Goederenrecht week 1
Privaatrecht - vermogensrecht en familierecht
Vermogensrecht - goederen en verbintenissenrecht
Verbintenissenrecht: boek 3 (vermogensrechten algemeen), boek 6 (verbintenissen algemeen) en boek
7 (bijzondere verbintenissen)
Regelt de rechtsverhouding tussen personen onderling
Goederenrecht: boek 3 (vermogensrechten algemeen) en boek 5 (zaken)
Regelt de rechtsverhouding tussen een persoon en een goed
We gaan dieper in op goederenrecht. Wat is een goed?
Goederen zijn alle zaken en vermogensrechten (art. 3:1 BW).
Onderscheid
- Vermogensrechten: op geld waardeerbare rechten die overdraagbaar zijn, of ertoe strekken de
rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen (3:6 BW).
- Zaken: stoffelijke objecten die voor menselijke beheersing vatbaar zijn.
Zie onderstaand schema.
Onderscheid
Onroerende zaken: art. 3:3 lid 1 BW.
Roerende zaken: art. 3:3 lid 2 BW.
Arrest Portacabin
Onroerende zaken. De volgende criteria zijn van belang bij de bepaling of een gebouw duurzaam met de grond is verenigd:
a. Een gebouw kan duurzaam met de grond verenigd zijn in de zin van art. 3:3 BW, doordat het naar aard en inrichting
bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven. Niet van belang is dan meer dat technisch de mogelijkheid bestaat om het
bouwsel te verplaatsen.
b. Bij de beantwoording van de vraag of een gebouw of een werk bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven moet worden
gelet op de bedoeling van de bouwer voor zover deze naar buiten kenbaar is.
Onderscheid
- Niet-registergoederen
- Registergoederen (zaken): goederen voor welker overdracht of vestiging inschrijving in de daartoe
bestemde openbare registers noodzakelijk is, art. 3:10 BW.
,Wat zijn allemaal registergoederen?
- Alle onroerende zaken
- Te boekstaande zee- en binnenschepen
- Te boekstaande luchtvaartuigen
- Beperkte rechten op registergoederen
Onderscheid
Volledige rechten: eigendom van zaken en rechthebbende zijn van vermogensrechten
Beperkte rechten: afgeleid uit meer omvattend recht dat met het beperkte recht is bezwaard, art. 3:8
BW.
Onderscheid
Absolute rechten: rechten die je tegenover één ieder kan inroepen, bijv. eigendomsrecht art. 5:1 BW.
Relatieve rechten: rechten die je slechts tegenover de persoon waarmee je een overeenkomst hebt
gesloten kunt inroepen, bijv. koopovereenkomst art. 7:1 BW.
Verdere gevolgen van absolute rechten:
- Droit de suite, oftewel zaaksgevolg: het recht volgt de zaak.
- Prioriteitsbeginsel: oude rechten gaan voor jonge rechten.
- Droit de préférence, oftewel separatie: bijv. eigendomsrecht kan tegen ieder worden ingeroepen, dus
ook tegen ieder die failliet is. De eigenaar komt dan op grond van de absolute werking van zijn recht
een ‘separatistpositie’ toe. Dit houdt in dat de bewuste zaak waarop een eigendomsrecht ligt, bij een
faillissement niet in het faillissementsbeslag valt. Schuldeisers kunnen zich dus niet verhalen op de
zaak.
Overstap naar eigendom.
- Eigendom, geregeld in art. 5:1 BW, is het meest omvattende recht wat iemand op een zaak kan
hebben. Eigendom geldt dus alleen voor zaken, want het staat in boek 5.
- Eigendom omvat een zaak in haar geheel, dus inclusief bestanddelen op grond van natrekking, art.
5:3 BW.
- Eigendom kan iemand ook verkrijgen door een aan niemand toebehorende zaak in bezit te nemen,
art. 5:4 BW.
