P1: theorieën over en functies van onderwijs
L1: Wat zijn de onderwijstheorieën op macroniveau?
Functionele theorie
o Elk deel van de samenleving (onderwijs, familie, politiek, economie, gezondheid en
religie) werkt samen als één lichaam om een functionele samenleving te creëren
o Doorgeven van kennis als primaire functie
o Basis o.a. gelegd door Durkheim:
o Morele waardes vormen het fundament
o Onderwijsinstituties prenten deze waarden in
o School dient als tussenpersoon tussen affectieve moraliteit in de familie en
rigoureuze moraliteit van het leven in de maatschappij
o School is belangrijk voor sociale vaardigheden
o Basis o.a. gelegd door Parsons:
o Onderwijs bereidt jongeren voor op hun rol in een democratische samenleving
o Lerares zorgt voor een overgang van hun thuis voelende en beschermende
moeder naar een minder persoonlijke en meer eisende samenleving
Conflict theorie
o Onderwijs speelt een rol in het voortbestaan van ongelijkheid
o Prestaties van leerlingen zijn niet altijd gebaseerd op het vermogen/intelligentie, doordat
docenten (door hun vele taken) al snel verwachtingen hebben gevormd die leerlingen
negatief kan beïnvloeden
o Karl Marx heeft het over de ‘haves’ en de ‘have-nots’. De ‘haves’ zouden de ‘have-nots’
negatief beïnvloeden door hun macht, aanzien en privileges
o Max Weber focust op machtsrelaties tussen groepen en verschillen in status (hij noemt
ze de ‘insiders’ en de ‘outsiders’)
o Onderdeel van de conflicttheorie is de reproductie en weerstandstheorie:
o Onderwijs dient als institutie die door de heersende (kapitalistische) klasse wordt
ingericht om machtsongelijkheid te handhaven
o De reproductietheorie gaat ervanuit dat men dezelfde rol inneemt als die van
zijn/haar ouders
o De weerstandstheorie gaat verder dan de reproductietheorie leraren en
studenten voldoen niet altijd aan verwachtingen
o Twee belangrijke concepten:
Cultureel kapitaal: kennis verkregen door taal en culturele praktijken
(zoals het bezoeken van musea) hogere klassen verkrijgen meer
kennis (door familie) zij blijven daardoor ook de hogere klasse.
Sociaal kapitaal: het bouwen van een sociaal netwerk die in de toekomst
goed gebruikt kan worden
Cultureel en sociaal kapitaal zijn een versterking van de
reproductietheorie.
Modernisme
o Alomvattende theorie en het idee van voortdurende vooruitgang door wetenschap en
technologie
o Educatieve beweging voor een sociale, economische en industriële samenleving
o Gaat uit van de verlichtingsidealen: gelijkheid, vrijheid en gerechtigheid
Postmodernisme
o Reactie op het falende modernisme
L1: Wat zijn de onderwijstheorieën op macroniveau?
Functionele theorie
o Elk deel van de samenleving (onderwijs, familie, politiek, economie, gezondheid en
religie) werkt samen als één lichaam om een functionele samenleving te creëren
o Doorgeven van kennis als primaire functie
o Basis o.a. gelegd door Durkheim:
o Morele waardes vormen het fundament
o Onderwijsinstituties prenten deze waarden in
o School dient als tussenpersoon tussen affectieve moraliteit in de familie en
rigoureuze moraliteit van het leven in de maatschappij
o School is belangrijk voor sociale vaardigheden
o Basis o.a. gelegd door Parsons:
o Onderwijs bereidt jongeren voor op hun rol in een democratische samenleving
o Lerares zorgt voor een overgang van hun thuis voelende en beschermende
moeder naar een minder persoonlijke en meer eisende samenleving
Conflict theorie
o Onderwijs speelt een rol in het voortbestaan van ongelijkheid
o Prestaties van leerlingen zijn niet altijd gebaseerd op het vermogen/intelligentie, doordat
docenten (door hun vele taken) al snel verwachtingen hebben gevormd die leerlingen
negatief kan beïnvloeden
o Karl Marx heeft het over de ‘haves’ en de ‘have-nots’. De ‘haves’ zouden de ‘have-nots’
negatief beïnvloeden door hun macht, aanzien en privileges
o Max Weber focust op machtsrelaties tussen groepen en verschillen in status (hij noemt
ze de ‘insiders’ en de ‘outsiders’)
o Onderdeel van de conflicttheorie is de reproductie en weerstandstheorie:
o Onderwijs dient als institutie die door de heersende (kapitalistische) klasse wordt
ingericht om machtsongelijkheid te handhaven
o De reproductietheorie gaat ervanuit dat men dezelfde rol inneemt als die van
zijn/haar ouders
o De weerstandstheorie gaat verder dan de reproductietheorie leraren en
studenten voldoen niet altijd aan verwachtingen
o Twee belangrijke concepten:
Cultureel kapitaal: kennis verkregen door taal en culturele praktijken
(zoals het bezoeken van musea) hogere klassen verkrijgen meer
kennis (door familie) zij blijven daardoor ook de hogere klasse.
Sociaal kapitaal: het bouwen van een sociaal netwerk die in de toekomst
goed gebruikt kan worden
Cultureel en sociaal kapitaal zijn een versterking van de
reproductietheorie.
Modernisme
o Alomvattende theorie en het idee van voortdurende vooruitgang door wetenschap en
technologie
o Educatieve beweging voor een sociale, economische en industriële samenleving
o Gaat uit van de verlichtingsidealen: gelijkheid, vrijheid en gerechtigheid
Postmodernisme
o Reactie op het falende modernisme
