Cariologie theorie jaar 3
College pijnklachten tgv cariës
Leerdoelen:
-Je kunt pijnklachten ten gevolge van cariës herkennen, beschrijven en diagnosticeren.
-Je bent op basis van achtergrondkennis in staat om bij de verschillende diagnoses en behandelingen
te benoemen.
Pijn= een onplezierig waarschuwingssignaal bij te sterke prikkeling. Pijn kan een symptoom zijn van
verschillende aandoeningen.
Verschillende soorten pijn:
-Acute pijn: pijn van korte duur bij verwonding
-Subacute pijn
-Chronische pijn: pijn van lange duur
-Nociceptieve pijn: pijn als gevolg van weefselschade, waardoor de nociceptoren worden geactiveerd
(zoals hoofdpijn, buikpijn, rugpijn, spierpijn, oorpijn, krampen)
-Neuropathische pijn: veroorzaakt door druk of schade aan het zenuwstelsel, bijvoorbeeld door
hernia, gordelroos of door schadelijke stoffen zoals alcohol.
-Viscerale pijn
-Vasculaire pijn
-Oncologische pijn
Doel pijninformatie:
Pijn heeft een signaalfunctie, het geeft aan dat er iets mis is in het lichaam. Pijn kan het
genezingsproces vertragen. Hoe sneller de pijn wordt opgemerkt hoe sneller de behandeling
aangepast of ingesteld kan worden.
Meten van pijn:
-Pijnscore
-Nagaan hoeveel en frequentie van medicatie gebruik. En hoeveel dagen uren wordt de patiënt
beperkt door de pijn voor de dagelijkse bezigheden.
Pijnmeting geeft onvoldoende informatie over de toestand van degene die aan de pijn lijdt.
Vermindering van pijn geeft een geringe betekenis als het weinig of geen invloed heeft op de
algemene kwaliteit van leven. Om de kwaliteit van leven te meten zijn andere testen waarbij ook de
familieleden en vrienden worden betrokken. Bij chronische patiënten kan een pijndagboek handig
zijn.
Pijnstilling is een tijdelijke oplossing n.a.v. de mate van pijn. Pijndiagnostiek > pijndiagnose >
behandelplan van de pijn(dit is vaak tijdelijk; bij THK wordt vaak paracetamol voorgeschreven).
Hierna wordt er opzoek gegaan naar de oorzaak van de pijn.
Behandeling van acute en chronische nociceptieve pijn:
Volg bij pijnbehandeling een stapsgewijze aanpak en ga bij onvoldoende pijnstilling, contra-indicaties
of een specifieke indicatie over naar de volgende stap. Paracetamol > een NSAID (diclofenac,
ibuprofen of naproxen) eventueel in combinatie met paracetamol > tramadol, bij voorkeur in
combinatie met paracetamol of een NSAID > een sterkwerkend opioïd, oraal (morfine) of
transdermaal (fentanylpleister), bij voorkeur in combinatie met paracetamol of een NSAID >
subcutane of intraveneuze toediening van een sterkwerkend opioïd (morfine).
,Diagnostiek bij onderzoek naar de oorzaak van pijn:
Hierna ga je opzoek naar de oorzaak van de pijn. Hierbij kijk je naar de kenmerken van de ontsteking.
Mogelijke kenmerken van nociceptieve pijn:
-Lokale pijn(dolor)
-Lokale roodheid mucosa/gingiva(rubor)
-Lokale zwelling(tumor)
-Warmte(calor)
-Functieverlies(functio lasesie)
Oorzaak pijnklachten bij kiespijn:
-Dentine tubuli
-Cariës
-Elektrische stroom
-Pulpitis
-Extirpatie pulpa
-Endodontische behandeling
-Trauma
-….
Onderzoek kiespijn:
-Tijdstip van het ontstaan
-Continuïteit(is het constante pijn? Wanneer doet het pijn?)
-Karakter en intensiteit(wat voor pijn is het? En hoe heftig is de pijn)
-Tijdsduur(hoelang heeft iemand al pijn)
-Locatie, lokaliseerbaarheid
-Functie en temperatuursafhankelijkheid(is het dik of voelt het warm?)
