Overheidscommunicatie samenvatting
Inleiding
Doelen die (overheids)organisaties met communicatie nastreven:
- Kennis overdragen en mensen op de hoogte stellen van iets wat voor hen
belangrijk is of zou kunnen zijn
- Attitudes bevestigen of bijstellen
- Een attitude kan ook bijdragen aan het in stand houden van maatschappelijk
ongewenste of zelfs schadelijke situaties
- Gedrag bestendigen of veranderen (bijvoorbeeld mensen bewegen om te gaan
stemmen)
Hoofdstuk 1
Toepassingsgebieden overheidscommunicatie
- Volksgezondheid
- Verkeer
- Milieu
- Bewaken van de democratische grondslag van de samenleving
- Sociale voorzieningen
- Economie
Andere beïnvloedingsmiddelen van de overheid
- Dwang (verplichtingen, zoals het betalen van belasting)
- Belonen (positieve feedback, bedankt voor het houden aan de snelheid)
- Straffen
- Voorbeeldgedrag
- Financiële prikkels (accijnzen op sigaretten)
Nudges
Gedragspsychologische motivatietechniek waarbij mensen subtiel worden gestimuleerd
om zich op een gewenste wijze te gedragen (duwtje in de rug).
Hoofdstuk 2
Mythen en misverstanden die een obstakel vormen op de weg naar
effectieve communicatie
- ‘Massamediale campagnes leiden tot gedragsverandering bij grote
aantallen mensen’
o Massamediale campagnes in standalone-versie zijn slechts in
beperkte mate in staat gedrag te veranderen
- ‘Sterke argumenten overtuigen en leiden tot verandering van houding en
gedrag’
o Overtuiging door argumenten is alleen onder zeer strikte condities
kansrijk
- ‘Massamedia zijn geschikt voor kennisoverdracht op de hele bevolking’
o De effectiviteit van kennisoverdracht via massamedia is zeer
beperkt bij lager opgeleiden
- ‘Met social media bereik je tegenwoordig iedereen’
o Ook social media bieden voor overheidscommunicatie beperkte
mogelijkheden om lageropgeleiden te bereiken
- ‘Met gekochte mediaruimte kun je een onderwerp op de agenda zetten’
o Vooral redactionele aandacht zorgt voor agendasetting; invloed van
gekochte mediaruimte lijkt een illusie
, - ‘Inspraak- en informatiebijeenkomsten zijn effectieve manieren om
burgers te betrekken’
o Groepsprocessen tijdens bijeenkomsten zorgen gemakkelijk voor
escalatie en belemmeren democratische besluitvorming
(groepspolarisatie en false consensus)
- ‘Keuze voor massamediale campagne komt tot stand op basis van kennis
over effectiviteit’
o Te veel kapiteins op het schip bij de ontwikkeling van
overheidscampagnes: opportunistische motieven belangrijker dan
effectiviteit campagne
- ‘Hoe creatiever, hoe beter’
o In het geval van overheidscommunicatie staat een creatieve
verpakking het verwerken van de boodschap in de weg
Hoofdstuk 3
Indicatie van de oplossingsrichtingen
3.1.1 Massamediale campagnes gericht op het bevestigen van en
herinneren aan gedrag
- Kan effectief zijn, maar de resultaten zullen nooit astronomisch hoog zijn
- Kan ook gebruikt worden voor gedragsbehoud, in plaats van verandering
3.1.2 Denk goed na over welke sociale norm je activeert
- Laat niet ongewenst, maar gewenst gedrag zien
3.1.3 Gedragsanalyse als uitganspunt voor gedragsinterventies
- Gaat het om automatisch gedrag (hier helpt sociale beïnvloeding,
heuristieken, priming)
- Of gaat het om beredenerend gedrag
3.1.4 Gebruik veldexperimenten biedt perspectief
- Spreekt voor zich
3.1.5 Agendasettende functie van campagnes in de prullenbak
- agendasetting heeft nauwelijks/geen zin
3.1.6 Alternatieven voor groepsbijeenkomsten zijn volop beschikbaar
- Inloopbijeenkomsten
- Onderzoek om de mening te peilen
- Spreekuren
- Cocreatiesessies waarin samen met vertegenwoordigers van een doelgroep
nagegaan wordt wat het probleem is en welke realistische oplossingen
daarvoor bestaan
3.1.7 Het aanzien van communicatieafdelingen bij overheden: een
belemmering voor effectieve campagnes
Inleiding
Doelen die (overheids)organisaties met communicatie nastreven:
- Kennis overdragen en mensen op de hoogte stellen van iets wat voor hen
belangrijk is of zou kunnen zijn
- Attitudes bevestigen of bijstellen
- Een attitude kan ook bijdragen aan het in stand houden van maatschappelijk
ongewenste of zelfs schadelijke situaties
- Gedrag bestendigen of veranderen (bijvoorbeeld mensen bewegen om te gaan
stemmen)
Hoofdstuk 1
Toepassingsgebieden overheidscommunicatie
- Volksgezondheid
- Verkeer
- Milieu
- Bewaken van de democratische grondslag van de samenleving
- Sociale voorzieningen
- Economie
Andere beïnvloedingsmiddelen van de overheid
- Dwang (verplichtingen, zoals het betalen van belasting)
- Belonen (positieve feedback, bedankt voor het houden aan de snelheid)
- Straffen
- Voorbeeldgedrag
- Financiële prikkels (accijnzen op sigaretten)
Nudges
Gedragspsychologische motivatietechniek waarbij mensen subtiel worden gestimuleerd
om zich op een gewenste wijze te gedragen (duwtje in de rug).
