Samenvatting LKB taal

Taalbeschouwing
Taalbeschouwing op verschillende niveaus
 Fonologie  De uitspraak
 Morfologie  Woordvorming  opbouw van woorden
o Morfeem  Kleinste deel van een woord dat betekenis draagt
o Vrij morfeem  worden die los kunnen voorkomen (paard, huis)
o Gebonden morfeem  Kunnen niet los voorkomen (ig, tje, heid)
o Samenstelling  Tafellaken
o Afleiding  Vrij + gebonden morfeem  nieuwe woordsoort (nattig)
o Vervoeging  Werkwoord
o Verbuiging  Vrij + gebonden samenvoegen  Samen voegen, maar er komt
geen nieuw woord (meervoud/enkelvoud, denk ook aan boom-boompje)
 Semantiek  Betekenis
o Antoniem  Rijk - Arm
o Synoniem  Rijk - Welvarend
o Eufemisme  Verzachten van het woord (dood-overleden)
o Hyponiem  Mango en vrucht (mango is een hyponiem van vrucht)
o Hyperniem  Vrucht en mango (vrucht is een hyperniem van mango)
o Polysemie  Woord met meerdere betekenissen (tafelblad, ochtendblad,
blad van een boom) maar hebben wel overeenkomsten (dun)
o Homonymie  1 woord met andere betekenissen (bank)
 Pragmatiek  Taalgebruik  Hoe spreek je?
 Syntaxis  Zinsontleding  redekundig & taalkundig
 Orthografie  Spelling
o Homofonen  leiden en lijden
o Homografen  mini-ster en minister
o Metalinguïstisch bewustzijn  Het vermogen over eigenschappen en gebruik
van taal te denken.

Taalbeschouwingsstrategieën – denkstrategieën
1. Analyseren
Haalt woord, zin of tekst uit elkaar in onderdelen. Let op talige kenmerken, zoals
uitspraak en opbouw. (Zoeken naar stukjes.)
2. Relateren
Legt verbanden tussen taalelementen. (Waar zegt het iets over?)
3. Vergelijken
Overeenkomsten en verschillen zien. (Zoek naar hetzelfde.)
4. Classificeren
Indelen op grond van dezelfde kenmerken. (Waar hoort het bij?)
5. Generaliseren
Uitspraak doen die karakter heeft van een regel. (Bedenk een regel.)
6. Herordenen
Bekijken vanuit ander oogpunt, ordent info opnieuw. (Kijk op een andere manier.)

, De begrippen op een rij
 Fonologie  Hyperniem
 Morfologie  Polysemie
 Morfeem  Homonymie
 Vrije morfeem  Pragmatiek
 Gebonden morfeem  Syntaxis
 Samenstelling  Redekundig ontleden
 Afleiding  Taalkundig ontleden
 Vervoeging  Orthografie
 Verbuiging  Homofonen
 Semantiek  Homografen
 Antoniem  Metalinguïstisch bewustzijn
 Synoniem  Foneem
 Eufemisme  Grafeem
 Hyponiem