Communicatie
Hoofdstuk 11: Omgaan met feedback (Cursus)
1.1. Criteria feedback: Theoretische vraag op examen!
1. Waargenomen en aanwijsbaar
2. Concreet, specifiek en veranderbaar gedrag, niet op persoon
3. Op tijd/ nu
4. Ik-vorm (subjectief) (Bv. Ik voel mij daar zo bij, ik voel mij, …)
5. Effect van gedrag van ander
6. Is het nuttig voor de ander?
7. Selectief
8. Juiste omstandigheden en hou het kort (Bv. Apart gaan nemen)
9. Hoe komt het aan? + laat de ander reageren
-
1.2. Aandachtspunten voor gever van feedback
- Vragen of feedback welkom is, praat tegen ontvanger en niet over, geef feedback over gedrag,
formuleer je observatie over gedrag, geef voorbeelden, vraag om reactie, …
-
1.3. Aandachtspunten voor ontvanger van feedback
- Wees bereid om feedback te ontvangen, luister naar de elementen, vraag verklaring, bepaal zelf
of je iets doet met de feedback, bedank de ander voor de feedback, …
-
1.4. Waarderende feedback:
- alle goede eigenschappen: talenten, fijne eigenschappen, mooie kwaliteiten,
doorzettingsvermogen Positief klimaat wordt gecreëerd
Hoofdstuk 12: Communicatieve vaardigheden en attitudes (Cursus)
- Communicatieve vaardigheden: een werkwoord, iets wat je kan trainen. (communiceren)
- Communicatieve attitudes: Hoe je bent en hoe je je zelf bij andere presenteert.
Hoofdstuk 1: relatiegericht werken in de begeleiding (Boek)
1.1. Kwaliteiten van de begeleider
- Beginnende begeleider: Theoretische vraag op examen!
1. Betrokkenheid
2. Kennis en inzichten
3. Leergierigheid
4. Warmte en vriendelijkheid
5. Zorgzaamheid
- Effectieve begeleider: Theoretische vraag op examen!
1. Goede verbale kwaliteiten – goed kunnen praten, alles duidelijk uitleggen.
2. Een juiste afstemming – kunnen aanpassen aan de cliënt (kinderen vs. ouderen).
3. Gedachten en gevoelens kunnen benoemen en verhelderen.
4. Persoonlijk inzicht – persoonlijke ervaringen naar boven brengen.
5. Affectie aan de cliënt kunnen laten zien – laten zien dat je geïnteresseerd bent.
6. Warmte en acceptatie – laten zien dat je er voor hen bent en dat je het accepteert.
7. Empathie – laten merken dat je inlevingsvermogen hebt en meeleeft met de ander.
8. Gerichtheid op de ander – 100% focussen op de ander.
1
Luka Van Stappen Communicatie
,1.2. Contact maken
- Hoe gaat de cliënt om met problemen of vraagstukken?
- Verhouding krijgen van de mogelijkheden en de onmogelijkheden van de cliënt
Weegschaalmodel: -------------------------------------------------->
- Vormen formeel en informeel:
Formeel: monoloog, eenzijdig, hulpverlener
Informeel: openheid, basis van vertrouwen, gezamenlijk.
-
1.3. Eigen inbreng bij begeleiden
- Persoonlijke bijdrage: Wat je zelf belangrijk vindt in je omgang met de ander.
- Inhoudelijke bijdrage: In welke zin kun je inhoudelijk voldoen aan de vraag of behoefte van de
cliënt en hoe wil de cliënt samenwerken aan het gestelde doel?
- Discretionaire ruimte: De zelfstandigheid die je als begeleider hebt. Andere dingen die
belangrijker zijn dan andere.
Mama zonder eten voor haar kinderen, eerst naar voedselbank
- Inzicht in eigen motivatie en achtergronden is onontbeerlijk in de relatiegerichte begeleiding.
- Diagnose-receptenmodel en circulaire verbinding:
Diagnosereceptenmodel: dit is de oplossing en zo zal het zijn (vb. dokter)
Circulaire verbinding: in gesprek gaan met mensen en ingaan op de reactie.
-
1.4. Waarom zoeken mensen ondersteuning
- Vrijwillige begeleiding: vragen zelf hulp.
- Voorwaardelijke begeleiding: Mensen die financiële begeleiding nodig hebben of mensen die
aan de hand van overheidsmaatregelen begeleiding krijgen. Als ze voldoen aan voorwaarden.
- Onvrijwillige: instantie geeft de raad en ook de verplichting om begeleiding te zoeken.
-
1.5. Voorwaarden voor effectieve begeleiding
- Begeleidingsproces valt of staat met een prettige en verbindende relatie.
- Symptoombestrijding: Te veel met het voor de hand liggende probleem bezig zijn.
- Relatiegerichte begeleiding: Behoefte van cliënt helder en concreet formuleren.
- Verandering: motivatie, nieuwe ervaring, anders kijken, persoonlijke groei, …
-
1.6. Effectieve methoden van begeleiding
- Evidence based practice: Problemen worden opgelost en de cliënt situatie wordt verbeterd,
waardoor bewezen is dat de methode aanslaat bij de cliënt.
- Theorie van de presentie: Sociale sector
Basisbeweging is naar de ander toe i.p.v. omgekeerd.
Contacten zijn langdurig en onvoorwaardelijk.
Er wordt beter aangesloten bij de leefwereld en de behoeften van de cliënt i.p.v. te werken
met vaste doelen, kwantificering van handelingen en verkokering v/h hulpaanbod.
“Als we niets meer kunnen doen voor de ander, kunnen we nog altijd bij de ander blijven.”
-
1.7. Moeilijkheden in het begeleiden en ondersteunen
- Motivatie verdwijnt om aan onderliggende, grotere probleem te werken.
- Afhankelijkheid
Moment dat mensen niet meer zonder je kunnen en dus niet meer zelfstandig zijn.
- De begeleider laat eigen waarden en normen mee wegen in de geboden begeleiding.
2
Luka Van Stappen Communicatie
, Hoofdstuk 2: Relatie opbouwen (Boek)
2.1. Begeleiders- en cliëntkenmerken
- De eerste indruk is heel belangrijk, want het is bepalend voor de verdere verloop van je verdere
begeleiding.
- De begeleider:
Openstaat voor de persoonlijke problemen
Helpt om deze problemen te begrijpen
Empathisch is en begrip heeft
Vertrouwen uitstraalt
Aardig is en een sterke persoonlijkheid heeft
Ondersteunend is en troost kan bieden
Goede adviezen geeft
- De cliënt:
Is hij in staat om naar zichzelf te kijken?
Hoe kijkt hij naar zijn aandeel in de situatie?
Heeft hij zicht op eigen mogelijkheden
Gelooft hij in eigen kwaliteiten?
Heeft hij zicht op de maakbaarheid van zijn eigen leven? (eigen leven terug in handen)
Hoe gemotiveerd is hij?
Hoe onafhankelijk en autonoom wil hij zijn?
- Herkenningspunten:
Overeenkomsten, referentiekader, ideologische kenmerken, …
- Afwijkende meningen:
Overnemen, terugtrekken of verharden in eigen standpunt. goede relatie = leereffect!
-
2.2. Rolverdeling in de relatie
Elias die knutselwerk tegen de grond gooit uit woede. Rol-
reactie
Iemand had tegen hem gezegd dat het heel lelijk was.
aanname
- Transsectionele Analyse:
Onderscheid tussen drie onderdelen van de persoonlijkheid: Rol-
…….
aanname
o Ouder positie: Je gedraagt je op de manier zoals je ouders zich vroeger
naar jou gedroegen. (dominant) reactie
o Kind positie: Je gedraagt je zoals je als kind was. (ondergeschikt)
o Volwassene positie: je neemt info op en verwerkt die zoals hij op je afkomt.
(gelijkwaardige positie)
-
2.3. Betrokkenheid met de cliënt
- Empathie is een houding of manier van zijn die op een directe en open manier communiceert
met de ervaring van de ander! Je bent je bewust van je eigen waarde en normen en zet deze een
beetje aan de kant.
- Niet-veroordelende begeleidingsverantwoordelijkheid : Erken de ervaringen van de cliënt zonder
goed- of afkeuring.
- Om van betrokkenheid naar begrip voor een cliënt te gaan is er vooral professionele discipline
nodig. (Pas na bewustwording kan er openheid ontstaan)
3
Luka Van Stappen Communicatie
Hoofdstuk 11: Omgaan met feedback (Cursus)
1.1. Criteria feedback: Theoretische vraag op examen!
1. Waargenomen en aanwijsbaar
2. Concreet, specifiek en veranderbaar gedrag, niet op persoon
3. Op tijd/ nu
4. Ik-vorm (subjectief) (Bv. Ik voel mij daar zo bij, ik voel mij, …)
5. Effect van gedrag van ander
6. Is het nuttig voor de ander?
7. Selectief
8. Juiste omstandigheden en hou het kort (Bv. Apart gaan nemen)
9. Hoe komt het aan? + laat de ander reageren
-
1.2. Aandachtspunten voor gever van feedback
- Vragen of feedback welkom is, praat tegen ontvanger en niet over, geef feedback over gedrag,
formuleer je observatie over gedrag, geef voorbeelden, vraag om reactie, …
-
1.3. Aandachtspunten voor ontvanger van feedback
- Wees bereid om feedback te ontvangen, luister naar de elementen, vraag verklaring, bepaal zelf
of je iets doet met de feedback, bedank de ander voor de feedback, …
-
1.4. Waarderende feedback:
- alle goede eigenschappen: talenten, fijne eigenschappen, mooie kwaliteiten,
doorzettingsvermogen Positief klimaat wordt gecreëerd
Hoofdstuk 12: Communicatieve vaardigheden en attitudes (Cursus)
- Communicatieve vaardigheden: een werkwoord, iets wat je kan trainen. (communiceren)
- Communicatieve attitudes: Hoe je bent en hoe je je zelf bij andere presenteert.
Hoofdstuk 1: relatiegericht werken in de begeleiding (Boek)
1.1. Kwaliteiten van de begeleider
- Beginnende begeleider: Theoretische vraag op examen!
1. Betrokkenheid
2. Kennis en inzichten
3. Leergierigheid
4. Warmte en vriendelijkheid
5. Zorgzaamheid
- Effectieve begeleider: Theoretische vraag op examen!
1. Goede verbale kwaliteiten – goed kunnen praten, alles duidelijk uitleggen.
2. Een juiste afstemming – kunnen aanpassen aan de cliënt (kinderen vs. ouderen).
3. Gedachten en gevoelens kunnen benoemen en verhelderen.
4. Persoonlijk inzicht – persoonlijke ervaringen naar boven brengen.
5. Affectie aan de cliënt kunnen laten zien – laten zien dat je geïnteresseerd bent.
6. Warmte en acceptatie – laten zien dat je er voor hen bent en dat je het accepteert.
7. Empathie – laten merken dat je inlevingsvermogen hebt en meeleeft met de ander.
8. Gerichtheid op de ander – 100% focussen op de ander.
1
Luka Van Stappen Communicatie
,1.2. Contact maken
- Hoe gaat de cliënt om met problemen of vraagstukken?
- Verhouding krijgen van de mogelijkheden en de onmogelijkheden van de cliënt
Weegschaalmodel: -------------------------------------------------->
- Vormen formeel en informeel:
Formeel: monoloog, eenzijdig, hulpverlener
Informeel: openheid, basis van vertrouwen, gezamenlijk.
-
1.3. Eigen inbreng bij begeleiden
- Persoonlijke bijdrage: Wat je zelf belangrijk vindt in je omgang met de ander.
- Inhoudelijke bijdrage: In welke zin kun je inhoudelijk voldoen aan de vraag of behoefte van de
cliënt en hoe wil de cliënt samenwerken aan het gestelde doel?
- Discretionaire ruimte: De zelfstandigheid die je als begeleider hebt. Andere dingen die
belangrijker zijn dan andere.
Mama zonder eten voor haar kinderen, eerst naar voedselbank
- Inzicht in eigen motivatie en achtergronden is onontbeerlijk in de relatiegerichte begeleiding.
- Diagnose-receptenmodel en circulaire verbinding:
Diagnosereceptenmodel: dit is de oplossing en zo zal het zijn (vb. dokter)
Circulaire verbinding: in gesprek gaan met mensen en ingaan op de reactie.
-
1.4. Waarom zoeken mensen ondersteuning
- Vrijwillige begeleiding: vragen zelf hulp.
