Tentamen SOW Handelingsgericht werken blok 2.1 2019-2020
College 1: De leraar en groepsvorming (H2, H3, H4 – Groepsplan Gedrag)
Hoofdstuk 2: de leraar
2.1 Handelingsgericht werken
Als leraar stem je af op de onderwijsbehoeften van de leerlingen en heb je oog voor
differentiatie
HGW-cyclus:
Fase 1: waarnemen/signaleren verzamelen van leerlinggegevens in een groepsoverzicht,
signaleren van leerlingen die extra begeleiding nodig hebben
Fase 2: begrijpen/analyseren benoemen van de onderwijsbehoeften van de leerlingen
Fase 3: plannen clusteren van leerlingen met vergelijkbare onderwijsbehoeften en het
opstellen van een groepsplan
Fase 4: realiseren uitvoeren van het groepsplan
De 7 uitgangspunten van handelingsgericht werken:
1. De onderwijsbehoeften v/d leerlingen staan centraal
a. Onderwijsbehoeften: geeft aan wat een leerling nodig heeft om
onderwijsdoelen te bereiken
b. Vaak verwoord in: deze leerling heeft… (spel nodig dat.. opdrachten nodig
die.. een leraar nodig die..)
c. Onderwijsbehoeften clusteren op groepsniveau groepsplan
2. Afstemming en wisselwerking
a. Het transactionele model: een leerling ontwikkelt zich in interactie met de
omgeving. Bij het beschrijven van gedrag, kan de omgeving niet buiten
beschouwing worden gelaten.
b. Werken aan het gedrag en sociaal-emotioneel leren op 3 niveaus:
i. Verlengde instructie
ii. Zelfstandige werkers
iii. Gemiddelde groep
3. De leerkracht maakt het verschil
a. Effectieve leraren zorgen voor spectaculaire leerresultaten
b. Ondersteuningsbehoeften: wat heeft de leraar nodig om doelen te bereiken
4. Positieve aspecten zijn van groot belang
a. Optimisme en denken in mogelijkheden geven ruimte voor ontwikkeling
b. Doemdenken wordt als niet-constructief gezien
5. Constructieve samenwerking
a. Ouders worden als partner gezien: samen zijn zij verantwoordelijk voor het
verbeteren van het welzijn, de werkhouding of schoolprestaties van de leerling.
b. Leraar als onderwijsprofessional, ouder als ervaringsdeskundige
6. De werkwijze is doelgericht
a. Doelen die bereikt willen worden, worden SMART opgesteld. Dit biedt de
mogelijkheid om specifieke feedback te geven
7. De werkwijze is systematisch, in stappen en transparant
a. De cyclus is op groepsniveau. De leraar doorloopt met de IB’er en
leidinggevende de verschillende stappen van het model. Gegevens worden
verzameld en geanalyseerd. Nieuwe plannen worden opgesteld.
,2.2 Goed onderwijs
Klassenmanagement wordt gezien als de belangrijkste sleutel voor goede leerresultaten
Klassenmanagement: de handelingen die leerkrachten ondernemen om een omgeving te
creëren die academisch en sociaal-emotioneel ondersteunt en faciliteert. het scheppen van
voorwaarden voor effectief onderwijs.
5 categorieën die het klassenmanagement vorm geven:
1. De leraar
a. Relatie
i. Vertrouwen is de basis van relatie. Leerling wordt oprecht en met
respect behandelt
ii. Elke leerling heeft behoefte aan positieve aandacht
1. Een goede leraar is in staat tot het tonen van affectie, support en
nabijheid.
2. Leerlingen die verbondenheid voelen zijn minder geneigd
probleemgedrag te vertonen.
iii. Leraar is alert
b. Zekerheid
i. Lichaamstaal is krachtig: leraar met zelfvertrouwen en overwicht
ii. Stem is duidelijk, krachtig en prettig van toon
iii. Gaat niet de discussie strijd met de leerling aan
iv. Beperk je niet tot het bureau of digibord, maar loop door de hele klas
c. Consequentheid
i. Je zegt wat je doet en je doet wat je zegt
ii. Wees strikt in plaats van streng
d. Duidelijkheid
i. Concreet taalgebruik is duidelijk, direct, specifiek en omvat maar
weinig woorden
e. Reactie op gedrag
i. Proactieve maatregelen zorgen ervoor dat probleemgedrag niet kan
ontstaan
ii. Leraar reageert op gedrag met een oordeel-opschortende wijze, een
neutrale reactie
iii. Bij ongewenst gedrag wordt de leerling zacht maar direct gewezen om
gedragsverwachtingen
iv. Gewenst gedrag wordt positief bekrachtigd
v. Een relatie groeit als de leraar-leerlinginteracties overwegend positief
en bemoedigend van aard zijn
vi. Complimenten: sociale waardering: positief geformuleerd en intentie de
ander een goed gevoel te geven
1. Zorgen voor een goede sfeer, opening tot gesprek, zijn wel
oppervlakkig van aard
2. Complimenten die persoonlijker zijn, zullen een groter en
blijvender effect op de relatie hebben
vii. Je mag alles denken, voelen of willen, maar je mag niet alles doen of
zeggen
f. Reflectie
i. Leraren hebben beelden van leerlingen: constructen. Deze komen niet
altijd overeen met de werkelijkheid.
