Hoorcollege 1 Inleiding tot de rechtswetenschap
1. Descriptieve & normatieve algemene regels
a. descriptieve regels beschrijven in algemene regels de werkelijkheid (over de
werkelijkheid)
b. normatieve/prescriptieve regels schrijven gewenst gedrag voor (hoe we ons moeten
gedragen)
Descriptief is alles te toetsen en verifieerbaar. Normatief is hoe mensen zich horen te gedragen en
niet hoe ze zich in werkelijkheid gedragen. Het recht schrijft in algemene regels het wenselijk gedrag
Normatieve systemen:
Godsdienst: regels liggen vast die een perfecte toestand willen bereiken. De werkelijkheid wordt niet
beschreven maar een ideale toestand zoals je je behoort te gedragen. Rechtelijke sancties zijn hier
niet van toepassing vanwege godsdienstvrijheid. In landen waarin dit niet opgenomen is in de wet, is
er wel sprake van rechtelijke sancties
Moraal: hoe worden wij een goed mens? Een goede leven leven? Het moraal verschilt per persoon.
Morele regels zijn over het algemeen gemeen onderling maar binnen bepaalde omstandigheden
kunnen deze verschillen. Moraal wordt bepaald door eigen geweten en het niet opvolgen is dus ook
niet strafbaar maar een eigen keuze.
Fatsoensregels: wat lichter van aarde dan godsdienst en moraal. Moraal gaat over hoe word ik goed
mens. Godsdienst een goed mens voor God. Fatsoen gaat over gepast gedrag, bijvoorbeeld in het
openbaar niet in je neus peuteren of gewoon douchen, maar ook dit heeft geen rechtelijke sancties.
---
Rechtsregels: Ook deze behoort tot normatieve systemen, echter verschilt deze wel van godsdienst,
moraal en fatsoen. Namelijk; ten aanzien van de rechtsregels bepaal je niet zelf of je je eraan houdt.
Naleving van het recht wordt door de overheid afgedwongen, ondanks welke godsdienst of morele
regels die men volgt. Je bent niet vrij om aan de geldig van het recht te onttrekken, ongeacht wat je
ervan vindt. Door democratie, mensenrechten maakt ‘t het recht menselijker. Voor het niet naleven
zijn er dus rechtelijke, fysieke sancties.
Rechtsregels hebben als doel om menselijke gedragingen te ordenen en daarmee ook te
uniformeren, doordat ze voor iedereen gelijkelijk van kracht zijn.
2. Scheiding recht <> moraal en godsdienst
Er zit een scheiding tussen recht enerzijds en moraal/godsdienst anderzijds. In praktijk is dit
osmotisch en niet een echte scheiding. Toch is die er wel.
Eeuwen geleden bijvoorbeeld; eenvoudig dorpje zonder techniek etc. Iedereen heeft gedragsregels
die iedereen ook heeft, eigen gedragsregels. Er is nu een conflict, er zijn geiten gestolen van mij. Hoe
los je een conflict op, zonder rechtssysteem? We vragen aan de ‘oude vrouw’ die het meeste
ervaring heeft. Ze geeft aan dat dit niet kan zoals iedereen en de goden en hangt een sanctie aan; 5
stokslagen. Hier is recht, moraal en religie een kluwen van regels. In moderne samenleving zijn deze
3 punten gescheiden.
Nu gebeurt het weer maar is de vrouw overleden en neemt haar zus de taak over. Zij geeft aan 15
stokslagen. Wat heb je nu? Rechtsonzekerheid. Deze is alleen mogelijk als moraal onttrokken wordt
van het recht en er een rechtssysteem is. Zonder rechtssysteem is er sprake van rechtsonzekerheid.
1. Descriptieve & normatieve algemene regels
a. descriptieve regels beschrijven in algemene regels de werkelijkheid (over de
werkelijkheid)
b. normatieve/prescriptieve regels schrijven gewenst gedrag voor (hoe we ons moeten
gedragen)
Descriptief is alles te toetsen en verifieerbaar. Normatief is hoe mensen zich horen te gedragen en
niet hoe ze zich in werkelijkheid gedragen. Het recht schrijft in algemene regels het wenselijk gedrag
Normatieve systemen:
Godsdienst: regels liggen vast die een perfecte toestand willen bereiken. De werkelijkheid wordt niet
beschreven maar een ideale toestand zoals je je behoort te gedragen. Rechtelijke sancties zijn hier
niet van toepassing vanwege godsdienstvrijheid. In landen waarin dit niet opgenomen is in de wet, is
er wel sprake van rechtelijke sancties
Moraal: hoe worden wij een goed mens? Een goede leven leven? Het moraal verschilt per persoon.
Morele regels zijn over het algemeen gemeen onderling maar binnen bepaalde omstandigheden
kunnen deze verschillen. Moraal wordt bepaald door eigen geweten en het niet opvolgen is dus ook
niet strafbaar maar een eigen keuze.
Fatsoensregels: wat lichter van aarde dan godsdienst en moraal. Moraal gaat over hoe word ik goed
mens. Godsdienst een goed mens voor God. Fatsoen gaat over gepast gedrag, bijvoorbeeld in het
openbaar niet in je neus peuteren of gewoon douchen, maar ook dit heeft geen rechtelijke sancties.
---
Rechtsregels: Ook deze behoort tot normatieve systemen, echter verschilt deze wel van godsdienst,
moraal en fatsoen. Namelijk; ten aanzien van de rechtsregels bepaal je niet zelf of je je eraan houdt.
Naleving van het recht wordt door de overheid afgedwongen, ondanks welke godsdienst of morele
regels die men volgt. Je bent niet vrij om aan de geldig van het recht te onttrekken, ongeacht wat je
ervan vindt. Door democratie, mensenrechten maakt ‘t het recht menselijker. Voor het niet naleven
zijn er dus rechtelijke, fysieke sancties.
Rechtsregels hebben als doel om menselijke gedragingen te ordenen en daarmee ook te
uniformeren, doordat ze voor iedereen gelijkelijk van kracht zijn.
2. Scheiding recht <> moraal en godsdienst
Er zit een scheiding tussen recht enerzijds en moraal/godsdienst anderzijds. In praktijk is dit
osmotisch en niet een echte scheiding. Toch is die er wel.
Eeuwen geleden bijvoorbeeld; eenvoudig dorpje zonder techniek etc. Iedereen heeft gedragsregels
die iedereen ook heeft, eigen gedragsregels. Er is nu een conflict, er zijn geiten gestolen van mij. Hoe
los je een conflict op, zonder rechtssysteem? We vragen aan de ‘oude vrouw’ die het meeste
ervaring heeft. Ze geeft aan dat dit niet kan zoals iedereen en de goden en hangt een sanctie aan; 5
stokslagen. Hier is recht, moraal en religie een kluwen van regels. In moderne samenleving zijn deze
3 punten gescheiden.
Nu gebeurt het weer maar is de vrouw overleden en neemt haar zus de taak over. Zij geeft aan 15
stokslagen. Wat heb je nu? Rechtsonzekerheid. Deze is alleen mogelijk als moraal onttrokken wordt
van het recht en er een rechtssysteem is. Zonder rechtssysteem is er sprake van rechtsonzekerheid.
