1
Bouwkunde II 25 meerkeuze (50%), 7 open (50%)
Gevels zijn er om te zorgen dat het wind en waterdicht is. Installaties zijn tussen de 20-30% van
de totale kosten voor het maken van een gebouw.
Installaties (H. 24-28)
Ontwikkelen van een project:
- Verouderde installaties?
o Lode leidingen vervangen
- Hoge kosten noodzakelijk?
- Veiligheid?
- Wetgeving?
Luchtbehandelingskasten (staan boven op het dak van Academieplein) zorgen ervoor dat er
verse lucht in een gebouw wordt geblazen.
Wat voor installaties zijn er?
- Riolering
- Leidingwaterinstallatie
- Gas
- Elektriciteit
Riolering
- Nederland heeft het rioleringsstelsel
- Hangt vaak onder in een kruipruimte
- Je moet van te voren goed nadenken waar je badkamer en toilet komt. Als je iets wil
verplaatsen in je riolering, is dit lastig want er ligt vaak een betonvloer op
Standleiding = de verticale leiding door je huis heen die een kleinere helling heeft dan 45
graden t.o.v. het verticale vlak. Hier zitten alle natte groepen aan. Standleiding zit aan je
hoofdriool (onder de grond) vast.
Als dit niet open is aan de bovenkant (open verbinding met het hoofdriool) anders gaat het
misschien vacuüm zuigen en er wordt druk gevormd.
Standleiding is verbonden aan de ontspanningsleiding (pijp die naar buiten loopt). Aan de
standleiding zitten alle natte cellen. Standleiding heeft een openverbinding met het riool.
Rooilijn is de erfgrens, tot de rooilijn hoort bij het huis en daar buiten is van de gemeente.
Soorten rioolstelsel
- Gemengd stelsel (vroeger).
o Regenwater en toiletwater etc komt in hetzelfde riool terecht
o Één aansluiting voor vuil- en hemelwater is genoeg.
o Huishoudelijk water bestaat uit grijs- en zwart water. Grijs → afkomstig van bad,
keuken, wasmachine en douche. Zwart → toiletwater
- Gescheiden stelsel (tegenwoordig).
o Het regenwater wordt gescheiden van het vuil water van je huis. Het regenwater
wordt geloosd op het oppervlakte water en het vieze water gaat naar het
rioolzuiveringsinstallatie.
o Een aansluiting voor vuilwater (droogweerafvoer (dwa)) → naar de
rioolwaterzuiveringsinstallatie. En een aansluiting voor hemelwater en
regenwater
(hwa en rwa) → via beperkte zuivering naar het oppervlakte water afgevoerd.
- Verbeterd gescheiden stelsel. (VGS)
, 2
o Verschil met gescheiden is dat er een klep zit. Zuur regen en
pesticiden. Als het water erg vervuild is dan wil je dit niet in het
oppervlaktewater. De klep kan het rioolzuiveringsinstallatie open
doen en kan het dan schoon maken. Nadeel: waterpeil in
sloten stijgt.
IBA = Individuele Behandeling installatie
Op een revisietekening van
staan alle Afvalwater. Bewoners betalen
leidingen
mee met weergegeven
aanlegkosten. Dit is voor mensen die geen belangstelling hebben
voor een rioolaansluiting. Verder betalen ze een beheerbijdrage. Voordeel is
dat bewoners alles uit handen
Bij drukriolering is erkunnen geven, milieu
één aansluiting is beter af.
uitsluitend
voor vuilwater.
Geen water in de sifon → de lucht van het riool kan de ruimte in komen. Het
water zorgt ervoor dat het een soort klep is waardoor die lucht niet in je huis
komt.
De gemeente verzorgt het riool. Het aantal aansluitingen hangt af van:
- Lokale situatie
- Het type rioolstelsel
Binnen riolering
Het geheel van:
- Ontspannings- en afvoerleidingen
- Inclusief afdichtingen
- Ontstoppingsstukken
- Stankafsluiters
- Ophangbeugels, zowel binnen als buiten
Eisen in het bouwbesluit:
- douche moet minimaal 1,6 m2. De breedte is ten minste 80 cm. De hoogte tenminste 2,30
meter
- De deur moet altijd naar buiten open gaan, i.v.m. vluchten.
