Arjan Bolt
Handboek voor ambulante hulpverleners
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................................................5
Intensieve gezinsbegeleiding in vogelvlucht......................................................................................5
Hoofdstuk 1 Intensieve gezinsbegeleiding: doelen, doelgroep & filosofie..........................................6
1.3 De filosofie en de basisattitude...............................................................................................6
1.3.1 Twee pijlers.....................................................................................................................6
1.3.2 Vraaggerichtheid.............................................................................................................6
1.3.3 Gezinsgerichtheid...........................................................................................................8
1.3.4 Tien uitgangspunten........................................................................................................8
Hoofdstuk 2 De theorie.......................................................................................................................9
2.1 Inleiding.................................................................................................................................9
2.2 De oplossingsgerichte benadering..........................................................................................9
2.2.1 Paradigmaverschuiving...................................................................................................9
2.2.2 Welk alternatief biedt de oplossingsgerichte benadering?...............................................9
2.2.3 Het construeren van oplossingen..................................................................................10
2.2.4 De acht-stappen-dans....................................................................................................10
2.3 De systeembenadering en contextuele benadering................................................................11
2.3.1 Systeembenadering.......................................................................................................11
2.3.2 Gezinstherapie..............................................................................................................12
2.3.3 Gezinstherapie en de oplossingsgerichte benadering....................................................12
2.3.4 De gezinsbegeleider als systeemgerichte hulpverlener.................................................12
2.3.5 Contextuele benadering................................................................................................13
2.4 De leertheorie.......................................................................................................................14
2.4.1 Vier varianten...............................................................................................................14
2.4.2 Klassieke leertheorie.....................................................................................................14
2.4.3 Operante leertheorie......................................................................................................14
2.4.4 Sociale leertheorie........................................................................................................14
2.4.5 Zelfregulering...............................................................................................................15
2.5 Competentiegerichte hulpverlening......................................................................................15
2.5.1 Het begrip competentie.................................................................................................15
2.5.2 Ontwikkelingstaken......................................................................................................15
2.5.3 Competentievergroting en empowerment.....................................................................20
2.6 Communicatietheorie............................................................................................................20
2.6.1 Het begrip communicatie..............................................................................................20
2.6.2 Basiscommunicatie en VHT.........................................................................................20
2.6.3 Communicatieregels.....................................................................................................21
2.6.4 De communicatieregels en oplossingsgericht werken...................................................21
Hoofdstuk 3 De fasering en de cliëntcontacten.................................................................................22
2
, 3.1 Inleiding...............................................................................................................................22
3.2 De aanmeldingsfase..............................................................................................................22
3.2.1 De eerste contacten.......................................................................................................22
3.2.2 Starten met het hele gezin.............................................................................................22
3.2.3 Het kennismakingsgesprek...........................................................................................23
3.2.4 Het afstemmingsgesprek...............................................................................................23
3.2.5 Kennismaking en afstemming in schema......................................................................25
Hoofdstuk 4 Basisvaardigheden: samenwerken en niet-weten..........................................................26
4.1 Inleiding...............................................................................................................................26
4.2 Werken met verschillende samenwerkingsrelaties................................................................26
4.2.1 Aandacht voor de relatie...............................................................................................26
4.2.2 Het stroomschema........................................................................................................26
4.2.3 Probleem of beperking..................................................................................................27
4.2.4 De vrijblijvende relatie.................................................................................................28
4.2.5 De zoekende relatie.......................................................................................................29
4.2.6 De consulterende relatie................................................................................................30
4.2.7 De co-expertrelatie.......................................................................................................31
4.2.8 Samenwerkingsrelaties in gezinnen..............................................................................31
4.2.9 Samenvatting................................................................................................................32
4.3 Niet-weten en de samenwerkingsrelatie................................................................................32
4.3.1 ‘Niet-weten’ als professie..............................................................................................32
4.3.2 Invoegen.......................................................................................................................33
4.3.3 Actief luisteren.............................................................................................................33
4.3.4 Feedback en de werkrelatie...........................................................................................34
4.3.5 Bieden van emotionele steun........................................................................................36
4.3.6 Informeren....................................................................................................................36
4.3.7 Niet-weten bij gezinsgesprekken..................................................................................37
4.3.8 Samenvatting................................................................................................................37
Hoofdstuk 5 Technieken voor het verzamelen van informatie...........................................................39
5.1 Inleiding...............................................................................................................................39
5.2 De basistechnieken: observeren en luisteren.........................................................................39
5.2.1 Observeren en videobeelden.........................................................................................39
5.2.2 Observeren uit eerste hand............................................................................................39
5.2.3 Zelfobservatie m.b.v. videobeelden...............................................................................40
5.2.4 Inzoomen door vragen te stellen...................................................................................41
5.2.5 Observeren uit tweede hand..........................................................................................41
5.3 Inventariseren van de klachten en de hulpvraag...................................................................41
5.3.1 Probleemdefiniëring en hulpvraagverkenning..............................................................41
5.7 De Vragenlijst Dagelijkse Routine........................................................................................42
3