Meest omvattende recht? Ja, iemand die eigenaar is van een zaak, mag over de zaak beschikken en
gebruiken, behoudens (i) beperkingen omdat anderen óók recht hebben op gebruik van de zaak, (ii)
beperkingen die opgelegd zijn door de wet, (iii) beperkingen die gelden op grond van het
ongeschreven recht en (iiii) het verbod op misbruik van het eigendomsrecht.
Misbruik van eigendomsrecht: algemene regel ‘misbruik van bevoegdheid’, art. 3:13 BW. ‘Degene aan
wie een bevoegdheid toekomt (in dit geval het eigendomsrecht), kan haar niet inroepen, zolang hij
haar misbruikt.’
Arrest Watertoren
Indien een persoon zijn eigendom uitoefent met geen ander doel dan om een ander te schaden, is er sprake van misbruik van
zijn eigendomsrecht.
, Arrest Grensoverschrijdende garage
Een eigendomsuitoefening als het eisen van afbraak van een garage kan misbruik van (eigendoms)recht zijn, indien de ander,
ten gevolge van de afbraak van de garage zo’n groot nadeel ondervindt (zowel op zichzelf staand als in verhouding tot het
belang van degene die afbraak vordert), dat een vordering tot afbraak van de garage redelijkerwijze niet kan worden
toegewezen. Codificatie: art. 5:54 BW.
Arrest Kraaien en roeken
Of de hinder als inbreuk op het eigendomsrecht kan worden beschouwd (en er dus sprake van onrechtmatige hinder is) hangt
af van de duur, mate, ernst en aard van de hinder en de omstandigheden waaronder hij plaatsvindt.
Let op! Onrechtmatige hinder kan ook worden ingeroepen door een gebruiker die geen eigenaar is.
Onderscheid
- Overgang onder algemene titel, art. 3:80 lid 1 jo. lid 2 BW.
Dit betekent dat diegene die bijvoorbeeld erft, in de voetsporen van zijn rechtsvoorganger komt te
staan; alle rechten en alle verplichtingen die de voorganger had, heb jij nu.
- Overgang onder bijzondere titel, art. 3:80 lid 1 jo. lid 3 BW.
Dit betekent dat bijv. bij overdracht alleen een bepaalde verplichting of een bepaald recht overgaat.
Onderscheid
Subjectief recht: het recht wat een eigenaar op een zaak heeft.
Objectief recht: het geldende recht; verschaft aan de eigenaar het subjectieve recht.
We gaan dieper in op beperkte rechten.
Onderscheid
Beperkte rechten op zaken: de definitie zegt het al, dit zijn beperkte recht die op zaken liggen.
Beperkte rechten zijn altijd afgeleid uit een eigendomsrecht.
Beperkte rechten die geen zakelijke rechten zijn: de rechthebbende op een goed dat geen zaak is, kan
eveneens van zijn absolute recht op het goed een beperkt recht afsplitsen. Twee voorbeelden:
vruchtgebruik en pand- en hypotheekrecht. Deze rechten kunnen immers ook op vermogensrechten
gevestigd worden.
Een beperkt recht op een goed heeft absolute werking. Dit houdt in dat er ook weer van een soort
zaaksgevolg sprake is, dit maal genoemd ‘goedsgevolg’ (kan immers ook op vermogensrechten).
Ook heeft de beperkt gerechtigde weer een separatistpositie.
De wet heeft een gesloten systeem wat betreft beperkte rechten die op goederen gevestigd kunnen
worden. Slechts vestiging van de in de wet genoemde rechten kunnen worden gevestigd.
Onderscheid
Absolute rechten op goederen: hebben we hierboven besproken, bijv. eigendomsrecht. Kan tegen ieder
ingeroepen worden. Ook beperkte rechten kunnen tegen ieder worden ingeroepen. Daarnaast heeft een
rechthebbende van een vermogensrecht ook een absoluut recht in handen.
Absolute rechten die niet op goederen rusten: bijv. auteursrecht. Verder niet van belang, alleen ter
verduidelijking van het voorgaande.
