Levenslooppsychologie - Periode 3
Inhoudsopgave
De geboorte en de eerste 6 maanden (H2 Levensfasen)..............................................................................3
Kern van levenslooppsychologie..............................................................................................................3
Wat is levenslooppsychologie?.................................................................................................................4
Levenslooppsychologie.............................................................................................................................4
Wat verzorgt de ontwikkeling van een kind?............................................................................................5
Belangrijkste aspecten ontwikkelingspsychologie....................................................................................5
Belangrijkste ontwikkeling -> Hechting....................................................................................................5
Sociaal emotionele ontwikkeling: Hechting..............................................................................................6
Veilige hechting........................................................................................................................................7
Onveilige hechting....................................................................................................................................7
Type onveilige hechting............................................................................................................................7
Hechtingsontwikkeling (Bowlby)..............................................................................................................8
Hechting; van peuter tot volwassenheid..................................................................................................9
Het begrip opvoeding (H1 Inleiding in de pedagogiek).................................................................................9
Pedagogiek...............................................................................................................................................9
Wat is opvoeden?.....................................................................................................................................9
Voorwaarden voor een ouder kind relatie...............................................................................................9
4 Basisdimensies van opvoeden...............................................................................................................9
Opvoedingsdoelen..................................................................................................................................11
Opvoeden is een circulair proces............................................................................................................11
Materiele opvoeding..............................................................................................................................11
Emotionele opvoeding............................................................................................................................11
Overtuigingen in de opvoeding..............................................................................................................12
Van zes maanden tot twee jaar (H3 levensfasen).......................................................................................12
Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget..................................................................................................12
Sensomotorisch stadium (0-2 jaar).........................................................................................................13
Sociaal emotionele ontwikkeling............................................................................................................14
De ouder en het kind (H2 Inleiding in de pedagogiek)................................................................................15
Opvoedingsrelatie..................................................................................................................................15
Drie ontwikkelingsgebieden...................................................................................................................16
1
, Vygotsky: Zone van naaste ontwikkeling................................................................................................16
Ontwikkelingsfasen................................................................................................................................17
Bevelshuishouding vs onderhandelingshuishouding..............................................................................19
Wat zijn determinanten voor opvoedingshandelen...............................................................................19
Van 2 tot 12 jaar (H4 + H5 Levensfasen).....................................................................................................20
Pre-operationeel stadium (1,5 – 7 jaar)..................................................................................................20
Beperkingen in pre-operationele stadium..............................................................................................20
Sociaal emotionele ontwikkeling............................................................................................................21
Morele ontwikkeling Kohlberg...............................................................................................................22
Pre-conventionele moraal (4-6 jaar) Kohlberg........................................................................................22
Concreet operationele stadium (7-12 jaar).............................................................................................23
Sociaal-emotionele ontwikkeling............................................................................................................23
Conventionele moraal (6-12 jaar)...........................................................................................................24
De pubertijd of de adolescentie (H6 levensfasen)..................................................................................25
Formeel operationeel stadium (> 12 jaar)..............................................................................................25
Post-conventionele moraal (Kohlberg)...................................................................................................25
Sociaal-emotionele ontwikkeling............................................................................................................26
Erikson over adolescent -> Identiteit vorming........................................................................................27
Psychosociaal moratorium: Ontdekken van eigen identiteit..................................................................27
Uitkomsten van het moratorium (crisis identity achievement) -> Erikson.............................................27
Adolescentie: Van gevormd naar gekozen..............................................................................................28
Het opvoedproces (H3 Inleiding in de pedagogiek)....................................................................................28
Socialisatieproces...................................................................................................................................28
Opvoedingssystemen.............................................................................................................................28
Verschillende gezinssamenstellingen.....................................................................................................29
Gezinstypen............................................................................................................................................29
Baumrind ’s 3 opvoedingsstijlen model..................................................................................................31
De jong en rijpere volwassene (H7 +H8 Levensfasen, H1 Kiezen en verbonden blijven).............................32
Centraal thema van de jongvolwassene.................................................................................................32
Ontwikkelingstaken jongvolwassene......................................................................................................32
Domein relaties en kinderen..................................................................................................................34
Domein beroep kiezen............................................................................................................................35
Lichamelijke ontwikkeling.......................................................................................................................35
2
, Cognitieve ontwikkeling rijpere volwassene...........................................................................................37
Centraal thema van de rijpere volwassene.............................................................................................37
De oudere volwassene (H9 Levensfasen, H2 Kiezen en verbonden blijven)................................................39
Beeldvorming ouderen...........................................................................................................................39
Ouderen ‘hip and happening’.................................................................................................................39
Relevantie ouderen................................................................................................................................39
Lichamelijke veranderingen ouder.........................................................................................................40
Hypothese van algemene vertraging van de verwerkingssnelheid.........................................................41
Beschermende factoren bij ouderdom...................................................................................................41
Cognitieve veranderingen ouderdom.....................................................................................................42
Geheugen ouderdom.............................................................................................................................42
Sociaal-emotionele ontwikkeling............................................................................................................43
De geboorte en de eerste 6 maanden (H2 Levensfasen)
Kern van levenslooppsychologie
Levensfasen: Alle fases die we hopelijk doorlopen in ons leven. Bijvoorbeeld van geboorte tot 18 jaar,
maar óók van volwassen tot bejaard.
