Kennislijn 4.0
Pedagogiek & Psychologie A
1.1 DSM5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
Dit is een boek waarin je met behulp van het boek een psychische stoornis kan
diagnosticeren
Natuurlijk voorkomende verschijnselen
Populatie
‘een homogene verzameling van objecten waarop het onderzoek zich richt’
Bijvoorbeeld: scholieren van de basisschool
Normaalverdeling
• Voor veel natuurlijk voorkomende verschijnselen is een normale verdeling een
goede benadering van hoe vaak bepaalde meetwaarden kunnen voorkomen
• Zo kan men een schatting maken van de gemiddelde lengte van Nederlandse
mannen door een steekproef van een honderdtal mannen te nemen en daarvan
de lengte te meten.
Normaalverdeling in een afbeelding
Opdracht 1
A. Iedereen trekt zijn schoenen uit
B. Maak een rij op lichaamslengte
C. Maak vijf groepen
1. Zeer klein
2. Klein
3. Gemiddeld
4. Groot
5. Zeer groot
D. Wie zijn er ‘gemiddeld’ lang?
E. Wie zijn er ‘benedengemiddeld’ lang?
F. Wie zijn er ‘bovengemiddeld’ lang?
,Classificatie
voorbeelden van categorieën en dimensies
Categorieën Dimensies
• Nationaliteiten Lichaamslengte
• Ziektes Lichaamstemperatuur
• Stoornissen Intelligentieniveau
Activiteitenniveau
Taakgerichtheid
Sociale vaardigheid
,Eigenschappen van categorieën en dimensies
Categorieën Dimensies
• Je valt wel of niet binnen een categorie - Iedereen is op een dimensie te
• Je bent wel of niet ziek/ gestoord plaatsen
• Overzichtelijk - Genuanceerd
• Stigmatiserend - Leidt tot inclusie
DSM5 Child Behavior Checklist (CBCL)
Waarom?
eenduidige taal
Geeft toegang tot de literatuur
Behandeling
1.2 Ontwikkelingsstoornissen
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)
1. Gecombineerde type (ADHD)
2. Overwegend ongecontroleerd (ADD)
3. Overwegend hyperactief
Epidemiologische kenmerken
3 – 5% van de kinderen voldoet aan de criteria
2 – 3 % van de volwassenen voldoet aan de criteria
2 – 3 keer vaker vastgesteld bij jongens dan bij meisjes
ADHD wordt bij meisjes en vrouwen vaak minder snel herkend
Regelmatig wordt de aandoening pas in de volwassenheid opgemerkt, andere
klachten kunnen aanleiding zijn
o Depressie
o Eet- en slaapproblemen
o Problemen op werk
, Autisme
Wat is autisme?
A. Blijvende tekorten in de sociale communicatie en interactie, zoals blijkt uit:
• tekorten in sociaal-emotionele wederkerigheid
• tekorten in het voor sociale omgang gebruikelijke non-verbale communicatieve
gedrag
• tekorten in aangaan, onderhouden en begrijpen van relaties
B. Beperkte zich herhalende gedragspatronen, beperkte interesses en activiteiten, zoals
blijkt uit:
• Stereotype of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of
spraak
• Hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, star gehecht aan routines of
gedragspatronen
• Zeer beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal intens of gefocust zijn
• Over- of onder reageren op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor
zintuiglijke aspecten van de omgeving
C. De verschijnselen zijn aanwezig vanaf de vroegste kindertijd (maar worden soms pas
later onderkend).
D. De verschijnselen veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het
sociale of beroepsmatige functioneren of in het functioneren op andere belangrijke
levensgebieden.
E. De stoornissen kunnen niet beter verklaard worden door een verstandelijke beperking
of globale ontwikkelingsachterstand en de sociale communicatie moet minder zijn dan
past bij het cognitieve niveau.
Verklaringen van kenmerken van autisme
• Zwakke theory of mind (TOM)/ zwakke theorie over de gedachten van een ander
• Zwakke coherentie (zwakke samenhang)
• De theorie van empathiseren versus systematiseren (vooral systematiseren)
• Voor mensen met autisme lastig om betekenis te geven aan gebeurtenissen of
aan dingen die zij waarnemen (niet in juiste context plaatsen)
• Problemen met de executieve functies
Eetstoornissen
DSM5
Kern van de psychopathologie is de focus op gewicht, eten en het lichaamsbeeld
Vier types:
1. Anorexia nervosa (AN)
2. Boulimia nervosa (BN)
3. Eetbuistoornis (BED)
4. Vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis (ARFID)
1. Anorexia Nervosa (AN)
Kenmerkend
• Een laag lichaamsgewicht en verstoord lichaamsbeeld. Patiënten vinden en
voelen zich vaak dik terwijl ze heel mager zijn.
