Biologie
Thema 1: functionele morfologie van de cel
1: cellen in relatie met andere organisatieniveaus
- Supramacroscopisch organisatieniveau:
> biosfeer
> ecosysteem
> populatie
- Macroscopisch niveau: (blote oog, loep)
> organisme
> orgaanstelsel
> orgaan
> weefsel
- Microscopisch niveau: (lichtmicroscoop)
> cel
- Submicroscopisch niveau: (elektronenmicroscoop)
> celorganel (= structuur in cel met bepaalde functie)
> macromolecule
- Moleculair:
> molecule
> atoom
De coördinatie en moleculaire communicatie tussen cellen, weefsels en organen laten het
organisme als geheel functioneren.
2. observeren van cellen
--> meeste cellen niet met blote oog te zien
Robert Hooke: (1670)
- Microscoop met 30x vergroting
- Ontdekking structuren in cel leek op monnikscellen
--> vandaar ‘cel’
Antoni van Leeuwenhoek: (1673)
- Microscoop met 270 – 480x vergroting
- Voor het eerst bacteriën in bloed en water gezien
- Weigerde vr 50 jaar techniek te delen
--> betere microscopen bevestigen bestaan vd cel
--> meer inzicht in bouw van cellen en hoe ze zijn aangepast aan hun functie
2.1 observeren met het blote oog
Bv. eicel van een kikker (1 mm)
eicel van vogels (verschillende centimeters)
2.2 observeren met de lichtmicroscoop
, --> planten – en diercellen: +- 10 – 200 micrometer
--> celstructuren: celwand, celmembraan, vacuole, …
2.3 observeren met de elektronenmicroscoop (EM)
--> tot 0,2 nm
--> zwartwitbeelden
--> vacuüm
--> gedehydrateerde preparaten
3. submicroscopische studie van het celoppervlak
3.1 celwand
--> bij planten, fungi en bacteriën
--> niet bij dierlijke cellen
Bouw:
--> plantencellen:
- Celwand (= extra versteviging op celmembraan)
- Cellulose (voornaamste bestanddeel celwand)
- Bestaat uit vezelige moleculen en vormen netwerken
> mazen
> celwand doorlaatbaar
--> fungi:
- Celwand
- Opgebouwd uit chitine
--> bacteriën:
- Celwand
- Opgebouwd uit mucopeptide (alleen bij bacteriën) --> ‘achillespees’ vd bacterie
- Stoffen die mucopeptide kunnen aantasten
= specifieke antibacteriële stoffen
bv. antibioticum penicilline
- Dikke slijmerige laag op celwand (= glycocalyx)
Functies:
Thema 1: functionele morfologie van de cel
1: cellen in relatie met andere organisatieniveaus
- Supramacroscopisch organisatieniveau:
> biosfeer
> ecosysteem
> populatie
- Macroscopisch niveau: (blote oog, loep)
> organisme
> orgaanstelsel
> orgaan
> weefsel
- Microscopisch niveau: (lichtmicroscoop)
> cel
- Submicroscopisch niveau: (elektronenmicroscoop)
> celorganel (= structuur in cel met bepaalde functie)
> macromolecule
- Moleculair:
> molecule
> atoom
De coördinatie en moleculaire communicatie tussen cellen, weefsels en organen laten het
organisme als geheel functioneren.
2. observeren van cellen
--> meeste cellen niet met blote oog te zien
Robert Hooke: (1670)
- Microscoop met 30x vergroting
- Ontdekking structuren in cel leek op monnikscellen
--> vandaar ‘cel’
Antoni van Leeuwenhoek: (1673)
- Microscoop met 270 – 480x vergroting
- Voor het eerst bacteriën in bloed en water gezien
- Weigerde vr 50 jaar techniek te delen
--> betere microscopen bevestigen bestaan vd cel
--> meer inzicht in bouw van cellen en hoe ze zijn aangepast aan hun functie
2.1 observeren met het blote oog
Bv. eicel van een kikker (1 mm)
eicel van vogels (verschillende centimeters)
2.2 observeren met de lichtmicroscoop
, --> planten – en diercellen: +- 10 – 200 micrometer
--> celstructuren: celwand, celmembraan, vacuole, …
2.3 observeren met de elektronenmicroscoop (EM)
--> tot 0,2 nm
--> zwartwitbeelden
--> vacuüm
--> gedehydrateerde preparaten
3. submicroscopische studie van het celoppervlak
3.1 celwand
--> bij planten, fungi en bacteriën
--> niet bij dierlijke cellen
Bouw:
--> plantencellen:
- Celwand (= extra versteviging op celmembraan)
- Cellulose (voornaamste bestanddeel celwand)
- Bestaat uit vezelige moleculen en vormen netwerken
> mazen
> celwand doorlaatbaar
--> fungi:
- Celwand
- Opgebouwd uit chitine
--> bacteriën:
- Celwand
- Opgebouwd uit mucopeptide (alleen bij bacteriën) --> ‘achillespees’ vd bacterie
- Stoffen die mucopeptide kunnen aantasten
= specifieke antibacteriële stoffen
bv. antibioticum penicilline
- Dikke slijmerige laag op celwand (= glycocalyx)
Functies:
