Samenvatting Praktisch Staatsrecht

H1. De Nederlandse staat en zijn bewoners.

Staat = als er een gemeenschap is van mensen op een bepaald grondgebied,
waarover een organisatie het hoogste gezag uitoefent.

Kenmerken van een staat
- Grondgebied = territorium (grond, zee lucht)
- Hoogste gezag
- Gemeenschap van mensen
- Erkenning door andere landen

Geweldsmonopolie = alleen het hoogste gezag van de staat mag geweld
gebruiken.

Staat
 Grondgebied, gemeenschap en hoogste gezag.
 Overheid.

Soeverein = zelfstandige en ondeelbare staat.

Rechtspersoon = zelfstandig drager van rechten en plichten en als staatsmacht
kan optreden in NL en andere landen.

Staat als in overheid:
 Zorgt voor bescherming van de burgers door de landsgrenzen te
verdedigen en de orde te handhaven.
 Zorgt ervoor dat het algemeen belang (= datgene wat in het belang is
van de meeste burgers van de staat) wordt gediend.

Algemeen belang:
- Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden
- Wetgeving
- Bestuur
- Rechtspraak

Publiekrecht:
 Strafrecht: vervolging en bestraffing rechtspersonen
 Staatsrecht: inrichting van de staat, optreden van de overheid,
grondrechten
 Bestuursrecht: wijze waarop overheid de samenleving bestuurt

Hoofdlijnen staatsrecht:
- Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden
- Handhaving individuele vrijheden van de burger
- Rechtspraak en rechtsbescherming tegen de overheid
- Totstandkoming, gelding en handhaving van het recht

Koninkrijk der Nederlanden:
- Indonesië (1945) en Suriname (1975) zijn onafhankelijk geworden
- Nederlandse Antillen op 10-10-10 opgeheven
- Landen binnen het koninkrijk: Aruba (al zelfstandig sinds 1986), St.
Maarten en Curaçao
- Bijzondere gemeenten (art. 134 GW): Saba, St. Eustasius, Bonaire (heten
samen Caribisch Nederland)

,Rijkswet = wetten die van toepassing zijn in het gehele Koninkrijk der
Nederlanden.

Rechtspositie = geheel van rechten en plichten.

Nederlanderschap:
1. Het recht om in Nederland te verblijven
2. Exterritoriale werking strafrecht = ook van toepassing op
Nederlanders die buiten het Koninkrijk misdrijven plegen.
3. Diplomatieke bescherming = Nederlandse vertegenwoordigers zorgen
ervoor dat de gevangene goed wordt behandeld door een buitenlandse
staat.
4. Geen uitlevering Nederlanders…, tenzij art. 4 Uitleveringswet.
5. Nederlanders vallen ook in het buitenland onder de AWB. (personen- en
familierecht, erfrecht)
6. Actief- en passief kiesrecht.
7. Openbare functies, zoals burgermeester.
8. Aanspraak op voorzieningen of uitkeringen.

Vreemdeling (art. 1 lid 1 Rijkswet) = hij die de Nederlandse nationaliteit niet
bezit.
 Heeft eerste zeven rechten NIET.

Nederlandse nationaliteit:
 Door ouders
 Adoptie

Derde generatie = in Nederland geboren kind van niet-Nederlandse ouders die
in Nederland zijn geboren  Rechtswege (automatisch).

Tweede generatie = vreemdeling (jongeren tussen 18 en 25 jaar) die in
Nederland is geboren en hier sindsdien woont  Optieverklaring op het
gemeentehuis, naturalisatieverzoek bij minister van Veiligheid en Justitie 
naturalisatietoets.

Identificatieplicht = De wettelijke verplichting om in bepaalde situaties de
identiteit van een persoon vast te stellen.

Koppelingsbeginsel (art. 10 lid 1 Vw) = een vreemdeling die niet rechtmatig
in Nederland verblijft, kan geen aanspraak maken op toekenning van
verstrekkingen, voorzieningen en uitkeringen.

1. Visum = document dat je het recht geeft om naar een bepaald land te
reizen of daar te verblijven.
 Max. 3 maanden

2. Machtiging tot voorlopig verblijf = document voor een langer verblijf
dan 3 maanden.

3. Verblijfsvergunning = officiële toestemming om (enige tijd) in een
bepaald land te wonen.

, 4. Verblijfsvergunning asiel = vanwege een bedreigende situatie of
slechte economische omstandigheden in hun eigen land.

Grondrecht = fundamenteel recht dat in beginsel door de staat ten opzichte van
de burger gerespecteerd moet worden.

Constitutie/staatsregeling = de rechtsregels die het staatsgezag en de
organisatie van de staat vastleggen.

Bronnen van staatsrecht:
    Statuut
Regelt de organisatie van het Koninkrijk en de onderlinge verhoudingen en
samenwerking tussen Nederland en de overzeese delen van het Koninkrijk.

    Grondwet
Regelt de inrichting en het functioneren van de Nederlandse staat en de
staatsorganen en de verdeling van de staatsmacht.

    (organieke) wetten en besluiten, reglementen
Als de grondwet bepaalt dat iets geregeld moet worden in een wet in formele zin
(een wet van de regering en de Staten-Generaal).

    Gewoonterecht
Ongeschreven regels.

    Verdragen en Europese maatregelen

    Jurisprudentie
Rechtersrecht.