Pick –lichaampjes genoemd.
Symptomen: geheugenverlies en sociaal onaangepast gedrag, zoals
onbeschoftheid of openlijk seksueel gedrag.
Creutzfeldt- Jakob: zeldzame en dodelijke hersenziekte. Kenmerkend
is het ontstaan van kleine holten in de hersenen die lijken op gaten in
een spons.
Huntington: Erfelijke degeneratieve ziekte die zich kenmerkt door
zenuwachtige, trekkerige bewegingen, paranoia en geestelijke
achteruitgang.
Seniele dementie → dementie die na het 65 e jaar begint → late dementie
Preseniele dementie → dementie die voor het 65 e jaar begint → vroege dementie
Risicofactoren:
