Inhoudsopgave
Week 1: Opzet, ontoerekeningsvatbaarheid, culpa in causa bij psychische stoornissen en avas ......... 2
Week 2: Noodweer(exces), culpa in causa bij noodweer(exces) en avas .............................................. 2
Week 3: Poging en voorbereiding ........................................................................................................... 4
Week 4: Daderschap ............................................................................................................................... 5
Week 5: Deelneming 1 ............................................................................................................................ 6
Week 6: Deelneming 2 ............................................................................................................................ 8
Week 7: Deelneming 3 ............................................................................................................................ 9
Arrestenoverzicht ................................................................................................................................... 11
1
, Week 1: Opzet, ontoerekeningsvatbaarheid, culpa in causa bij psychische stoornissen en avas
Aanmerkelijke kans arrest Gevaarlijk dier (HR 29 mei 2018)
Casu: verdachte laat drie honden tegelijkertijd onaangelijnd uit. Hierdoor heeft hij bewust de
aanmerkelijke kans aanvaard dat de honden een andere hond zouden bijten en daardoor
beschadigen art. 350 lid 2 Sr.
Rechtsvraag: is hier sprake van het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans dat de honden
van verdachte een andere hond zouden bijten en beschadigen?
Rechtsregel: aanmerkelijke kans: Onder de naar algemene ervaringsregels moet worden verstaan
‘een in de gegeven omstandigheden reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid.‘ Met de thans
gebruikelijke formulering van de maatstaf van de aanmerkelijke kans is geen wezenlijk andere of
grotere mate van waarschijnlijkheid tot uitdrukking gebracht dan met de in oudere rechtspraak (NJ
1955/55) gebruikte formulering "de geenszins als denkbeeldig te verwaarlozen kans". HR kan geen
algemene regels geven over de exacte grootte van de kans die i.h.a. of voor een bepaald type delict
minimaal vereist zou zijn, laat staan deze kans in een percentage uitdrukken
Tolbert (HR 9 dec 2008) – ontoerekeningsvatbaarheid en culpa in causa Tolbert
Casu: speedverslaafde koopt amfetamine waarvan hij weet dat die anders is dan zijn normale troep.
Na gebruik thuis raakt hij in een psychose. Hij probeert zijn vriendin de nek om te draaien, zijn
kunstgebit te voeren en slaat haar met een ijzeren buis. Ze weet te ontvluchten waarna hij haar
kinderen op gruwelijke wijze vermoordt. Hij verklaart later niets meer te weten van het incident.
Rechtsvraag: voorwaardelijk opzet? Opzet? Ontoerekeningsvatbaar?
Rechtsregel:
• Een geestelijke stoornis staat slechts aan bewezenverklaring van opzet in de weg indien bij de
verdachte ieder inzicht in de draagwijdte van zijn handelen en de mogelijke gevolgen ontbreekt.
• Hiervan is slechts bij hoge uitzondering sprake.
• Geen wilsvrijheid of geen toerekeningsvatbaarheid maakt niet zonder meer dat geen sprake van
opzet is.
• Culpa in causa aan psychische toestand niet van belang voor opzet, mogelijk wel voor
toerekeningsvatbaarheid
Week 2: Noodweer(exces), culpa in causa bij noodweer(exces) en avas
HR 21 november 2006, NJ 2006, 650 (Boze buurman)
Casu: paar jongens maken ruzie met hun buurman. Deze schiet uit zijn slof en achtervolgt ze. De
dader probeert zijn buurman nog te kalmeren maar die wil duidelijk een vechtpartij. De buurman wil
niet kalmeren en de dader kan wel ontkomen maar doet dit niet. De dader slaat hem met zijn vuist op
het gezicht.
Rechtsvraag: noodweersituatie? Noodzakelijke verdediging?
