Samenvatting LKT TAAL

Samenvatting Taal landelijke
kennistoets
Domein 1 Mondige taalvaardigheid

Theorieën over taalverwerving:
- Behaviorisme  imiteren
- Creatieve constructietheorie  eigen maken (aangeboren taalvermogen)
- Interactionele benadering  door de omgeving

Behaviorisme
Kinderen leren taal door imitatie. Kinderen blijken zinnen te produceren die ze nooit eerder hebben gehoord zoals
‘’ik ben gevald’’. Ze bootsen de taal die ze horen in hun omgeving na, daarbij worden de meest frequente woorden
het eerste geleerd. Dit zijn eerder concrete zelfstandige naamwoorden en werkwoorden die verwijzen naar dingen
uit de omgeving (zoals auto, eten en stoel). Zo speelt de goedkeuring van ouders een belangrijke rol. Bijvoorbeeld als
het kind papa of mama zegt en de ouders hem/haar daarvoor prijzen, dan zal dit kind dat ook vaker zeggen.

Creatieve constructietheorie (mentalisme)
Deze theorie gaat ervan uit dat kinderen niet leren door imitatie, maar beschikken over een aangeboren
taalvermogen waarmee ze op een creatieve manier zinnen kunnen opbouwen. Een kind kan elke willekeurige taal
leren  aangeboren taalleermechanisme. Met het aangeboren taalleervermogen is het kind in staat om zelf
structuur aan te brengen/ontdekken en zelf zinnen te vormen. Volgorde van de zin wordt bepaald door de
biologische rijping waarin een kind de taal zich eigen maakt. Nadruk wordt gelegd op de creatieve manier waarop
een kind met behulp van taalvermogen zelf zijn taal construeerde. De aandacht voor taalaanbod raakt hierbij wat op
de achtergrond.

Interactionele benadering
Nadruk ligt op het taalaanbod van de omgeving en de interactie van andere moedertaalsprekers. Ouders passen dit
vaak onbewust toe: ze spreken op een hogere toonhoogte, gebruiken korte zinnen, herhalen, concrete woorden en
articuleren duidelijker. Dit geeft het kind de mogelijkheid om hypothese op te stellen over de betekenis van woorden
en de regels van de taal. Daarbij zal het kind fouten maken, maar die horen bij de noodzakelijke stappen om de taal
te leren.

De eerste taalverwerving
Taal bestaat uit verschillende niveaus:
Fonologisch niveau  Het vormen van spraakklanken (baby  uhuh)
Morfologisch niveau  De manier waarop woorden gevormd worden.
Semantisch niveau  De betekenis van de woorden. Ze leren het niet in 1 x dus bijvoorbeeld alle dieren heten
“paard”.
Syntactisch niveau  De regels van het combineren van taal zoals “waar bal” in plaats van “Waar is de bal?”.
Pragmatisch niveau  Het gebruik van taal en de communicatie tussen de mensen.

Taalverwerving
Fonologisch niveau  klanken
Morfologisch niveau  opbouw van woorden
Semantisch niveau  betekenis van woorden
Syntactisch niveau  leren zinnen opbouwen
Pragmatisch niveau  gebruik van taal

, Taalverwervingsproces
1. Prelinguale fase 0 – 1 jaar
2. Linguale fase
- Vroeglinguale fase 1 – 2,5 jaar
- Differentiatie fase 2,5 – 5 jaar
- Voltooiingsfase 5 – 9 jaar

Prelinguale fase
- 1e zes weken communicatie door huilen.
- Vocaliseren  produceren van de eerste klanken (ah-ah).
- Vocaal spel  interactie met anderen (bv. met de moeder)  kirren, brommen, gillen, pruttelen, lange
uithalende kreetjes.
- Brabbelen  herhalen van klankgroepen “papapa of mamama”.
-
In deze fase verwijst “mama” niet naar een bepaald persoon. Een kind oefent met: articulatie, klankstructuur en
zinsmelodie.

De linguale fase
De vroeglinguale fase  1 tot 2,5 jaar
- Eerste woordjes
- Rond 1 jaar: symboolbewust zijn  1 woordzin  labelen  categoriseren (*kind ziet een poes – ‘’Poes!’’
 Betekenisvol taalgebruik)
- Rond 18 maanden:
- Meerwoordzinnen/ inhoudswoorden (mama komt zitten).

Differentiatie fase  2,5 jaar tot 5 jaar
- Gebruiken van functiewoorden (zoals lidwoorden en bijwoorden  de fiets)
- Morfologisch principe  ruimtelijk inzicht in tijdsbesef  ontdekken van de verleden tijd “loopte”.
- Overgeneralisatie  zelf regels toepassen/ontdekken (gevald of loopte).
- Neologismen  woorden die niet bestaan (een timmer).

Voltooiingsfase  5 tot 9 jaar
- Taalaanbod ook vanuit school
- Het kind zal niet meer veel nieuwe dingen op het gebied van taal leren. Wel op het morfologisch gebied, met
name bij sterke en onregelmatige werkwoorden (ik val  ik viel).
- Het maken van passieve zinnen

Tweedetaalverwerving
Simultane tweetaligheid  twee talen gelijkmatig leren.
Successieve tweetaligheid  tweede taal leren na de eerste taal (na het derde levensjaar).
Interferentiefouten  fouten die voortkomen uit de verschillen tussen de eerste en de tweede taal.
Volwaardig taalgebruiker: iemand die de eerste taal volledig beheerst.

Spreekstrategieën  bewuste handeling die iemand hanteert om een bepaald spreekdoel te hanteren
- Oriënteren op het spreekdoel  wat wil je bereiken?
- Oriënteren op het onderwerp  wat ga je wel -en niet vertellen?
- Oriënteren op het soort spreektaal  monoloog of interactie?
- Oriënteren op het publiek  de mensen die je moet informeren
- Reflecteren op de spreektaak  is de informatie correct?
- Monitoren van de spreektaak  kort samenvatten
- Evalueren van de spreektaak  wat ging er goed?