Hoofdstuk 1: Inleiding in de biologie (1,2,5,6)
1.1 - Wat is biologie?
Biologie is de studie van organismen (levende wezens).
Organismen vertonen allemaal levensverschijnselen;
Organismen die geen levensverschijnselen meer vertonen, noemen we dood.
Levensverschijnselen zijn: Voortplanting, stofwisseling, groei en ontwikkeling.
Dingen die in de natuur die nooit hebben geleefd, noem je levenloos.
Elk individueel organisme (individu) heeft een levensloop.
De levensloop eindigt met de dood van het individu.
Elk individu heeft een levensloop, maar elke soort heeft een levenscyclus.
In de cellen van een individu worden voortdurend moleculen omgezet in
andere moleculen. Bij deze omzettingen worden enzymen gebruikt voor het
versnellen van een chemisch proces.
Op gebied van voeding, voedselzekerheid, gezondheid, duurzame ontwikkeling,
energie en veiligheid zullen biologische kennis en vaardigheden een belangrijk rol
spelen.
1.2 - Organisatieniveaus van de biologie
Organismen zijn georganiseerd in biologische eenheden.
De kleinste biologische eenheid is de molecuul;
Een belangrijk molecuul is DNA;
Prokaryoten
Eencellige organismen waarvan de cel geen celkern bevat;
Eukaryoten
Organismen waarvan de cel wel een celkern bevat;
Abiotische factoren
Niet levende factoren in een ecosysteem;
Temperatuur, hoeveelheid zonlicht, samenstelling van de bodem;
Biotische factoren
Levende factoren in een ecosysteem;
Invloeden uit de levende natuur;
Organismen;
, Emergente eigenschappen
Op elk hoger organisatieniveau verschijnen nieuwe eigenschappen die
emergente eigenschappen worden genoemd;
Een emergente eigenschap is niet waarneembaar op lager niveau;
Organisatieniveaus: Uitleg:
Molecuul De bouwstenen van stoffen
Organel Een deel van een cel dat naar bouw en
functie apart is te onderscheiden
Cel Kleinste organisatie-eenheid van een
organisme
Weefsel Een groep cellen met dezelfde vorm en
functie
Orgaan Een deel van een organisme met een
specifieke bouw en functie (gemaakt uit
verschillende weefsels)
Organenstelsel Een aantal organen die samen een
bepaalde functie uitoefenen
Organisme Een organisme kan georganiseerd zijn
in meerdere organenstelsels
Populatie Een groep individuen van dezelfde soort
die in een bepaald gebied leven en zich
onderling voortplanten
Levensgemeenschap Verschillende populaties vormen samen
een levensgemeenschap
Ecosysteem Een soort begrensd gebied met
bepaalde eigenschappen waarbinnen
de abiotische en biotische factoren een
eenheid vormen
Biosfeer Het geheel aan ecosystemen op aarde
1.5 - Natuurwetenschappelijk onderzoek
Beschrijvend onderzoek
Ontdekkend onderzoek/ beschrijvend wetenschap;
Verzamelingen van observaties en metingen, data;
Beschrijvende osnderzoeken kunnen leiden tot het opstellen van hypothesen.
Natuurwetenschappelijk onderzoek
Het is gebaseerd op het toetsen van een hypothese;
Je gaat steeds op dezelfde manier te werk;