Hoofdstuk 2
Mythen en misverstanden die een obstakel vormen op de weg naar
effectieve communicatie
- ‘Massamediale campagnes leiden tot gedragsverandering bij grote
aantallen mensen’
o Massamediale campagnes in standalone-versie zijn slechts in
beperkte mate in staat gedrag te veranderen
- ‘Sterke argumenten overtuigen en leiden tot verandering van houding en
gedrag’
o Overtuiging door argumenten is alleen onder zeer strikte condities
kansrijk
- ‘Massamedia zijn geschikt voor kennisoverdracht op de hele bevolking’
o De effectiviteit van kennisoverdracht via massamedia is zeer
beperkt bij lager opgeleiden
- ‘Met social media bereik je tegenwoordig iedereen’
o Ook social media bieden voor overheidscommunicatie beperkte
mogelijkheden om lageropgeleiden te bereiken
- ‘Met gekochte mediaruimte kun je een onderwerp op de agenda zetten’
o Vooral redactionele aandacht zorgt voor agendasetting; invloed van
gekochte mediaruimte lijkt een illusie
, - ‘Inspraak- en informatiebijeenkomsten zijn effectieve manieren om
burgers te betrekken’
o Groepsprocessen tijdens bijeenkomsten zorgen gemakkelijk voor
escalatie en belemmeren democratische besluitvorming
(groepspolarisatie en false consensus)
- ‘Keuze voor massamediale campagne komt tot stand op basis van kennis
over effectiviteit’
o Te veel kapiteins op het schip bij de ontwikkeling van
overheidscampagnes: opportunistische motieven belangrijker dan
effectiviteit campagne
- ‘Hoe creatiever, hoe beter’
o In het geval van overheidscommunicatie staat een creatieve
verpakking het verwerken van de boodschap in de weg
Hoofdstuk 3
Indicatie van de oplossingsrichtingen
3.1.1 Massamediale campagnes gericht op het bevestigen van en
herinneren aan gedrag
- Kan effectief zijn, maar de resultaten zullen nooit astronomisch hoog zijn
- Kan ook gebruikt worden voor gedragsbehoud, in plaats van verandering
3.1.2 Denk goed na over welke sociale norm je activeert
- Laat niet ongewenst, maar gewenst gedrag zien
3.1.3 Gedragsanalyse als uitganspunt voor gedragsinterventies
- Gaat het om automatisch gedrag (hier helpt sociale beïnvloeding,
heuristieken, priming)
- Of gaat het om beredenerend gedrag
3.1.4 Gebruik veldexperimenten biedt perspectief
- Spreekt voor zich
3.1.5 Agendasettende functie van campagnes in de prullenbak
- agendasetting heeft nauwelijks/geen zin
3.1.6 Alternatieven voor groepsbijeenkomsten zijn volop beschikbaar
- Inloopbijeenkomsten
- Onderzoek om de mening te peilen
- Spreekuren
- Cocreatiesessies waarin samen met vertegenwoordigers van een doelgroep
nagegaan wordt wat het probleem is en welke realistische oplossingen
daarvoor bestaan
3.1.7 Het aanzien van communicatieafdelingen bij overheden: een
belemmering voor effectieve campagnes