- Een vloeroppervlakte van ten minste 0,90 x 1,20 meter
- Een nieuw te bouwen woning moet tenminste 1 badruimte hebben
O met streep= doorsnede van de leiding en de afmeting erbij.
De binnen riolering eindigt meestal 500mm buiten de gevel met een ontstoppingsstuk.
Voor binnen riolering geldt de NEN 3215, geeft eisen voor meetmethoden en bijbehorende
bepalingsmethoden met de daaraan verbonden voorwaarden voor de binnen riolering in
bouwwerken voor de afvoer van huishoudelijk afvalwater en hemelwater. Eisen die van
toepassing zijn:
- Het primair ontspanningssysteem voor huishoudelijk afvalwater
- Soventstandleidingen in hoogbouw voor huishoudelijk afvalwater
- Overlaatstroming voor de afvoer van hemelwater
- Het UV-systeem voor afvoer en hemelwater
Toepassen bij bouwwerken t/m hoogte van 200 meter.
Begrippen:
- Aansluitleiding: afvoerleiding waarop een lozingstoestel is aangesloten.. deze leiding
wordt uitgevoerd als liggende en of verticale leiding
- Afvoer verzamel- of grondleiding: liggende leiding onder de begane grondvloer die het
afvalwater ontvangt en op de buitenriolering loost
, 3
- Drukleiding: leiding waarin afvalwater onder verhoogde druk door middel van een
pomp wordt afgevoerd
- Hemelwaterleiding: afvoerleiding bestemd voor het afvoeren van regen- en smeltwater
van balkons, loggia’s en daken.
- Huisaansluiting: verbindt de binnen riolering met het openbaar riool
- Liggende leiding: afvoerleiding die geen grotere helling dan 45 graden ten opzichte van
het horizontale vlak maakt,
- Lozingstoestel: toestel waarin afvalwater rechtstreeks wordt geloosd op de binnen
riolering, zoals een bad, closetpot, wastafel of wasmachine.
- Ontspanningsleiding: heeft als doel het been ontluchten van de binnen riolering. Een
niet goed ontspannen afvoerleidingensysteem kan grote overlast en hinder veroorzaken,
zoals stankhinder al gevolg van leeggezogen stankafsluiters en vallend en heftig
bewegend water als gevolg van luchtinsluitingen. Deze leiding loopt vanaf de
standleiding door tot boven het dak met een minimale diameter van 50 mm.
- Stankafsluiter: voorziening in de aansluitleiding of aan het lozingstoestel die voorkomt
dat er een pen verbinding met het riool ontstaat. Hierdoor kunnen rioolgassen het
gebouw niet indringen. VB zwanenhals, doucheplug, sifon. Ze werken volgens het
principe van een waterslot.
- Vereveningsleiding: leiding die evenwicht brengt in de luchtdruk in twee andere
leidingen
- Verzamelleiding: liggende leiding die een aansluitleiding met een grond- of standleiding
verbind.
- Waterslot: effectieve hoogte van de grootst mogelijke waterkolom in een stankafsluiter.
Een aansluiting van een lozingstoestel heeft een diameter die in de NEN 3215 is
vastgesteld. De voorwaarden om reductie van de aansluitingen toe te passen zijn:
o De horizontale aansluiting vanaf de stankafsluiter is niet langer dan 0,5 meter
o De maximale lengte is niet groter dan 3,5 meter
o De verticale sprong is niet groter dan 1,5 meter.
Onder overlast wordt verstaan:
- Verstoppingen en te langzaam leeglopende lozingstoestellen
- Binnendringen van stank
- Overlast kan je voorkomen door bv het toepassen van een eenvoudig opgezet stelsel met
korte leidingen en een vloeiend verloop en zonder bochten van 90 graden.
Verstopping
Afvoerleidingen moeten goed worden afgedopt, bv door speciedeksels, anders is de kans groot
dat bouwvuil voor verstopping zorgt.
Verstopping ontstaan vooral door de groei van afzetting op de binnenwand van de afvoerleiding.
Binnendringen van stank
Verbindingen van de rioolleidingen en de aansluitverbindingen van de lozingstoestellen moeten
blijvend luchtdicht worden uitgevoerd. Riolering mag ook niet via het lozingstoestel in open
verbinding met het interieur van het gebouw staan. Daarom moet in of aan het lozingstoetsel
een stankafsluiter in de vorm van een sifon worden toegepast. Een stankafsluiter is een
voorziening met daarin water, het zogenaamde waterslot. Hoogte van waterslot moet minimaal
50 mm bedragen. Deze hoogte voorkomt drukschommelingen in het rioleringsstelsel.