Ernst
Pedagogiek & Psychologie A
1.1 DSM5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
Dit is een boek waarin je met behulp van het boek een psychische stoornis kan
diagnosticeren
Natuurlijk voorkomende verschijnselen
Populatie
‘een homogene verzameling van objecten waarop het onderzoek zich richt’
Bijvoorbeeld: scholieren van de basisschool
Normaalverdeling
• Voor veel natuurlijk voorkomende verschijnselen is een normale verdeling een
goede benadering van hoe vaak bepaalde meetwaarden kunnen voorkomen
• Zo kan men een schatting maken van de gemiddelde lengte van Nederlandse
mannen door een steekproef van een honderdtal mannen te nemen en daarvan
de lengte te meten.
Normaalverdeling in een afbeelding
Opdracht 1
A. Iedereen trekt zijn schoenen uit
B. Maak een rij op lichaamslengte
C. Maak vijf groepen
1. Zeer klein
2. Klein
3. Gemiddeld
4. Groot
5. Zeer groot
D. Wie zijn er ‘gemiddeld’ lang?
E. Wie zijn er ‘benedengemiddeld’ lang?
F. Wie zijn er ‘bovengemiddeld’ lang?
,Classificatie
voorbeelden van categorieën en dimensies
Categorieën Dimensies
• Nationaliteiten Lichaamslengte
• Ziektes Lichaamstemperatuur
• Stoornissen Intelligentieniveau
Activiteitenniveau
Taakgerichtheid
Sociale vaardigheid
,Eigenschappen van categorieën en dimensies
Categorieën Dimensies
• Je valt wel of niet binnen een categorie - Iedereen is op een dimensie te
• Je bent wel of niet ziek/ gestoord plaatsen
• Overzichtelijk - Genuanceerd
• Stigmatiserend - Leidt tot inclusie
DSM5 Child Behavior Checklist (CBCL)
Waarom?
eenduidige taal
Geeft toegang tot de literatuur
Behandeling
1.2 Ontwikkelingsstoornissen
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)
1. Gecombineerde type (ADHD)
2. Overwegend ongecontroleerd (ADD)
3. Overwegend hyperactief
Epidemiologische kenmerken
3 – 5% van de kinderen voldoet aan de criteria
2 – 3 % van de volwassenen voldoet aan de criteria
2 – 3 keer vaker vastgesteld bij jongens dan bij meisjes
ADHD wordt bij meisjes en vrouwen vaak minder snel herkend
Regelmatig wordt de aandoening pas in de volwassenheid opgemerkt, andere
klachten kunnen aanleiding zijn
o Depressie
o Eet- en slaapproblemen
o Problemen op werk
, Autisme
Wat is autisme?
A. Blijvende tekorten in de sociale communicatie en interactie, zoals blijkt uit:
• tekorten in sociaal-emotionele wederkerigheid
• tekorten in het voor sociale omgang gebruikelijke non-verbale communicatieve
gedrag
• tekorten in aangaan, onderhouden en begrijpen van relaties
B. Beperkte zich herhalende gedragspatronen, beperkte interesses en activiteiten, zoals
blijkt uit:
• Stereotype of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of
spraak
• Hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, star gehecht aan routines of
gedragspatronen
• Zeer beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal intens of gefocust zijn
• Over- of onder reageren op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor
zintuiglijke aspecten van de omgeving
C. De verschijnselen zijn aanwezig vanaf de vroegste kindertijd (maar worden soms pas
later onderkend).
D. De verschijnselen veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het
sociale of beroepsmatige functioneren of in het functioneren op andere belangrijke
levensgebieden.
E. De stoornissen kunnen niet beter verklaard worden door een verstandelijke beperking
of globale ontwikkelingsachterstand en de sociale communicatie moet minder zijn dan
past bij het cognitieve niveau.
Verklaringen van kenmerken van autisme
• Zwakke theory of mind (TOM)/ zwakke theorie over de gedachten van een ander
• Zwakke coherentie (zwakke samenhang)
• De theorie van empathiseren versus systematiseren (vooral systematiseren)
• Voor mensen met autisme lastig om betekenis te geven aan gebeurtenissen of
aan dingen die zij waarnemen (niet in juiste context plaatsen)
• Problemen met de executieve functies
Eetstoornissen
DSM5
Kern van de psychopathologie is de focus op gewicht, eten en het lichaamsbeeld
Vier types:
1. Anorexia nervosa (AN)
2. Boulimia nervosa (BN)
3. Eetbuistoornis (BED)
4. Vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis (ARFID)
1. Anorexia Nervosa (AN)
Kenmerkend
• Een laag lichaamsgewicht en verstoord lichaamsbeeld. Patiënten vinden en
voelen zich vaak dik terwijl ze heel mager zijn.
Ernst