De pulpa sensitiviteit is goed te detecteren met koud en warm. Het is wel soms moeilijk te
lokaliseren. Komt de pijn nou van boven of onder of links of rechts?
Bij verdenking van een pulpitis wil je weten of het een irreversibele of reversibele pulpitis is. Aan de
hand van pijn is dit moeilijk te zeggen.
, Bij pulpitis is er een
verstoring te zien
bij 6.
Gezonde pulpa:
goed doorbloed.
Hyperemische
pulpa:
irreversibele
pulpitis; bloeding
neemt toe; er is al
wat verstoring.
Hyperemisch: er
gaat veel vocht
naar toe. Dit is in
het begin
reversibel, dit
wordt later
irreversibel:
pulpitis.
Opeenvolgende situaties als een pulpititis niet wordt behandeld:
Hyperemische pulpa > geïnfecteerde pulpa > necrotisch > periapicaal abces > submuceus
abces/subcutaan abces/logeabces/fistel.
, Effect van cariës op de pulpa:
Een apicale radiolucentie zie je pas als de pulpa al een tijdje dood is. Door de druk in de pulpa kan als
de pulpa nectrosich wordt kortdurende pijn gevoeld worden die daarna weer weg is. Er zal binnen 24
uur nog geen apicale radiolucentie zichtbaar zijn.
Je checkt de kenmerken voor een ontsteking(calor, dolor, rubor, tumor, functio laesie) met behulp
van intra-oraal onderzoek:
-Palpatie(zwelling)
-Percussietest
-Test mobiliteit
-Parodontaal onderzoek(pockets, fistels)
-Sensibilitietstesten
-Pulpacirculatietesten
-Röntgenonderzoek
Sensibiliteitstest:
-Gezonde pulpa is gevoelig voor temperatuursverschillen(+ koude test)
-Ontstoken pulpa is verhoogd gevoelig
-Overgangsfase: normaal reagerend
-Avitale pulpa is ongevoelig voor prikkels(- koude test)
College pijnklachten tgv cariës
Leerdoelen:
-Je kunt pijnklachten ten gevolge van cariës herkennen, beschrijven en diagnosticeren.
-Je bent op basis van achtergrondkennis in staat om bij de verschillende diagnoses en behandelingen
te benoemen.
Pijn= een onplezierig waarschuwingssignaal bij te sterke prikkeling. Pijn kan een symptoom zijn van
verschillende aandoeningen.
Verschillende soorten pijn:
-Acute pijn: pijn van korte duur bij verwonding
-Subacute pijn
-Chronische pijn: pijn van lange duur
-Nociceptieve pijn: pijn als gevolg van weefselschade, waardoor de nociceptoren worden geactiveerd
(zoals hoofdpijn, buikpijn, rugpijn, spierpijn, oorpijn, krampen)
-Neuropathische pijn: veroorzaakt door druk of schade aan het zenuwstelsel, bijvoorbeeld door
hernia, gordelroos of door schadelijke stoffen zoals alcohol.
-Viscerale pijn
-Vasculaire pijn
-Oncologische pijn
Doel pijninformatie:
Pijn heeft een signaalfunctie, het geeft aan dat er iets mis is in het lichaam. Pijn kan het
genezingsproces vertragen. Hoe sneller de pijn wordt opgemerkt hoe sneller de behandeling
aangepast of ingesteld kan worden.
Meten van pijn:
-Pijnscore
-Nagaan hoeveel en frequentie van medicatie gebruik. En hoeveel dagen uren wordt de patiënt
beperkt door de pijn voor de dagelijkse bezigheden.
Pijnmeting geeft onvoldoende informatie over de toestand van degene die aan de pijn lijdt.
Vermindering van pijn geeft een geringe betekenis als het weinig of geen invloed heeft op de
algemene kwaliteit van leven. Om de kwaliteit van leven te meten zijn andere testen waarbij ook de
familieleden en vrienden worden betrokken. Bij chronische patiënten kan een pijndagboek handig
zijn.