3
, Ontwikkelingspsychologie: Hoe wij in iedere fase van ons leven een ontwikkeling doormaken.
De psychologie van de levensfasen: Bekijken welke verandering wij on doormaken in ons leven per
levensfase. Van 0-18 maar ook van 50-90. De mens staat nooit stil, is nooit af, is altijd in ontwikkeling.
Wat is levenslooppsychologie?
Video peuter achter het stuur.
- Zouden jullie met hem mee durven rijden als hij jullie een lift
zou geven?
o Nee, kind is nog niet voldoende ontwikkeld op een
aantal gebieden.
1. Lichamelijk -> Lichamelijke rijping
2. Denken en gevolgen overzien -> cognitief
3. Inschatten wat mag en niet mag -> Moraliteit
4. Zelfvertrouwen en identiteit -> Sociaal emotioneel
Lichamelijk zijn we nog lang niet uitgegroeid om bij de pedalen te kunnen.
Onze vermogen om te plannen, te denken, onze aandacht bij de weg te houden is onvoldoende om een
stuk te rijden.
Kind kan zich nog niet aan de verkeersregels houden, begrijpt nog niet dat we soms regels moeten
overtreden (ambulance).
Mist nog zelfvertrouwen en identiteit om de rol van chauffeur te kunnen dragen.
Levenslooppsychologie
Even kennis maken met…
1. Cognitieve ontwikkeling -> Piaget
2. Sociaal-emotionele ontwikkeling -> Erikson
3. Morele ontwikkeling -> Kohlberg
4
Inhoudsopgave
De geboorte en de eerste 6 maanden (H2 Levensfasen)..............................................................................3
Kern van levenslooppsychologie..............................................................................................................3
Wat is levenslooppsychologie?.................................................................................................................4
Levenslooppsychologie.............................................................................................................................4
Wat verzorgt de ontwikkeling van een kind?............................................................................................5
Belangrijkste aspecten ontwikkelingspsychologie....................................................................................5
Belangrijkste ontwikkeling -> Hechting....................................................................................................5
Sociaal emotionele ontwikkeling: Hechting..............................................................................................6
Veilige hechting........................................................................................................................................7
Onveilige hechting....................................................................................................................................7
Type onveilige hechting............................................................................................................................7
Hechtingsontwikkeling (Bowlby)..............................................................................................................8
Hechting; van peuter tot volwassenheid..................................................................................................9
Het begrip opvoeding (H1 Inleiding in de pedagogiek).................................................................................9
Pedagogiek...............................................................................................................................................9
Wat is opvoeden?.....................................................................................................................................9
Voorwaarden voor een ouder kind relatie...............................................................................................9
4 Basisdimensies van opvoeden...............................................................................................................9
Opvoedingsdoelen..................................................................................................................................11
Opvoeden is een circulair proces............................................................................................................11
Materiele opvoeding..............................................................................................................................11
Emotionele opvoeding............................................................................................................................11
Overtuigingen in de opvoeding..............................................................................................................12
Van zes maanden tot twee jaar (H3 levensfasen).......................................................................................12
Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget..................................................................................................12
Sensomotorisch stadium (0-2 jaar).........................................................................................................13
Sociaal emotionele ontwikkeling............................................................................................................14
De ouder en het kind (H2 Inleiding in de pedagogiek)................................................................................15
Opvoedingsrelatie..................................................................................................................................15
Drie ontwikkelingsgebieden...................................................................................................................16
1
, Vygotsky: Zone van naaste ontwikkeling................................................................................................16
Ontwikkelingsfasen................................................................................................................................17
Bevelshuishouding vs onderhandelingshuishouding..............................................................................19
Wat zijn determinanten voor opvoedingshandelen...............................................................................19
Van 2 tot 12 jaar (H4 + H5 Levensfasen).....................................................................................................20
Pre-operationeel stadium (1,5 – 7 jaar)..................................................................................................20
Beperkingen in pre-operationele stadium..............................................................................................20
Sociaal emotionele ontwikkeling............................................................................................................21
