TENTAMEN STRAFRECHT EN RECHTSSTAAT
Rule of law
Formele interpretatie rule of law
Manier waarop wetgeving wordt afgekondigd en uitgevaardigd, de duidelijkheid van de
uitgevaardigde normen en de temporele dimensie van het recht Formele theorieën
beperken zich tot de bronnen en rechtsgeldigheid van het gecreëerde recht, zonder te
vervallen tot een moreel oordeel over de wenselijkheid daarvan.
- Legal liberty – Montesquieu
- Gericht op individuele autonomie
- Gericht op de juiste bronnen van het recht en de juiste vormen van legaliteit
Rule by law
Het recht als instrument van overheidshandelen, geen regels gesteld omtrent de
verschijningsvorm van het recht, kan ertoe leiden dat het recht ook met terugwerkende
kracht zou kunnen worden toegepast. Elk overheidsoptreden moet uit de wet voortvloeien,
maar geen voorwaarden hoe dat gebeurd, de absolute macht kan de wet zo gebruiken als
het hem uitkomt.
Formal legality
Raz; voorwaarden waar het recht aan moet voldoen binnen een rechtstaat (procedurele
waarborgen), inhoudelijke vereisten aan het recht gelet op de individuele autonomie;
1. Regels moeten op de toekomst zien, de regels moeten open en duidelijk zijn.
2. Regels moeten relatief stabiel zijn.
3. Beslissingen en besluiten moeten gebaseerd zijn op open, stabiele, duidelijke en
algemene regels
4. Onafhankelijkheid van de rechterlijke macht
5. Procedurele rechtvaardigheid
6. Rechter is bevoegd te oordelen over implementatie van overige beginselen
7. Rechter moet toegankelijk zijn
8. Discretionaire bevoegdheden van opsporings- en vervolgende instanties moet hen
niet in staat stellen het recht te perverteren.
Raz – het recht moet voorspelbaar zijn.
Het belang van voorspelbaarheid voor de rechtstaat is dat het mensen in staat stelt hun
daden daarop af te stemmen, het voorkomt rechtsonzekerheid. Je moet je kunnen laten
leiden door het recht, daarom is voorspelbaarheid van het recht belangrijk.
voorspelbaarheid van het recht bevorderd de individuele autonomie, individuele
autonomie = dat je je eigen leven kunt plannen op basis van regels die er zijn.
- Het gevaar van voorspelbaarheid is dat de regels en het recht dan al teveel vast
liggen waardoor je geen maatwerk kan leveren in individuele gevallen, minder ruimte
voor interpretatie. Als de focus heel erg ligt op de voorspelbaarheid dan kan dat af
doen aan het kritisch kijken naar de inhoud van het recht.
, Connotaties Raz;
- Zelfs een ondemocratisch rechtssysteem dat gebaseerd is op de ontkenning van
mensenrechten, verregaande armoede, raciale segregatie, genderongelijkheid en
raciale vervolgingen kan in beginsel voldoen aan de vereisten van de rule of law op
een manier die beter is dan elk ander rechtssysteem van de verlichte westerse
democratieën.
- The rule of law is a political idea which a legal system may lack or possess to a greater
or lesser degree. The rule of law is just one of the virtues by which a legal system may
be judged and by which it is to be judged onrechtvaardige regels kunnen ook
regels zijn, rule of law kan mensenrechten schenden de rechtsstaat is slechts een
procedureel instrument vergelijking met een scherp mes.
- Arbitrary power = de macht van de staat/machthebber, machtswillekeur dat de wet
in het eigen belang wordt gebruikt in plaats van waarvoor het recht bedoeld is. De
rechtsstaat kan die machtswillekeur deels inperken waardoor de individuele
autonomie wordt gewaarborgd, de rechtsstaat is geen absolute garantie voor
individuele autonomie.
- De rule of law beschermt onze vrijheid onvoldoende omdat persoonlijke vrijheid
afhankelijk is van politieke vrijheid. Politieke vrijheid gaat over de relatie overheid-
burger, de rechtsstaat beschermt de individuele autonomie maar is geen garantie.
Tamanaha & Raz – rule of law, not man;
Men moet niet onderworpen zijn aan individuen maar aan het recht, het recht dient als een
bescherming tegen de willekeur van de machthebbers en alle anderen. Iedereen kan
misbruik maken van macht daarom moet recht daartegen bescherming bieden.
- Kritiek = het recht wordt altijd uitgevoerd door mensen, altijd ruimte voor
interpretatie en daarmee is er ook altijd ruimte voor misbruik van macht.
Democratie en legality
Democratie kan ook samengaan met een formele interpretatie van de rule of law.
Habermas political liberty = democratie om de inhoud van het recht te bepalen,
doel = politieke vrijheid en leven onder eigen recht en het waarborgen van de individuele
autonomie dikke formele interpretatie van de rechtsstaat.
Substantieve interpretatie rule of law
Vertrekpunt vanuit de vereisten van de formele theorieën maar stellen dat de
uitgevaardigde normen bepaalden inhoudelijke voorwaarden dienen te vervullen. De inhoud
van het recht moet voldoen aan een bepaald idee van rechtvaardigheid of een bepaald
principe.
Individual rights (mensenrechten)
Het recht op property, contract, privacy, autonomy en het gelijkheidsbeginsel.
Right of dignity and/or justice
Het recht op waardigheid en gerechtigheid.