Diameter van de afvoerbuis wordt berekend op een maximale vervuilingsgraat van 70%. Als
afvoerpunten niet op nauwelijks worden gebruikt, verdampt het water in de sifon. Dit zorgt voor
stankoverlast.
, 4
Drukschommelingen in liggende leidingen kunnen zoveel mogelijk worden voorkomen door
ervoor te zorgen dat deze leidingen niet volledig gevuld raken.
Op een hellend dak wordt de standleiding d.m.v. een aparte pan naar buiten gevoerd.
Lozingstoestellen van de onderste verdieping kunnen beter niet op de standleiding worden
aangesloten omdat daar positieve drukverschillen kunnen optreden.
Afvoerleidingen binnen riolering
Afvoerleidingen binnenshuis worden in diverse soorten materialen geleverd:
- Kunststof
- Metaal
- Verzinkt staal
Buitenriolering
De huisriolering begint buitenshuis bij de aansluiting op het gemeenteriool. Deze aansluiting
mag pas worden uitgevoerd als de gemeente hiervoor een vergunning heeft afgegeven. Tijdens
de bouwfase wordt er een tijdelijke aansluiting gemaakt. De aansluiting wordt gemaakt met een
aansluitstuk van kunststof, of een betonnen opzetstuk.
Leidingwaterinstallatie
Technische installaties in woningen:
- Elektrische installatie: omvat het elektrische materieel ten behoeve van het opwekken,
transporteren, omzetten en gebruiken van elektrische energie. Het gaat hierbij om de
installatie die een vast onderdeel van het gebouw vormt.
- Gasinstallatie met vast aangesloten apparatuur, afvoeren en ventilatie ten behoeve van
de veilige werking van gasapparatuur.
- Leidingwaterinstallatie met appendages, warmwaterbereiders,
terugstroombeveiligingen, drukbeveiligingen enz.
Technische voorzieningen in woningen zijn:
- Elektrische apparatuur die wordt gebruikt in woningen, zoals versterkers, cai, data,
telefoon etc. en alles waarbij elektrische energie wordt toegepast/
- Niet vast aangesloten gasapparatuur met slangen, afsluiters, koppelingen en
veiligheidsvoorzieningen, zoals schermen en standaards
- Veelal niet vast aangesloten voorzieningen voor het gebruik van leidingwater, zoals
wasmachines, tuinsproeiers en dergelijke, incl. slangen en koppelingen.
Een meterruimte is een afgescheiden ruimte ten behoeve van centrale schakel-, verdeel- en
meetapparatuur voor de voorziening van elektriciteit, gas, water, elektronische-
communicatienetwerksignalen en voor zover van toepassing, van verwarming of koeling die is
aangesloten op het openbare net voor warmte of koude distributie.
NEN-iso 2768-1:1990 stelt eisen aan de minimale binnen afmetingen en de indeling voor de
meterruimte bestemd voor een woonfunctie in laag- en hoogbouw.
Regelgeving:
- Veiligheid
- Afmetingen
Dit is vastgelegd in de NEN1006 (eisen i.v.m. volksgezondheid, doelmatigheid en veiligheid
Drinkwaterinstallatie= De in een perceel aanwezige binnenleiding en de daarmee verbonden
toestellen, indien de binnenleiding met het leidingnet van het waterbedrijf is verbonden, hetzij
Bouwkunde II 25 meerkeuze (50%), 7 open (50%)
Gevels zijn er om te zorgen dat het wind en waterdicht is. Installaties zijn tussen de 20-30% van
de totale kosten voor het maken van een gebouw.
Installaties (H. 24-28)
Ontwikkelen van een project:
- Verouderde installaties?
o Lode leidingen vervangen
- Hoge kosten noodzakelijk?
- Veiligheid?
- Wetgeving?
Luchtbehandelingskasten (staan boven op het dak van Academieplein) zorgen ervoor dat er
verse lucht in een gebouw wordt geblazen.
Wat voor installaties zijn er?