Morele ontwikkeling Kohlberg...............................................................................................................22
Pre-conventionele moraal (4-6 jaar) Kohlberg........................................................................................22
Concreet operationele stadium (7-12 jaar).............................................................................................23
Sociaal-emotionele ontwikkeling............................................................................................................23
Conventionele moraal (6-12 jaar)...........................................................................................................24
De pubertijd of de adolescentie (H6 levensfasen)..................................................................................25
Formeel operationeel stadium (> 12 jaar)..............................................................................................25
Post-conventionele moraal (Kohlberg)...................................................................................................25
Sociaal-emotionele ontwikkeling............................................................................................................26
Erikson over adolescent -> Identiteit vorming........................................................................................27
Psychosociaal moratorium: Ontdekken van eigen identiteit..................................................................27
Uitkomsten van het moratorium (crisis identity achievement) -> Erikson.............................................27
Adolescentie: Van gevormd naar gekozen..............................................................................................28
Het opvoedproces (H3 Inleiding in de pedagogiek)....................................................................................28
Socialisatieproces...................................................................................................................................28
Opvoedingssystemen.............................................................................................................................28
Verschillende gezinssamenstellingen.....................................................................................................29
Gezinstypen............................................................................................................................................29
Baumrind ’s 3 opvoedingsstijlen model..................................................................................................31
De jong en rijpere volwassene (H7 +H8 Levensfasen, H1 Kiezen en verbonden blijven).............................32
Centraal thema van de jongvolwassene.................................................................................................32
Ontwikkelingstaken jongvolwassene......................................................................................................32
Domein relaties en kinderen..................................................................................................................34
Domein beroep kiezen............................................................................................................................35
Lichamelijke ontwikkeling.......................................................................................................................35
2
, Cognitieve ontwikkeling rijpere volwassene...........................................................................................37
Centraal thema van de rijpere volwassene.............................................................................................37
De oudere volwassene (H9 Levensfasen, H2 Kiezen en verbonden blijven)................................................39
Beeldvorming ouderen...........................................................................................................................39
Ouderen ‘hip and happening’.................................................................................................................39
Relevantie ouderen................................................................................................................................39
Lichamelijke veranderingen ouder.........................................................................................................40
Hypothese van algemene vertraging van de verwerkingssnelheid.........................................................41
Beschermende factoren bij ouderdom...................................................................................................41
Cognitieve veranderingen ouderdom.....................................................................................................42
Geheugen ouderdom.............................................................................................................................42
Sociaal-emotionele ontwikkeling............................................................................................................43
De geboorte en de eerste 6 maanden (H2 Levensfasen)
Kern van levenslooppsychologie
Levensfasen: Alle fases die we hopelijk doorlopen in ons leven. Bijvoorbeeld van geboorte tot 18 jaar,
maar óók van volwassen tot bejaard.
3
, Ontwikkelingspsychologie: Hoe wij in iedere fase van ons leven een ontwikkeling doormaken.
De psychologie van de levensfasen: Bekijken welke verandering wij on doormaken in ons leven per
levensfase. Van 0-18 maar ook van 50-90. De mens staat nooit stil, is nooit af, is altijd in ontwikkeling.
Wat is levenslooppsychologie?
Video peuter achter het stuur.
- Zouden jullie met hem mee durven rijden als hij jullie een lift
zou geven?
o Nee, kind is nog niet voldoende ontwikkeld op een
aantal gebieden.
1. Lichamelijk -> Lichamelijke rijping
2. Denken en gevolgen overzien -> cognitief
3. Inschatten wat mag en niet mag -> Moraliteit
4. Zelfvertrouwen en identiteit -> Sociaal emotioneel
Lichamelijk zijn we nog lang niet uitgegroeid om bij de pedalen te kunnen.
Onze vermogen om te plannen, te denken, onze aandacht bij de weg te houden is onvoldoende om een
stuk te rijden.
Kind kan zich nog niet aan de verkeersregels houden, begrijpt nog niet dat we soms regels moeten
overtreden (ambulance).
Mist nog zelfvertrouwen en identiteit om de rol van chauffeur te kunnen dragen.
Levenslooppsychologie
Even kennis maken met…
1. Cognitieve ontwikkeling -> Piaget
2. Sociaal-emotionele ontwikkeling -> Erikson
3. Morele ontwikkeling -> Kohlberg
4