Rechtsregel:
• Een verdediging is niet enkel noodzakelijk wanneer de dader niet meer kán ontkomen, maar ook
wanneer dat niet van hem gevergd kan worden. Voorbeelden:
- Poging om de situatie te de-escaleren faalt;
- Aanranding in eigen woning
- Zelf vluchten brengt anderen in gevaar
- Ambtenaar in functie of burger bij aanhouding op staande voet
2
Week 1: Opzet, ontoerekeningsvatbaarheid, culpa in causa bij psychische stoornissen en avas ......... 2
Week 2: Noodweer(exces), culpa in causa bij noodweer(exces) en avas .............................................. 2
Week 3: Poging en voorbereiding ........................................................................................................... 4
Week 4: Daderschap ............................................................................................................................... 5
Week 5: Deelneming 1 ............................................................................................................................ 6
Week 6: Deelneming 2 ............................................................................................................................ 8
Week 7: Deelneming 3 ............................................................................................................................ 9
Arrestenoverzicht ................................................................................................................................... 11
1
, Week 1: Opzet, ontoerekeningsvatbaarheid, culpa in causa bij psychische stoornissen en avas
Aanmerkelijke kans arrest Gevaarlijk dier (HR 29 mei 2018)
Casu: verdachte laat drie honden tegelijkertijd onaangelijnd uit. Hierdoor heeft hij bewust de
aanmerkelijke kans aanvaard dat de honden een andere hond zouden bijten en daardoor
beschadigen art. 350 lid 2 Sr.
Rechtsvraag: is hier sprake van het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans dat de honden
van verdachte een andere hond zouden bijten en beschadigen?
Rechtsregel: aanmerkelijke kans: Onder de naar algemene ervaringsregels moet worden verstaan
‘een in de gegeven omstandigheden reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid.‘ Met de thans
gebruikelijke formulering van de maatstaf van de aanmerkelijke kans is geen wezenlijk andere of
grotere mate van waarschijnlijkheid tot uitdrukking gebracht dan met de in oudere rechtspraak (NJ
1955/55) gebruikte formulering "de geenszins als denkbeeldig te verwaarlozen kans". HR kan geen
algemene regels geven over de exacte grootte van de kans die i.h.a. of voor een bepaald type delict
minimaal vereist zou zijn, laat staan deze kans in een percentage uitdrukken
Tolbert (HR 9 dec 2008) – ontoerekeningsvatbaarheid en culpa in causa Tolbert
Casu: speedverslaafde koopt amfetamine waarvan hij weet dat die anders is dan zijn normale troep.
Na gebruik thuis raakt hij in een psychose. Hij probeert zijn vriendin de nek om te draaien, zijn
kunstgebit te voeren en slaat haar met een ijzeren buis. Ze weet te ontvluchten waarna hij haar
kinderen op gruwelijke wijze vermoordt. Hij verklaart later niets meer te weten van het incident.
Rechtsvraag: voorwaardelijk opzet? Opzet? Ontoerekeningsvatbaar?
Rechtsregel:
• Een geestelijke stoornis staat slechts aan bewezenverklaring van opzet in de weg indien bij de
verdachte ieder inzicht in de draagwijdte van zijn handelen en de mogelijke gevolgen ontbreekt.
• Hiervan is slechts bij hoge uitzondering sprake.
• Geen wilsvrijheid of geen toerekeningsvatbaarheid maakt niet zonder meer dat geen sprake van
opzet is.
• Culpa in causa aan psychische toestand niet van belang voor opzet, mogelijk wel voor
toerekeningsvatbaarheid
Week 2: Noodweer(exces), culpa in causa bij noodweer(exces) en avas
HR 21 november 2006, NJ 2006, 650 (Boze buurman)
Casu: paar jongens maken ruzie met hun buurman. Deze schiet uit zijn slof en achtervolgt ze. De
dader probeert zijn buurman nog te kalmeren maar die wil duidelijk een vechtpartij. De buurman wil
niet kalmeren en de dader kan wel ontkomen maar doet dit niet. De dader slaat hem met zijn vuist op
het gezicht.
Rechtsvraag: noodweersituatie? Noodzakelijke verdediging?
Rechtsregel:
• Een verdediging is niet enkel noodzakelijk wanneer de dader niet meer kán ontkomen, maar ook
wanneer dat niet van hem gevergd kan worden. Voorbeelden:
- Poging om de situatie te de-escaleren faalt;
- Aanranding in eigen woning
- Zelf vluchten brengt anderen in gevaar
- Ambtenaar in functie of burger bij aanhouding op staande voet
2