, ii. Reflecteren over je eigen ideeën, overtuigingen en ervaringen is
verhelderend
iii. Gedragsproblemen zijn interactieproblemen
g. Verwachtingen
i. Geef leerlingen het vertrouwen dat het in de toekomst wel mogelijk is
de vaardigheid te verwerven
ii. Hoge verwachtingen hebben betekent ook dat iedere leerling tijd krijgt
om na te denken over het juiste antwoord
2. Omgeving
a. Bureau leraar
b. Leerling computers: zo min mogelijk in het blikveld van leerlingen
i. Blended learning: traditioneel leren wordt meer gecombineerd met
leren via digitale media
c. Inrichting
i. Gebaseerd op overzicht
d. Sfeer
i. Plek waar een kind zich thuis voelt
e. Gezondheid
i. Ontspanning en beweging
ii. Water
iii. Goede luchtkwaliteit door ventilatie
iv. Goede hoogte van stoelen en tafels
v. Licht en geluid
3. Onderwijs
a. Attributie: verwijst naar de verklaring die men zoekt voor een faal- of
succeservaring.
i. Intern: jijzelf
ii. Extern: de omgeving
iii. Elke leerling heeft behoefte aan gevoelens en competentie
1. Succes wordt gevierd
2. De oorzaak van falen wordt omgebogen van stabiel naar
variabel
b. Feedback geven
i. Kwaliteit is belangrijker dan frequentie
ii. Zo specifiek mogelijk, antwoord gevend op de volgende vragen:
1. Feed up: waar werk ik naar toe?
2. Feed back: hoe doe ik het op dit moment?
3. Feed forward: hoe verder?
iii. Feedback wordt gezien als de gezamenlijke zoektocht naar succes
iv. Feedback geven vraagt om:
1. Een snelle actie: zo snel mogelijk na de prestatie
2. Expliciete informatie: wat was juist of onjuist
3. Informatie over de strategie: welke stappen moet ik zetten
4. Aanpassing aan complexiteit van de taak: daar waar het kort
kan, houd je het kort
5. Overzichtelijkheid: geef de afgepaste hoeveelheid informatie
die nodig is het doel te bereiken
6. Bruikbaarheid: check of de leerlingen wat met je feedback
kunnen
College 1: De leraar en groepsvorming (H2, H3, H4 – Groepsplan Gedrag)
Hoofdstuk 2: de leraar
2.1 Handelingsgericht werken
Als leraar stem je af op de onderwijsbehoeften van de leerlingen en heb je oog voor
differentiatie
HGW-cyclus:
Fase 1: waarnemen/signaleren verzamelen van leerlinggegevens in een groepsoverzicht,
signaleren van leerlingen die extra begeleiding nodig hebben
Fase 2: begrijpen/analyseren benoemen van de onderwijsbehoeften van de leerlingen
Fase 3: plannen clusteren van leerlingen met vergelijkbare onderwijsbehoeften en het
opstellen van een groepsplan
Fase 4: realiseren uitvoeren van het groepsplan
De 7 uitgangspunten van handelingsgericht werken:
1. De onderwijsbehoeften v/d leerlingen staan centraal
a. Onderwijsbehoeften: geeft aan wat een leerling nodig heeft om
onderwijsdoelen te bereiken
b. Vaak verwoord in: deze leerling heeft… (spel nodig dat.. opdrachten nodig
die.. een leraar nodig die..)
c. Onderwijsbehoeften clusteren op groepsniveau groepsplan
2. Afstemming en wisselwerking
a. Het transactionele model: een leerling ontwikkelt zich in interactie met de
omgeving. Bij het beschrijven van gedrag, kan de omgeving niet buiten
beschouwing worden gelaten.
b. Werken aan het gedrag en sociaal-emotioneel leren op 3 niveaus:
i. Verlengde instructie
ii. Zelfstandige werkers
iii. Gemiddelde groep
3. De leerkracht maakt het verschil
a. Effectieve leraren zorgen voor spectaculaire leerresultaten
b. Ondersteuningsbehoeften: wat heeft de leraar nodig om doelen te bereiken
4. Positieve aspecten zijn van groot belang
a. Optimisme en denken in mogelijkheden geven ruimte voor ontwikkeling
b. Doemdenken wordt als niet-constructief gezien
5. Constructieve samenwerking
a. Ouders worden als partner gezien: samen zijn zij verantwoordelijk voor het
verbeteren van het welzijn, de werkhouding of schoolprestaties van de leerling.
b. Leraar als onderwijsprofessional, ouder als ervaringsdeskundige
6. De werkwijze is doelgericht
a. Doelen die bereikt willen worden, worden SMART opgesteld. Dit biedt de
mogelijkheid om specifieke feedback te geven
7. De werkwijze is systematisch, in stappen en transparant
a. De cyclus is op groepsniveau. De leraar doorloopt met de IB’er en
leidinggevende de verschillende stappen van het model. Gegevens worden
verzameld en geanalyseerd. Nieuwe plannen worden opgesteld.