Social welfare
Economische vrijheid en welvaart.
Rule of law
Formele interpretatie rule of law
Manier waarop wetgeving wordt afgekondigd en uitgevaardigd, de duidelijkheid van de
uitgevaardigde normen en de temporele dimensie van het recht Formele theorieën
beperken zich tot de bronnen en rechtsgeldigheid van het gecreëerde recht, zonder te
vervallen tot een moreel oordeel over de wenselijkheid daarvan.
- Legal liberty – Montesquieu
- Gericht op individuele autonomie
- Gericht op de juiste bronnen van het recht en de juiste vormen van legaliteit
Rule by law
Het recht als instrument van overheidshandelen, geen regels gesteld omtrent de
verschijningsvorm van het recht, kan ertoe leiden dat het recht ook met terugwerkende
kracht zou kunnen worden toegepast. Elk overheidsoptreden moet uit de wet voortvloeien,
maar geen voorwaarden hoe dat gebeurd, de absolute macht kan de wet zo gebruiken als
het hem uitkomt.
Formal legality
Raz; voorwaarden waar het recht aan moet voldoen binnen een rechtstaat (procedurele
waarborgen), inhoudelijke vereisten aan het recht gelet op de individuele autonomie;
1. Regels moeten op de toekomst zien, de regels moeten open en duidelijk zijn.
2. Regels moeten relatief stabiel zijn.
3. Beslissingen en besluiten moeten gebaseerd zijn op open, stabiele, duidelijke en
algemene regels
4. Onafhankelijkheid van de rechterlijke macht
5. Procedurele rechtvaardigheid
6. Rechter is bevoegd te oordelen over implementatie van overige beginselen
7. Rechter moet toegankelijk zijn
8. Discretionaire bevoegdheden van opsporings- en vervolgende instanties moet hen
niet in staat stellen het recht te perverteren.
Raz – het recht moet voorspelbaar zijn.
Het belang van voorspelbaarheid voor de rechtstaat is dat het mensen in staat stelt hun
daden daarop af te stemmen, het voorkomt rechtsonzekerheid. Je moet je kunnen laten
leiden door het recht, daarom is voorspelbaarheid van het recht belangrijk.
voorspelbaarheid van het recht bevorderd de individuele autonomie, individuele
autonomie = dat je je eigen leven kunt plannen op basis van regels die er zijn.
- Het gevaar van voorspelbaarheid is dat de regels en het recht dan al teveel vast
liggen waardoor je geen maatwerk kan leveren in individuele gevallen, minder ruimte
voor interpretatie. Als de focus heel erg ligt op de voorspelbaarheid dan kan dat af
doen aan het kritisch kijken naar de inhoud van het recht.
, Connotaties Raz;
- Zelfs een ondemocratisch rechtssysteem dat gebaseerd is op de ontkenning van
mensenrechten, verregaande armoede, raciale segregatie, genderongelijkheid en
raciale vervolgingen kan in beginsel voldoen aan de vereisten van de rule of law op
een manier die beter is dan elk ander rechtssysteem van de verlichte westerse
democratieën.
- The rule of law is a political idea which a legal system may lack or possess to a greater
or lesser degree. The rule of law is just one of the virtues by which a legal system may
be judged and by which it is to be judged onrechtvaardige regels kunnen ook
regels zijn, rule of law kan mensenrechten schenden de rechtsstaat is slechts een
procedureel instrument vergelijking met een scherp mes.
- Arbitrary power = de macht van de staat/machthebber, machtswillekeur dat de wet
in het eigen belang wordt gebruikt in plaats van waarvoor het recht bedoeld is. De
rechtsstaat kan die machtswillekeur deels inperken waardoor de individuele
autonomie wordt gewaarborgd, de rechtsstaat is geen absolute garantie voor
individuele autonomie.
- De rule of law beschermt onze vrijheid onvoldoende omdat persoonlijke vrijheid
afhankelijk is van politieke vrijheid. Politieke vrijheid gaat over de relatie overheid-
burger, de rechtsstaat beschermt de individuele autonomie maar is geen garantie.
Tamanaha & Raz – rule of law, not man;
Men moet niet onderworpen zijn aan individuen maar aan het recht, het recht dient als een
bescherming tegen de willekeur van de machthebbers en alle anderen. Iedereen kan
misbruik maken van macht daarom moet recht daartegen bescherming bieden.
- Kritiek = het recht wordt altijd uitgevoerd door mensen, altijd ruimte voor
interpretatie en daarmee is er ook altijd ruimte voor misbruik van macht.
Democratie en legality
Democratie kan ook samengaan met een formele interpretatie van de rule of law.
Habermas political liberty = democratie om de inhoud van het recht te bepalen,
doel = politieke vrijheid en leven onder eigen recht en het waarborgen van de individuele
autonomie dikke formele interpretatie van de rechtsstaat.
Substantieve interpretatie rule of law
Vertrekpunt vanuit de vereisten van de formele theorieën maar stellen dat de
uitgevaardigde normen bepaalden inhoudelijke voorwaarden dienen te vervullen. De inhoud
van het recht moet voldoen aan een bepaald idee van rechtvaardigheid of een bepaald
principe.
Individual rights (mensenrechten)
Het recht op property, contract, privacy, autonomy en het gelijkheidsbeginsel.
Right of dignity and/or justice
Het recht op waardigheid en gerechtigheid.
Social welfare
Economische vrijheid en welvaart.