Privaatrecht - vermogensrecht en familierecht
Vermogensrecht - goederen en verbintenissenrecht
Verbintenissenrecht: boek 3 (vermogensrechten algemeen), boek 6 (verbintenissen algemeen) en boek
7 (bijzondere verbintenissen)
Regelt de rechtsverhouding tussen personen onderling
Goederenrecht: boek 3 (vermogensrechten algemeen) en boek 5 (zaken)
Regelt de rechtsverhouding tussen een persoon en een goed
We gaan dieper in op goederenrecht. Wat is een goed?
Goederen zijn alle zaken en vermogensrechten (art. 3:1 BW).
Onderscheid
- Vermogensrechten: op geld waardeerbare rechten die overdraagbaar zijn, of ertoe strekken de
rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen (3:6 BW).
- Zaken: stoffelijke objecten die voor menselijke beheersing vatbaar zijn.
Zie onderstaand schema.
Onderscheid
Onroerende zaken: art. 3:3 lid 1 BW.
Roerende zaken: art. 3:3 lid 2 BW.
Arrest Portacabin
Onroerende zaken. De volgende criteria zijn van belang bij de bepaling of een gebouw duurzaam met de grond is verenigd:
a. Een gebouw kan duurzaam met de grond verenigd zijn in de zin van art. 3:3 BW, doordat het naar aard en inrichting
bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven. Niet van belang is dan meer dat technisch de mogelijkheid bestaat om het
bouwsel te verplaatsen.
b. Bij de beantwoording van de vraag of een gebouw of een werk bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven moet worden
gelet op de bedoeling van de bouwer voor zover deze naar buiten kenbaar is.
Onderscheid
- Niet-registergoederen
- Registergoederen (zaken): goederen voor welker overdracht of vestiging inschrijving in de daartoe
bestemde openbare registers noodzakelijk is, art. 3:10 BW.
,Wat zijn allemaal registergoederen?
- Alle onroerende zaken
- Te boekstaande zee- en binnenschepen
- Te boekstaande luchtvaartuigen
- Beperkte rechten op registergoederen
Onderscheid
Volledige rechten: eigendom van zaken en rechthebbende zijn van vermogensrechten
Beperkte rechten: afgeleid uit meer omvattend recht dat met het beperkte recht is bezwaard, art. 3:8
BW.
Onderscheid
Absolute rechten: rechten die je tegenover één ieder kan inroepen, bijv. eigendomsrecht art. 5:1 BW.
Relatieve rechten: rechten die je slechts tegenover de persoon waarmee je een overeenkomst hebt
gesloten kunt inroepen, bijv. koopovereenkomst art. 7:1 BW.
Verdere gevolgen van absolute rechten:
- Droit de suite, oftewel zaaksgevolg: het recht volgt de zaak.
- Prioriteitsbeginsel: oude rechten gaan voor jonge rechten.
- Droit de préférence, oftewel separatie: bijv. eigendomsrecht kan tegen ieder worden ingeroepen, dus
ook tegen ieder die failliet is. De eigenaar komt dan op grond van de absolute werking van zijn recht
een ‘separatistpositie’ toe. Dit houdt in dat de bewuste zaak waarop een eigendomsrecht ligt, bij een
faillissement niet in het faillissementsbeslag valt. Schuldeisers kunnen zich dus niet verhalen op de
zaak.
Overstap naar eigendom.
- Eigendom, geregeld in art. 5:1 BW, is het meest omvattende recht wat iemand op een zaak kan
hebben. Eigendom geldt dus alleen voor zaken, want het staat in boek 5.
- Eigendom omvat een zaak in haar geheel, dus inclusief bestanddelen op grond van natrekking, art.
5:3 BW.
- Eigendom kan iemand ook verkrijgen door een aan niemand toebehorende zaak in bezit te nemen,
art. 5:4 BW.