Pijnstilling is een tijdelijke oplossing n.a.v. de mate van pijn. Pijndiagnostiek > pijndiagnose >
behandelplan van de pijn(dit is vaak tijdelijk; bij THK wordt vaak paracetamol voorgeschreven).
Hierna wordt er opzoek gegaan naar de oorzaak van de pijn.
Behandeling van acute en chronische nociceptieve pijn:
Volg bij pijnbehandeling een stapsgewijze aanpak en ga bij onvoldoende pijnstilling, contra-indicaties
of een specifieke indicatie over naar de volgende stap. Paracetamol > een NSAID (diclofenac,
ibuprofen of naproxen) eventueel in combinatie met paracetamol > tramadol, bij voorkeur in
combinatie met paracetamol of een NSAID > een sterkwerkend opioïd, oraal (morfine) of
transdermaal (fentanylpleister), bij voorkeur in combinatie met paracetamol of een NSAID >
subcutane of intraveneuze toediening van een sterkwerkend opioïd (morfine).
,Diagnostiek bij onderzoek naar de oorzaak van pijn:
Hierna ga je opzoek naar de oorzaak van de pijn. Hierbij kijk je naar de kenmerken van de ontsteking.
Mogelijke kenmerken van nociceptieve pijn:
-Lokale pijn(dolor)
-Lokale roodheid mucosa/gingiva(rubor)
-Lokale zwelling(tumor)
-Warmte(calor)
-Functieverlies(functio lasesie)
Oorzaak pijnklachten bij kiespijn:
-Dentine tubuli
-Cariës
-Elektrische stroom
-Pulpitis
-Extirpatie pulpa
-Endodontische behandeling
-Trauma
-….
Onderzoek kiespijn:
-Tijdstip van het ontstaan
-Continuïteit(is het constante pijn? Wanneer doet het pijn?)
-Karakter en intensiteit(wat voor pijn is het? En hoe heftig is de pijn)
-Tijdsduur(hoelang heeft iemand al pijn)
-Locatie, lokaliseerbaarheid
-Functie en temperatuursafhankelijkheid(is het dik of voelt het warm?)
De pulpa sensitiviteit is goed te detecteren met koud en warm. Het is wel soms moeilijk te
lokaliseren. Komt de pijn nou van boven of onder of links of rechts?
Bij verdenking van een pulpitis wil je weten of het een irreversibele of reversibele pulpitis is. Aan de
hand van pijn is dit moeilijk te zeggen.
, Bij pulpitis is er een
verstoring te zien
bij 6.
Gezonde pulpa:
goed doorbloed.
Hyperemische
pulpa:
irreversibele
pulpitis; bloeding
neemt toe; er is al
wat verstoring.
Hyperemisch: er
gaat veel vocht
naar toe. Dit is in
het begin
reversibel, dit
wordt later
irreversibel:
pulpitis.
Opeenvolgende situaties als een pulpititis niet wordt behandeld:
Hyperemische pulpa > geïnfecteerde pulpa > necrotisch > periapicaal abces > submuceus
abces/subcutaan abces/logeabces/fistel.
, Effect van cariës op de pulpa:
Een apicale radiolucentie zie je pas als de pulpa al een tijdje dood is. Door de druk in de pulpa kan als
de pulpa nectrosich wordt kortdurende pijn gevoeld worden die daarna weer weg is. Er zal binnen 24
uur nog geen apicale radiolucentie zichtbaar zijn.
Je checkt de kenmerken voor een ontsteking(calor, dolor, rubor, tumor, functio laesie) met behulp
van intra-oraal onderzoek:
-Palpatie(zwelling)
-Percussietest
-Test mobiliteit
-Parodontaal onderzoek(pockets, fistels)
-Sensibilitietstesten
-Pulpacirculatietesten
-Röntgenonderzoek
Sensibiliteitstest:
-Gezonde pulpa is gevoelig voor temperatuursverschillen(+ koude test)
-Ontstoken pulpa is verhoogd gevoelig
-Overgangsfase: normaal reagerend
-Avitale pulpa is ongevoelig voor prikkels(- koude test)
