Max Havelaar
Eerste zin
Ik bespeurde bij u opnieuw zekere angst de dingen bij hun naam te noemen, iets waarop
ik u al vaker heb gewezen. In één woord noem ik dat halfheid. Halfheid leidt tot niets. Half
goed is niet goed. Half waar is onwaar. Voor vol salaris, voor volle verantwoordelijkheid,
na een volledige eed heeft men zijn volle plicht te vervullen. Is er moed voor nodig z’n
plicht te doen, dan hééft men die moed! Ik zou de moed niet hebben die moed te missen.
Dit boek gaat over de koffieplantages op de Javaanse eilanden. Op de Javaanse eilanden
was erg veel corrupt gedrag onder de volkshoofden, zij verrijkten zich aan de bevolking.
Toch deed de bevolking alles voor haar heer, wat gewoon was in die cultuur.
Personages
Max Havelaar is de hoofdpersoon van dit boeken het pseudoniem van Douwes Dekker.
Door Batavus Droogstoppel wordt Max gekscherend Sjaalman genoemd.
Tine is de vrouw van Max. Samen hebben ze een zoontje dat ook Max heet; Max jr.
Batavus Droogstoppel is een Amsterdamse koopman en makelaar in koffie bij de firma
Last & Co. en woont op Lauriergracht 37. Hij maakt in de delen die hij schrijft regelmatig
sluikreclame voor zijn bedrijf.
Ernest Stern is de schrijver van de verhalen over Nederlands-Indië. Hij wordt regelmatig
onderbroken door Batavus Droogstoppel.
Tijd en plaats
De gebeurtenissen spelen zich af in Nederland en in Nederlands-Indië. Het district Lebak
ligt in de residentie Bantam op West-Java. Nederland en haar kolonie vormen een scherp
contrast; rijk & arm, recht & onrecht.
Het verhaal wordt vanuit drie verschillende tijden verteld:
In de inleiding wordt verteld waar Havelaar zich tussen 1842 en 1856 bevindt en wat er in
die tijd gebeurt. Daarna verplaatst het verhaal naar de periode dat Max Havelaar in Lebak
is en tot slot het verhaal in het ‘heden’, namelijk in 1860.
Fragment voorlezen
Ik wil met dit fragment duidelijk maken hoe Multatuli de corruptheid in Nederlands-Indië
heel treffend beschrijft.
De adipati is een arme man, hoewel hij de regent van Lebak is. Max Havelaar geeft hem
geld uit de belastingopbrengsten, nog voordat die is gecontroleerd, wat tegen de regels
is. Max neemt zo een enorm risico.
Blz. 125/126
Thematiek
Het thema is de strijd tegen onrecht. Dat wordt gelijk duidelijk gemaakt in het begin van
het boek. Je leest een dialoog waarin iemand ervan wordt beschuldigd een vrouw te
hebben vermoord. Hij wordt veroordeeld tot de doodstraf, zelfs wanneer de rechter deze
vrouw in levende lijve ziet. De straf is nu niet meer gebaseerd op moord, maar op
verwaandheid.
Multatuli schreef Max Havelaar als een aanklacht tegen het misbruik van het
cultuurstelsel, tegen herendiensten, en tegen plichtsverzuim door Nederlandse
ambtenaren in Nederlands-Indië.
"Vreemdelingen uit het Westen wilden hun voordeel doen met de vruchtbaarheid van de
bodem, (lezen we op blz.55) en de bewoners moesten een gedeelte van hun arbeid en
tijd afstaan. Alleen de hoofden moesten worden omgepraat, want de Inlanders
gehoorzamen hun hoofden.”
In dit stukje tekst worden dingen beschreven waar het in het boek eigenlijk om gaat: De
mensen uit het Westen worden rijk van de Inlanders, d.m.v. de hoofden, die voor een
kleine vergoeding hun volk uitbuiten. Havelaar wil strijden tegen deze vorm van onrecht.
Om een beeld te geven hoe erg de toestand in Lebak is, schrijft hij een verhaal over
Saïdjah en Adinda.
Saïdjah kreeg buffels van zijn vader om het land te bewerken, maar ze worden direct
onbetaald afgepakt door de hoofden voor de slachting. Saïdjah krijgt steeds opnieuw een
nieuwe buffel. Zijn vader vlucht omdat hij veel schulden heeft door steeds opnieuw een
buffel te moeten kopen en hij te bang is voor de straf.