,2.2 Goed onderwijs
Klassenmanagement wordt gezien als de belangrijkste sleutel voor goede leerresultaten
Klassenmanagement: de handelingen die leerkrachten ondernemen om een omgeving te
creëren die academisch en sociaal-emotioneel ondersteunt en faciliteert. het scheppen van
voorwaarden voor effectief onderwijs.
5 categorieën die het klassenmanagement vorm geven:
1. De leraar
a. Relatie
i. Vertrouwen is de basis van relatie. Leerling wordt oprecht en met
respect behandelt
ii. Elke leerling heeft behoefte aan positieve aandacht
1. Een goede leraar is in staat tot het tonen van affectie, support en
nabijheid.
2. Leerlingen die verbondenheid voelen zijn minder geneigd
probleemgedrag te vertonen.
iii. Leraar is alert
b. Zekerheid
i. Lichaamstaal is krachtig: leraar met zelfvertrouwen en overwicht
ii. Stem is duidelijk, krachtig en prettig van toon
iii. Gaat niet de discussie strijd met de leerling aan
iv. Beperk je niet tot het bureau of digibord, maar loop door de hele klas
c. Consequentheid
i. Je zegt wat je doet en je doet wat je zegt
ii. Wees strikt in plaats van streng
d. Duidelijkheid
i. Concreet taalgebruik is duidelijk, direct, specifiek en omvat maar
weinig woorden
e. Reactie op gedrag
i. Proactieve maatregelen zorgen ervoor dat probleemgedrag niet kan
ontstaan
ii. Leraar reageert op gedrag met een oordeel-opschortende wijze, een
neutrale reactie
iii. Bij ongewenst gedrag wordt de leerling zacht maar direct gewezen om
gedragsverwachtingen
iv. Gewenst gedrag wordt positief bekrachtigd
v. Een relatie groeit als de leraar-leerlinginteracties overwegend positief
en bemoedigend van aard zijn
vi. Complimenten: sociale waardering: positief geformuleerd en intentie de
ander een goed gevoel te geven
1. Zorgen voor een goede sfeer, opening tot gesprek, zijn wel
oppervlakkig van aard
2. Complimenten die persoonlijker zijn, zullen een groter en
blijvender effect op de relatie hebben
vii. Je mag alles denken, voelen of willen, maar je mag niet alles doen of
zeggen
f. Reflectie
i. Leraren hebben beelden van leerlingen: constructen. Deze komen niet
altijd overeen met de werkelijkheid.
, ii. Reflecteren over je eigen ideeën, overtuigingen en ervaringen is
verhelderend
iii. Gedragsproblemen zijn interactieproblemen
g. Verwachtingen
i. Geef leerlingen het vertrouwen dat het in de toekomst wel mogelijk is
de vaardigheid te verwerven
ii. Hoge verwachtingen hebben betekent ook dat iedere leerling tijd krijgt
om na te denken over het juiste antwoord
2. Omgeving
a. Bureau leraar
b. Leerling computers: zo min mogelijk in het blikveld van leerlingen
i. Blended learning: traditioneel leren wordt meer gecombineerd met
leren via digitale media
c. Inrichting
i. Gebaseerd op overzicht
d. Sfeer
i. Plek waar een kind zich thuis voelt
e. Gezondheid
i. Ontspanning en beweging
ii. Water
iii. Goede luchtkwaliteit door ventilatie
iv. Goede hoogte van stoelen en tafels
v. Licht en geluid
3. Onderwijs
a. Attributie: verwijst naar de verklaring die men zoekt voor een faal- of
succeservaring.
i. Intern: jijzelf
ii. Extern: de omgeving
iii. Elke leerling heeft behoefte aan gevoelens en competentie
1. Succes wordt gevierd
2. De oorzaak van falen wordt omgebogen van stabiel naar
variabel
b. Feedback geven
i. Kwaliteit is belangrijker dan frequentie
ii. Zo specifiek mogelijk, antwoord gevend op de volgende vragen:
1. Feed up: waar werk ik naar toe?
2. Feed back: hoe doe ik het op dit moment?
3. Feed forward: hoe verder?
iii. Feedback wordt gezien als de gezamenlijke zoektocht naar succes
iv. Feedback geven vraagt om:
1. Een snelle actie: zo snel mogelijk na de prestatie
2. Expliciete informatie: wat was juist of onjuist
3. Informatie over de strategie: welke stappen moet ik zetten
4. Aanpassing aan complexiteit van de taak: daar waar het kort
kan, houd je het kort
5. Overzichtelijkheid: geef de afgepaste hoeveelheid informatie
die nodig is het doel te bereiken
6. Bruikbaarheid: check of de leerlingen wat met je feedback
kunnen
