Inleiding Boekhouden Midterm: Hoofdstuk 1 t/m 11
5 basis financial statements:
1. Balans: statement of financial position
2. Verlies en winstrekening / resultatenrekening: income statement
3. Statement of other comprehensive income / total resultaat
4. (Mutatiestaat) eigen vermogen: statement of equity
5. Kasstroom-overzicht: statement of cash flow
Hoorcollege 1: 31-8-2020
Management accounting: intern:
- Geen wettelijke voorschriften
- Doorlopend verstrekt aan leiding
- Zeer gedetailleerd: gaat beslissingen nemen (bijv. voor hoeveel zet ik iets in de aanbieding?)
- Geen neiging tot creative accounting
Financial accounting: extern:
- Wettelijke voorschriften
- Periodieke verstrekking (jaarverslag per jaar bijv.)
- Meer globaal
- Mogelijke neiging tot creative accounting
- Jaarverslag bijv. Dus hier plaats je de kostprijs etc.
Kengetallen:
- Rentabiliteit: vermogensopbrengst / gemiddeld vermogen
- Solvabiliteit: EV / Totaal vermogen
- Liquiditeit: vlottende activa / kortlopende schulden (current, quick, cash ratio)
Ontwikkeling boekhouden:
1494 Luca Pacioli: zijn systeem wordt nu nog steeds toegepast.
- Italiaanse monnik uit de renaissance
- Eerste beschrijving van Venetiaanse manier van boekhouden: dubbelboekhouden. Hij
introduceerde journalen en grootboeken.
Jan Ympyn Christoffels
- Antwerpenaar, hij vertaalde het boek van Pacioli in NL (FR en EN): nieuwe instructie.
Simon Stevin
- Sterrenkundige, natuurkundige. Geboren in Brugge. Genie achter stadhouder Maurits.
- Bedacht dat de overheid dubbel boekhouding ging doen.
,VOC
- Aanjager van de Nederlandse beurs
- Boekhouding gaf genoeg financiële informatie
Amsterdamse Wisselbank: fraude
- Rutgert Vlieck ontvreemde 300.000 gulden van zijn werknemer, hij was controleur van zijn
eigen werk. In 1673 werd hij beschuldigd van oplichting en verduistering en werd onthoofd.
- Amsterdamse wisselbank wisselde goud en papieren tegen elkaar (1609-1820)
Ontwikkeling externe verslaggeving:
- 1920: aandacht effecten hyperinflatie
- 1928: wettelijke publicatieplicht beurs NV
- 1971: Wet op de jaarrekening
- 1976: hercodificatie Titel 6 boek 2 BW
- 1984: 4e EG richtlijn: enkelvoudige jaarrekening
- 1989: 7e EG richtlijn: geconsolideerde jaarrekening
- 2002: IAS verordening
- IFRS voor Beursgenoteerde ondernemingen: gedetailleerde regels.
3 modellen van verslaggeving over de tijd:
1. Bezitsmodel: geen scheiding tussen leiding en eigendom. Eenmanszaken en VOF’s.
2. Klassieke of gesloten model: 2 partijen: kapitaalverschaffer en -beheerder.
Verantwoordingsfunctie staat centraal.
3. Het moderne of open model: onderneming als coalitie van meerdere partijen, zoals
kapitaalverschaffers, -beheerders, werknemers, overheid, beleggers, zij worden allemaal
geïnformeerd a.h.v. de jaarrekening. Jaarrekening heeft een verantwoordingsfunctie en
informatie- of beslissingsondersteunende functie: het is een hulpmiddel bij keuzes maken.
Creative accounting: Cooking the books (ook wel: winststuring of earningsmanagement)
Aanpassing van de cijfers zodat ze leiden tot een door management gewenst effect. Dit is mogelijk
omdat er bepaalde schattingen zijn bij het bepalen van de winst (levensduur activa, betaalgedrag
debiteuren) en meerdere mogelijkheden om een transactie te verwerken. Door een switch van
verslaggevingsalternatief (stelselwijziging) kan de winst worden aangepast.
- Opwaarts neerwaarts aanpassen winst
- Stelselwijziging
- Winstegalisatie: in goede jaren winst naar beneden bijstellen, en in slechte jaren naar boven.
- Taking a bath – strategie: een verlies juist niet egaliseren, maar het vergroten (-10 naar -15),
zodat de komende jaren kan pronken met de winsten, gebeurt vooral als er een nieuw
management komt wat de schuld niet op zich hoeft te nemen.
Creative accounting kan goed of slecht zijn: kan alle belanghebbenden helpen. Maar het is niet
illegaal (i.t.t. accounting fraude). Soms is creative accounting ook handig als gekeken wordt naar het
informatieperspectief i.p.v. werkelijk winstperspectief, want de winst is dan naar de trend (bij
egalisatie) en geeft dus meer info, dan de werkelijke winst.
