Osmoregulatie
Concentratieverschil compenseren:
diffusie: opgeloste stof: hoge concentratie lage concentratie
osmose: oplosmiddel: lage concentratie hoge concentratie VW: semipermeabel membraan!!
Toniciteit = spanningsgraad; mogelijkheid v oplossing om celvolume te veranderen via osmose
hypertoon (hogere druk), hypotoon (lagere druk), isotoon (zelfde druk) *osmotische druk
1) Osmose – toepassing zout -en zoetwatervissen
osmoconformers
= organismen met osmotisch evenwicht tov omgeving
mariene invertebraten, prikken, kraakbeenvissen
osmoregulatoren
= vertebraten met constante bloedosmolariteit tov omgeving
alle andere vertebraten
- zoetwatervertebraten: hypertoon
geen wateropname, maar actief transport ionen
- mariene (zoutwater) vertebraten: hypotoon
zeewateropname: elimineren overtollige ionen
- landvertebraten: hogere waterconcentratie dan lucht
waterverlies via evaporatie, maar waterbehoud door nieren
2) Uitscheiding ammonium bij andere diersoorten
katabolisme = afbraakreactie
van amino- en nucleïnezuren:
AZ -NH2 H+ + NH3 (ammoniak) in lever
urinezuur kristalliseert + verwijderd met weinig water
via diffusie
Bij zoogdieren: productie urinezuur
door degradatie (afbraak) van purines:
enzym uricase; urinezuur allantoïne
≠ mens
, invertebraten
platwormen annelida insecten
(acoelomaten) (coelomaten)
protonefridia, vertakt in nefridia buisje van Malpighi
vlamcellen = uitbreiding
spijsverteringskanaal
open naar buitenkant open naar binnen en buiten
secretie:
filtratie: vloeistof uit coeloom; actief transport: K+, afval
filtratievocht = isotoon tov lichaam; osmose: H2O
isotoon hypotoon (urine) reabsorptie: H2O, K+
door reabsorptie NaCl (actief)
(actief)
vertebraten
nieren; nefronen
1) filtratie bloed (drukverschil) filtraat; water, kleine moleculen, afval
2) reabsorptie naar bloed: moleculen, water (actief en passief)
3) secretie in filtraat: extra afval
filtraat = isotoon tov bloed
↓waterreabsorptie naar bloed hypotone urine tov lichaamsvocht (verdund)
↑waterreabsorptie naar bloed hypertone urine (geconcentreerd) enkel bij vogels + zoogdieren
beenvissen
zoutwatervis zoutwatervis
lichaamsvocht = hypertoon tov omgeving lichaamsvocht = hypotoon tov omgeving
drinken geen water; drinken zeewater;
kieuwen: actieve reabsorptie Na+ + Cl- kieuwen: actieve secretie van Na+ + Cl-
osmose: opname H2O osmose: verlies H2O
nier: actieve reabsorptie ionen in nefronen nier: actieve secretie ionen in nefronen
excretie hypotone urine excretie isotone urine
kraakbeenvissen
GEEN opname zeewater + GEEN excretie ionen
Reabsorptie ureum uit nefronen hoge ureumconcentratie in bloed
bloed = isotoon tov zeewater
amfbieën
= zoetwatervis
! extra actieve reabsorptie van Na+ via huid
Concentratieverschil compenseren:
diffusie: opgeloste stof: hoge concentratie lage concentratie
osmose: oplosmiddel: lage concentratie hoge concentratie VW: semipermeabel membraan!!
Toniciteit = spanningsgraad; mogelijkheid v oplossing om celvolume te veranderen via osmose
hypertoon (hogere druk), hypotoon (lagere druk), isotoon (zelfde druk) *osmotische druk
1) Osmose – toepassing zout -en zoetwatervissen
osmoconformers
= organismen met osmotisch evenwicht tov omgeving
mariene invertebraten, prikken, kraakbeenvissen
osmoregulatoren
= vertebraten met constante bloedosmolariteit tov omgeving
alle andere vertebraten
- zoetwatervertebraten: hypertoon
geen wateropname, maar actief transport ionen
- mariene (zoutwater) vertebraten: hypotoon
zeewateropname: elimineren overtollige ionen
- landvertebraten: hogere waterconcentratie dan lucht
waterverlies via evaporatie, maar waterbehoud door nieren
2) Uitscheiding ammonium bij andere diersoorten
katabolisme = afbraakreactie
van amino- en nucleïnezuren:
AZ -NH2 H+ + NH3 (ammoniak) in lever
urinezuur kristalliseert + verwijderd met weinig water
via diffusie
Bij zoogdieren: productie urinezuur
door degradatie (afbraak) van purines:
enzym uricase; urinezuur allantoïne
≠ mens
, invertebraten
platwormen annelida insecten
(acoelomaten) (coelomaten)
protonefridia, vertakt in nefridia buisje van Malpighi
vlamcellen = uitbreiding
spijsverteringskanaal
open naar buitenkant open naar binnen en buiten
secretie:
filtratie: vloeistof uit coeloom; actief transport: K+, afval
filtratievocht = isotoon tov lichaam; osmose: H2O
isotoon hypotoon (urine) reabsorptie: H2O, K+
door reabsorptie NaCl (actief)
(actief)
vertebraten
nieren; nefronen
1) filtratie bloed (drukverschil) filtraat; water, kleine moleculen, afval
2) reabsorptie naar bloed: moleculen, water (actief en passief)
3) secretie in filtraat: extra afval
filtraat = isotoon tov bloed
↓waterreabsorptie naar bloed hypotone urine tov lichaamsvocht (verdund)
↑waterreabsorptie naar bloed hypertone urine (geconcentreerd) enkel bij vogels + zoogdieren
beenvissen
zoutwatervis zoutwatervis
lichaamsvocht = hypertoon tov omgeving lichaamsvocht = hypotoon tov omgeving
drinken geen water; drinken zeewater;
kieuwen: actieve reabsorptie Na+ + Cl- kieuwen: actieve secretie van Na+ + Cl-
osmose: opname H2O osmose: verlies H2O
nier: actieve reabsorptie ionen in nefronen nier: actieve secretie ionen in nefronen
excretie hypotone urine excretie isotone urine
kraakbeenvissen
GEEN opname zeewater + GEEN excretie ionen
Reabsorptie ureum uit nefronen hoge ureumconcentratie in bloed
bloed = isotoon tov zeewater
amfbieën
= zoetwatervis
! extra actieve reabsorptie van Na+ via huid
