Samenvatting Grondtrekken van het Nederlandse Strafrecht

Samenvatting Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht



HOOFDSTUK 1: INLEIDING

Plaats van het strafrecht

- Het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd
- Het strafrecht regelt wie straf kan krijgen en waarvoor
- De staat heeft het monopolie op het straffen
- Algemene regels op het gebied van het bestuursrecht vindt men in de Algemene wet
bestuursrecht (Awb)
- Officier van Justitie  vertegenwoordiger van het staatsorgaan dat belast is met de
vervolging van verdachten (OM)
- Eigenrichting (het strafrecht in eigen handen nemen) is verboden



Doelen van straffen

- Twee doelen:
o Vergelding : leedtoevoeging  morele genoegdoening
o Preventie : voorkomen van delicten
- Twee soorten preventie:
o Speciale preventie : voorkomen, of ontmoedigen, dat de gestrafte wederom in de
fout gaat
o Generale preventie : ook anderen dan de gestrafte trekken lering uit het feit dat er
voor het plegen van een strafbaar feit straf opgelegd kan worden



Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht

- Materieel strafrecht (overtredingen wet)
o Wat is een strafbaar feit?
o Grenzen van de strafrechtelijke aansprakelijkheid
o Bepaalt welk gedrag niet toegestaan is en welke personen daarvoor kunnen worden
gestraft
o Strafbepalingen
o Uitsluiting van strafbaarheid  noodweer
o Wetboek van Strafrecht
- Formeel recht (proces)
o Strafprocesrecht/strafvordering
o Bepaalt welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiële
recht (vermoedelijk) is overtreden
o Wetboek van Strafvordering
- Sanctierecht (de straf)
o De voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen worden opgelegd en ten
uitvoer gelegd
o Wetboek van Sr en wetboek van Sv

, - Wet in formele zin  wet die tot stand is gekomen in samenwerking tussen de regering en
de Staten-Generaal (zegt dus alleen iets over de manier waarop de wet tot stand is gekomen)
- Wet in materiële zin  de betreffende wet bevat algemene regels die de burgers binden

Commuun en bijzonder strafrecht

- Strafbepalingen die behoren tot het materiële recht, maar vaak ook bevoegdheden die
behoren tot het formele recht



De opbouw van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering

- Wetboek van Strafrecht
o Boek 1: algemene leerstukken  strafuitsluitingsgronden en poging
o Boek 2 en 3: strafbepalingen  omschrijvingen van gedrag dat strafbaar is, met
daarbij een aanduiding van de maximale straffen die mogen worden opgelegd
 Verschil boek 2 en 3 ligt aan de ernst van de delicten
 Boek 2: misdrijven
 Boek 3: overtredingen
- Wetboek van Strafvordering (volgen een chronologische volgorde)
o Boek 1: algemene bepalingen  belangrijkste bevoegdheden voor tijdens het
opsporingsonderzoek
o Boek 2: strafvordering in eerste aanleg  regelt de vervolgingsbeslissing van de OvJ
en de hele procedure voor de berechting van een verdachte door de rechtbank
o Boek 3: rechtsmiddelen
o Boek 6: tenuitvoerlegging




HOOFDSTUK 2: DE OPBOUW VAN HET STRAFBARE FEIT IN VIER COMPONENTEN

Het vierlagenmodel

- Strafbaar feit : een menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke
delictsomschrijving, die wederrechtelijk is en aan schuld te wijten
o MG : menselijke gedraging
o DO : wettelijke delictsomschrijving
o W : wederrechtelijk
o V : schuld  als verwijtbaarheid


Menselijke gedraging

- De menselijke gedraging zal uiteindelijk tot uitdrukking moeten komen in de tenlastelegging
- In sommige gevallen kan het ook om een nalaten om actief op te treden een strafbare
gedraging opleveren



Wettelijke delictsomschrijving

- Gedragingen zijn pas strafbaar als zij in de strafwet terug te vinden zijn

, - De feitelijke gedraging moet een juridisch etiket krijgen  kwalificatie
- Rechter moet bepalen welke wettelijke delictsomschrijving precies van toepassing is op het
bewezen verklaarde



Wederrechtelijkheid

- In strijd met de wet
- Wederrechtelijkheid van de gedraging
- De aanwezigheid van wederrechtelijkheid van bepaald gedrag is dan eigenlijk niet meer dan
de veronderstelde afwezigheid van een geldig excuus voor het vervullen van de
delictsomschrijving
- Gedraging niet wederrechtelijk  rechtvaardigingsgrond
o Noodweer



Schuld

- Wie zich in redelijkheid kan onthouden van wetsovertreding, moet dat ook doen
- De aanwezigheid van verwijtbaarheid is eigenlijk niet meer dan de veronderstelde
afwezigheid van een reden die het gedrag kan verontschuldigen
- Vervullen van de delictsomschrijving, maar niet verwijtbaar  schulduitsluitingsgronden



Legaliteit en interpretatie

- Artikel 16 Gw en 1 lid 1 Sr: “Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan
voorafgegane wettelijke strafbepaling
o Doel: rechtszekerheid te bewerkstelligen, voorkomt willekeur en misbruik
- Interpretatie methoden:
o Wetshistorische interpretatie
o Grammaticale interpretatie
o Systematische interpretatie
o Teleologische interpretatie
- Omdat de wet algemene regels moet geven, is zij noodzakelijkerwijs wat vaag



Bestanddelen en elementen

- Elementen : wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid
- Bestanddelen : delictsomschrijving  wettekst
- De bestanddelen van een delictsomschrijving zijn de onderdelen waaruit een
delictsomschrijving is opgebouwd



Wederrechtelijkheid als bestanddeel: een moeilijk geval

- Bij alle delicten waarbij wederrechtelijkheid in de delictsomschrijving voorkomt, is de
wederrechtelijkheid geen element, maar een bestanddeel