Limpberg: accounting in wetenschappelijk kader gebracht. Hoogleraar bedrijfshuishoudkunde. Hij
bedacht een methode om vaste en vlottende activa te activeren bij prijsstijgingen.
Regels inzake verslaggeving:
- Verantwoording afleggen: waarborgaspecten en bescherming crediteuren
- Informatieverstrekking
,Rol instutioneel kader: tussen informatiebehoeften en aanbod zit politieke besluitvorming, in de VS
zit er vooral vrije markt werking.
Wetenschappelijk onderzoek:
- Normatieve wetenschap
o Probeert beste winstbepalingssysteem te vinden
o Tot jaren 70
o Discussie over fair value accounting
o Deductief: veronderstelling → logisch redeneren → conclusie
- Beschrijvend of emperisch onderzoek
o Probeert de verslaggevingspraktijk te verklaren en te voorspellen
o Inductie: observaties → algemene regels afleiden.
Hoorcollege 2: 7-9-2020 14.45
Financieel feit = iedere bedrijfsgebeurtenis die leidt tot een in en uitgaande kasstroom.
Journaalpost = geven aan welke grootboekrekeningen we voor welk bedrag debiteren of crediteren.
Verkoopjournaalpost:
Kas
Debiteuren
@ Verkopen / Netto Omzet
Kostprijs verkopen
@ Voorraad
Grootboek = alle balansposten en verlies- en winstrekeningposten veranderingen bijgehouden.
, Permanence in kosten en opbrengsten:
- Vooruitbetaalde kosten: verzekering
- Te betalen kosten: salaris
- Vooruitontvangen opbrengsten: aanbetaling
- Achteraf ontvangen opbrengsten: debiteuren
Voorbeeld vooruitbetaalde kosten (deferred expenses):
[Note: Voorafgaande journaalposten hebben geen effect op kasstromen, maar wel op de nettowinst]
Correctiejournaalposten:
Je kijkt eerst terug wat er verkeerd is geboekt (stap 1), dan wat er geboekt had moeten worden (2),
en dan naar wat je uiteindelijk moet boeken (3).
Voorbeeld: Bij het opmaken van de kas blijkt het werkelijk aanwezige kasgeld te zijn: 36.960, i.p.v.
38.400 (die je uit de balans kunt halen).
Kasverschil: €38.400 – €36.960 = €1.440
5 basis financial statements:
1. Balans: statement of financial position
2. Verlies en winstrekening / resultatenrekening: income statement
3. Statement of other comprehensive income / total resultaat
4. (Mutatiestaat) eigen vermogen: statement of equity
5. Kasstroom-overzicht: statement of cash flow
Hoorcollege 1: 31-8-2020
Management accounting: intern:
- Geen wettelijke voorschriften
- Doorlopend verstrekt aan leiding
- Zeer gedetailleerd: gaat beslissingen nemen (bijv. voor hoeveel zet ik iets in de aanbieding?)
- Geen neiging tot creative accounting
Financial accounting: extern:
- Wettelijke voorschriften
- Periodieke verstrekking (jaarverslag per jaar bijv.)
- Meer globaal
- Mogelijke neiging tot creative accounting
- Jaarverslag bijv. Dus hier plaats je de kostprijs etc.
Kengetallen:
- Rentabiliteit: vermogensopbrengst / gemiddeld vermogen
- Solvabiliteit: EV / Totaal vermogen
- Liquiditeit: vlottende activa / kortlopende schulden (current, quick, cash ratio)
Ontwikkeling boekhouden:
1494 Luca Pacioli: zijn systeem wordt nu nog steeds toegepast.
- Italiaanse monnik uit de renaissance
- Eerste beschrijving van Venetiaanse manier van boekhouden: dubbelboekhouden. Hij
introduceerde journalen en grootboeken.
Jan Ympyn Christoffels
- Antwerpenaar, hij vertaalde het boek van Pacioli in NL (FR en EN): nieuwe instructie.
Simon Stevin
- Sterrenkundige, natuurkundige. Geboren in Brugge. Genie achter stadhouder Maurits.
- Bedacht dat de overheid dubbel boekhouding ging doen.
,VOC
- Aanjager van de Nederlandse beurs
- Boekhouding gaf genoeg financiële informatie
Amsterdamse Wisselbank: fraude
- Rutgert Vlieck ontvreemde 300.000 gulden van zijn werknemer, hij was controleur van zijn
eigen werk. In 1673 werd hij beschuldigd van oplichting en verduistering en werd onthoofd.
- Amsterdamse wisselbank wisselde goud en papieren tegen elkaar (1609-1820)
Ontwikkeling externe verslaggeving:
- 1920: aandacht effecten hyperinflatie
- 1928: wettelijke publicatieplicht beurs NV
- 1971: Wet op de jaarrekening
- 1976: hercodificatie Titel 6 boek 2 BW
- 1984: 4e EG richtlijn: enkelvoudige jaarrekening
- 1989: 7e EG richtlijn: geconsolideerde jaarrekening
- 2002: IAS verordening
- IFRS voor Beursgenoteerde ondernemingen: gedetailleerde regels.
3 modellen van verslaggeving over de tijd:
1. Bezitsmodel: geen scheiding tussen leiding en eigendom. Eenmanszaken en VOF’s.
2. Klassieke of gesloten model: 2 partijen: kapitaalverschaffer en -beheerder.
Verantwoordingsfunctie staat centraal.
3. Het moderne of open model: onderneming als coalitie van meerdere partijen, zoals
kapitaalverschaffers, -beheerders, werknemers, overheid, beleggers, zij worden allemaal
geïnformeerd a.h.v. de jaarrekening. Jaarrekening heeft een verantwoordingsfunctie en
informatie- of beslissingsondersteunende functie: het is een hulpmiddel bij keuzes maken.
Creative accounting: Cooking the books (ook wel: winststuring of earningsmanagement)
Aanpassing van de cijfers zodat ze leiden tot een door management gewenst effect. Dit is mogelijk
omdat er bepaalde schattingen zijn bij het bepalen van de winst (levensduur activa, betaalgedrag
debiteuren) en meerdere mogelijkheden om een transactie te verwerken. Door een switch van
verslaggevingsalternatief (stelselwijziging) kan de winst worden aangepast.
- Opwaarts neerwaarts aanpassen winst
- Stelselwijziging
- Winstegalisatie: in goede jaren winst naar beneden bijstellen, en in slechte jaren naar boven.
- Taking a bath – strategie: een verlies juist niet egaliseren, maar het vergroten (-10 naar -15),
zodat de komende jaren kan pronken met de winsten, gebeurt vooral als er een nieuw
management komt wat de schuld niet op zich hoeft te nemen.
Creative accounting kan goed of slecht zijn: kan alle belanghebbenden helpen. Maar het is niet
illegaal (i.t.t. accounting fraude). Soms is creative accounting ook handig als gekeken wordt naar het
informatieperspectief i.p.v. werkelijk winstperspectief, want de winst is dan naar de trend (bij
egalisatie) en geeft dus meer info, dan de werkelijke winst.
Limpberg: accounting in wetenschappelijk kader gebracht. Hoogleraar bedrijfshuishoudkunde. Hij
bedacht een methode om vaste en vlottende activa te activeren bij prijsstijgingen.
Regels inzake verslaggeving:
- Verantwoording afleggen: waarborgaspecten en bescherming crediteuren
- Informatieverstrekking
,Rol instutioneel kader: tussen informatiebehoeften en aanbod zit politieke besluitvorming, in de VS
zit er vooral vrije markt werking.
Wetenschappelijk onderzoek:
- Normatieve wetenschap
o Probeert beste winstbepalingssysteem te vinden
o Tot jaren 70
o Discussie over fair value accounting
o Deductief: veronderstelling → logisch redeneren → conclusie
- Beschrijvend of emperisch onderzoek
o Probeert de verslaggevingspraktijk te verklaren en te voorspellen
o Inductie: observaties → algemene regels afleiden.
Hoorcollege 2: 7-9-2020 14.45
Financieel feit = iedere bedrijfsgebeurtenis die leidt tot een in en uitgaande kasstroom.
Journaalpost = geven aan welke grootboekrekeningen we voor welk bedrag debiteren of crediteren.
Verkoopjournaalpost:
Kas
Debiteuren
@ Verkopen / Netto Omzet
Kostprijs verkopen
@ Voorraad
Grootboek = alle balansposten en verlies- en winstrekeningposten veranderingen bijgehouden.
, Permanence in kosten en opbrengsten:
- Vooruitbetaalde kosten: verzekering
- Te betalen kosten: salaris
- Vooruitontvangen opbrengsten: aanbetaling
- Achteraf ontvangen opbrengsten: debiteuren
Voorbeeld vooruitbetaalde kosten (deferred expenses):
[Note: Voorafgaande journaalposten hebben geen effect op kasstromen, maar wel op de nettowinst]
Correctiejournaalposten:
Je kijkt eerst terug wat er verkeerd is geboekt (stap 1), dan wat er geboekt had moeten worden (2),
en dan naar wat je uiteindelijk moet boeken (3).
Voorbeeld: Bij het opmaken van de kas blijkt het werkelijk aanwezige kasgeld te zijn: 36.960, i.p.v.
38.400 (die je uit de balans kunt halen).
Kasverschil: €38.400 – €36.960 = €1.440