Vormkenmerken
Deze roman bestaat uit een raamvertelling en twee door elkaar verweven verhalen: het
verhaal van Droogstoppel over de koffiecultuur en het verhaal van Stern over Max
Eerste zin
Ik bespeurde bij u opnieuw zekere angst de dingen bij hun naam te noemen, iets waarop
ik u al vaker heb gewezen. In één woord noem ik dat halfheid. Halfheid leidt tot niets. Half
goed is niet goed. Half waar is onwaar. Voor vol salaris, voor volle verantwoordelijkheid,
na een volledige eed heeft men zijn volle plicht te vervullen. Is er moed voor nodig z’n
plicht te doen, dan hééft men die moed! Ik zou de moed niet hebben die moed te missen.
Dit boek gaat over de koffieplantages op de Javaanse eilanden. Op de Javaanse eilanden
was erg veel corrupt gedrag onder de volkshoofden, zij verrijkten zich aan de bevolking.
Toch deed de bevolking alles voor haar heer, wat gewoon was in die cultuur.
Personages
Max Havelaar is de hoofdpersoon van dit boeken het pseudoniem van Douwes Dekker.
Door Batavus Droogstoppel wordt Max gekscherend Sjaalman genoemd.
Tine is de vrouw van Max. Samen hebben ze een zoontje dat ook Max heet; Max jr.
Batavus Droogstoppel is een Amsterdamse koopman en makelaar in koffie bij de firma
Last & Co. en woont op Lauriergracht 37. Hij maakt in de delen die hij schrijft regelmatig
sluikreclame voor zijn bedrijf.
Ernest Stern is de schrijver van de verhalen over Nederlands-Indië. Hij wordt regelmatig
onderbroken door Batavus Droogstoppel.
Tijd en plaats
De gebeurtenissen spelen zich af in Nederland en in Nederlands-Indië. Het district Lebak
ligt in de residentie Bantam op West-Java. Nederland en haar kolonie vormen een scherp
contrast; rijk & arm, recht & onrecht.
Het verhaal wordt vanuit drie verschillende tijden verteld:
In de inleiding wordt verteld waar Havelaar zich tussen 1842 en 1856 bevindt en wat er in
die tijd gebeurt. Daarna verplaatst het verhaal naar de periode dat Max Havelaar in Lebak
is en tot slot het verhaal in het ‘heden’, namelijk in 1860.
Fragment voorlezen
Ik wil met dit fragment duidelijk maken hoe Multatuli de corruptheid in Nederlands-Indië
heel treffend beschrijft.
De adipati is een arme man, hoewel hij de regent van Lebak is. Max Havelaar geeft hem
geld uit de belastingopbrengsten, nog voordat die is gecontroleerd, wat tegen de regels
is. Max neemt zo een enorm risico.
Blz. 125/126
Thematiek
Het thema is de strijd tegen onrecht. Dat wordt gelijk duidelijk gemaakt in het begin van
het boek. Je leest een dialoog waarin iemand ervan wordt beschuldigd een vrouw te
hebben vermoord. Hij wordt veroordeeld tot de doodstraf, zelfs wanneer de rechter deze
vrouw in levende lijve ziet. De straf is nu niet meer gebaseerd op moord, maar op
verwaandheid.
Multatuli schreef Max Havelaar als een aanklacht tegen het misbruik van het
cultuurstelsel, tegen herendiensten, en tegen plichtsverzuim door Nederlandse
ambtenaren in Nederlands-Indië.
"Vreemdelingen uit het Westen wilden hun voordeel doen met de vruchtbaarheid van de
bodem, (lezen we op blz.55) en de bewoners moesten een gedeelte van hun arbeid en
tijd afstaan. Alleen de hoofden moesten worden omgepraat, want de Inlanders
gehoorzamen hun hoofden.”
In dit stukje tekst worden dingen beschreven waar het in het boek eigenlijk om gaat: De
mensen uit het Westen worden rijk van de Inlanders, d.m.v. de hoofden, die voor een
kleine vergoeding hun volk uitbuiten. Havelaar wil strijden tegen deze vorm van onrecht.
Om een beeld te geven hoe erg de toestand in Lebak is, schrijft hij een verhaal over
Saïdjah en Adinda.
Saïdjah kreeg buffels van zijn vader om het land te bewerken, maar ze worden direct
onbetaald afgepakt door de hoofden voor de slachting. Saïdjah krijgt steeds opnieuw een
nieuwe buffel. Zijn vader vlucht omdat hij veel schulden heeft door steeds opnieuw een
buffel te moeten kopen en hij te bang is voor de straf.
Vormkenmerken
Deze roman bestaat uit een raamvertelling en twee door elkaar verweven verhalen: het
verhaal van Droogstoppel over de koffiecultuur en het verhaal van Stern over Max