- Voorwaardelijke begeleiding: Mensen die financiële begeleiding nodig hebben of mensen die
aan de hand van overheidsmaatregelen begeleiding krijgen. Als ze voldoen aan voorwaarden.
- Onvrijwillige: instantie geeft de raad en ook de verplichting om begeleiding te zoeken.
-
1.5. Voorwaarden voor effectieve begeleiding
- Begeleidingsproces valt of staat met een prettige en verbindende relatie.
- Symptoombestrijding: Te veel met het voor de hand liggende probleem bezig zijn.
- Relatiegerichte begeleiding: Behoefte van cliënt helder en concreet formuleren.
- Verandering: motivatie, nieuwe ervaring, anders kijken, persoonlijke groei, …
-
1.6. Effectieve methoden van begeleiding
- Evidence based practice: Problemen worden opgelost en de cliënt situatie wordt verbeterd,
waardoor bewezen is dat de methode aanslaat bij de cliënt.
- Theorie van de presentie: Sociale sector
Basisbeweging is naar de ander toe i.p.v. omgekeerd.
Contacten zijn langdurig en onvoorwaardelijk.
Er wordt beter aangesloten bij de leefwereld en de behoeften van de cliënt i.p.v. te werken
met vaste doelen, kwantificering van handelingen en verkokering v/h hulpaanbod.
“Als we niets meer kunnen doen voor de ander, kunnen we nog altijd bij de ander blijven.”
-
1.7. Moeilijkheden in het begeleiden en ondersteunen
- Motivatie verdwijnt om aan onderliggende, grotere probleem te werken.
- Afhankelijkheid
Moment dat mensen niet meer zonder je kunnen en dus niet meer zelfstandig zijn.
- De begeleider laat eigen waarden en normen mee wegen in de geboden begeleiding.
2
Luka Van Stappen Communicatie
, Hoofdstuk 2: Relatie opbouwen (Boek)
2.1. Begeleiders- en cliëntkenmerken
- De eerste indruk is heel belangrijk, want het is bepalend voor de verdere verloop van je verdere
begeleiding.
- De begeleider:
Openstaat voor de persoonlijke problemen
Helpt om deze problemen te begrijpen
Empathisch is en begrip heeft
Vertrouwen uitstraalt
Aardig is en een sterke persoonlijkheid heeft
Ondersteunend is en troost kan bieden
Goede adviezen geeft
- De cliënt:
Is hij in staat om naar zichzelf te kijken?
Hoe kijkt hij naar zijn aandeel in de situatie?
Heeft hij zicht op eigen mogelijkheden
Gelooft hij in eigen kwaliteiten?
Heeft hij zicht op de maakbaarheid van zijn eigen leven? (eigen leven terug in handen)
Hoe gemotiveerd is hij?
Hoe onafhankelijk en autonoom wil hij zijn?
- Herkenningspunten:
Overeenkomsten, referentiekader, ideologische kenmerken, …
- Afwijkende meningen:
Overnemen, terugtrekken of verharden in eigen standpunt. goede relatie = leereffect!
-
2.2. Rolverdeling in de relatie
Elias die knutselwerk tegen de grond gooit uit woede. Rol-
reactie
Iemand had tegen hem gezegd dat het heel lelijk was.
aanname
- Transsectionele Analyse:
Onderscheid tussen drie onderdelen van de persoonlijkheid: Rol-
…….
aanname
o Ouder positie: Je gedraagt je op de manier zoals je ouders zich vroeger
naar jou gedroegen. (dominant) reactie
o Kind positie: Je gedraagt je zoals je als kind was. (ondergeschikt)
o Volwassene positie: je neemt info op en verwerkt die zoals hij op je afkomt.
(gelijkwaardige positie)
-
2.3. Betrokkenheid met de cliënt
- Empathie is een houding of manier van zijn die op een directe en open manier communiceert
met de ervaring van de ander! Je bent je bewust van je eigen waarde en normen en zet deze een
beetje aan de kant.
- Niet-veroordelende begeleidingsverantwoordelijkheid : Erken de ervaringen van de cliënt zonder
goed- of afkeuring.
- Om van betrokkenheid naar begrip voor een cliënt te gaan is er vooral professionele discipline
nodig. (Pas na bewustwording kan er openheid ontstaan)
3
Luka Van Stappen Communicatie