Meest omvattende recht? Ja, iemand die eigenaar is van een zaak, mag over de zaak beschikken en
gebruiken, behoudens (i) beperkingen omdat anderen óók recht hebben op gebruik van de zaak, (ii)
beperkingen die opgelegd zijn door de wet, (iii) beperkingen die gelden op grond van het
ongeschreven recht en (iiii) het verbod op misbruik van het eigendomsrecht.
Misbruik van eigendomsrecht: algemene regel ‘misbruik van bevoegdheid’, art. 3:13 BW. ‘Degene aan
wie een bevoegdheid toekomt (in dit geval het eigendomsrecht), kan haar niet inroepen, zolang hij
haar misbruikt.’
Arrest Watertoren
Indien een persoon zijn eigendom uitoefent met geen ander doel dan om een ander te schaden, is er sprake van misbruik van
zijn eigendomsrecht.
, Arrest Grensoverschrijdende garage
Een eigendomsuitoefening als het eisen van afbraak van een garage kan misbruik van (eigendoms)recht zijn, indien de ander,
ten gevolge van de afbraak van de garage zo’n groot nadeel ondervindt (zowel op zichzelf staand als in verhouding tot het
belang van degene die afbraak vordert), dat een vordering tot afbraak van de garage redelijkerwijze niet kan worden
toegewezen. Codificatie: art. 5:54 BW.
Arrest Kraaien en roeken
Of de hinder als inbreuk op het eigendomsrecht kan worden beschouwd (en er dus sprake van onrechtmatige hinder is) hangt
af van de duur, mate, ernst en aard van de hinder en de omstandigheden waaronder hij plaatsvindt.
Let op! Onrechtmatige hinder kan ook worden ingeroepen door een gebruiker die geen eigenaar is.
Onderscheid
- Overgang onder algemene titel, art. 3:80 lid 1 jo. lid 2 BW.
Dit betekent dat diegene die bijvoorbeeld erft, in de voetsporen van zijn rechtsvoorganger komt te
staan; alle rechten en alle verplichtingen die de voorganger had, heb jij nu.
- Overgang onder bijzondere titel, art. 3:80 lid 1 jo. lid 3 BW.
Dit betekent dat bijv. bij overdracht alleen een bepaalde verplichting of een bepaald recht overgaat.
Onderscheid
Subjectief recht: het recht wat een eigenaar op een zaak heeft.
Objectief recht: het geldende recht; verschaft aan de eigenaar het subjectieve recht.
We gaan dieper in op beperkte rechten.
Onderscheid
Beperkte rechten op zaken: de definitie zegt het al, dit zijn beperkte recht die op zaken liggen.
Beperkte rechten zijn altijd afgeleid uit een eigendomsrecht.
Beperkte rechten die geen zakelijke rechten zijn: de rechthebbende op een goed dat geen zaak is, kan
eveneens van zijn absolute recht op het goed een beperkt recht afsplitsen. Twee voorbeelden:
vruchtgebruik en pand- en hypotheekrecht. Deze rechten kunnen immers ook op vermogensrechten
gevestigd worden.
Een beperkt recht op een goed heeft absolute werking. Dit houdt in dat er ook weer van een soort
zaaksgevolg sprake is, dit maal genoemd ‘goedsgevolg’ (kan immers ook op vermogensrechten).
Ook heeft de beperkt gerechtigde weer een separatistpositie.
De wet heeft een gesloten systeem wat betreft beperkte rechten die op goederen gevestigd kunnen
worden. Slechts vestiging van de in de wet genoemde rechten kunnen worden gevestigd.
Onderscheid
Absolute rechten op goederen: hebben we hierboven besproken, bijv. eigendomsrecht. Kan tegen ieder
ingeroepen worden. Ook beperkte rechten kunnen tegen ieder worden ingeroepen. Daarnaast heeft een
rechthebbende van een vermogensrecht ook een absoluut recht in handen.
Absolute rechten die niet op goederen rusten: bijv. auteursrecht. Verder niet van belang, alleen ter
verduidelijking van het voorgaande.