- Riolering
- Leidingwaterinstallatie
- Gas
- Elektriciteit
Riolering
- Nederland heeft het rioleringsstelsel
- Hangt vaak onder in een kruipruimte
- Je moet van te voren goed nadenken waar je badkamer en toilet komt. Als je iets wil
verplaatsen in je riolering, is dit lastig want er ligt vaak een betonvloer op
Standleiding = de verticale leiding door je huis heen die een kleinere helling heeft dan 45
graden t.o.v. het verticale vlak. Hier zitten alle natte groepen aan. Standleiding zit aan je
hoofdriool (onder de grond) vast.
Als dit niet open is aan de bovenkant (open verbinding met het hoofdriool) anders gaat het
misschien vacuüm zuigen en er wordt druk gevormd.
Standleiding is verbonden aan de ontspanningsleiding (pijp die naar buiten loopt). Aan de
standleiding zitten alle natte cellen. Standleiding heeft een openverbinding met het riool.
Rooilijn is de erfgrens, tot de rooilijn hoort bij het huis en daar buiten is van de gemeente.
Soorten rioolstelsel
- Gemengd stelsel (vroeger).
o Regenwater en toiletwater etc komt in hetzelfde riool terecht
o Één aansluiting voor vuil- en hemelwater is genoeg.
o Huishoudelijk water bestaat uit grijs- en zwart water. Grijs → afkomstig van bad,
keuken, wasmachine en douche. Zwart → toiletwater
- Gescheiden stelsel (tegenwoordig).
o Het regenwater wordt gescheiden van het vuil water van je huis. Het regenwater
wordt geloosd op het oppervlakte water en het vieze water gaat naar het
rioolzuiveringsinstallatie.
o Een aansluiting voor vuilwater (droogweerafvoer (dwa)) → naar de
rioolwaterzuiveringsinstallatie. En een aansluiting voor hemelwater en
regenwater
(hwa en rwa) → via beperkte zuivering naar het oppervlakte water afgevoerd.
- Verbeterd gescheiden stelsel. (VGS)
, 2
o Verschil met gescheiden is dat er een klep zit. Zuur regen en
pesticiden. Als het water erg vervuild is dan wil je dit niet in het
oppervlaktewater. De klep kan het rioolzuiveringsinstallatie open
doen en kan het dan schoon maken. Nadeel: waterpeil in
sloten stijgt.
IBA = Individuele Behandeling installatie
Op een revisietekening van
staan alle Afvalwater. Bewoners betalen
leidingen
mee met weergegeven
aanlegkosten. Dit is voor mensen die geen belangstelling hebben
voor een rioolaansluiting. Verder betalen ze een beheerbijdrage. Voordeel is
dat bewoners alles uit handen
Bij drukriolering is erkunnen geven, milieu
één aansluiting is beter af.
uitsluitend
voor vuilwater.
Geen water in de sifon → de lucht van het riool kan de ruimte in komen. Het
water zorgt ervoor dat het een soort klep is waardoor die lucht niet in je huis
komt.
De gemeente verzorgt het riool. Het aantal aansluitingen hangt af van:
- Lokale situatie
- Het type rioolstelsel
Binnen riolering
Het geheel van:
- Ontspannings- en afvoerleidingen
- Inclusief afdichtingen
- Ontstoppingsstukken
- Stankafsluiters
- Ophangbeugels, zowel binnen als buiten
Eisen in het bouwbesluit:
- douche moet minimaal 1,6 m2. De breedte is ten minste 80 cm. De hoogte tenminste 2,30
meter
- De deur moet altijd naar buiten open gaan, i.v.m. vluchten.
- Een vloeroppervlakte van ten minste 0,90 x 1,20 meter
- Een nieuw te bouwen woning moet tenminste 1 badruimte hebben
O met streep= doorsnede van de leiding en de afmeting erbij.
De binnen riolering eindigt meestal 500mm buiten de gevel met een ontstoppingsstuk.
Voor binnen riolering geldt de NEN 3215, geeft eisen voor meetmethoden en bijbehorende
bepalingsmethoden met de daaraan verbonden voorwaarden voor de binnen riolering in
bouwwerken voor de afvoer van huishoudelijk afvalwater en hemelwater. Eisen die van
toepassing zijn:
- Het primair ontspanningssysteem voor huishoudelijk afvalwater
- Soventstandleidingen in hoogbouw voor huishoudelijk afvalwater
- Overlaatstroming voor de afvoer van hemelwater
- Het UV-systeem voor afvoer en hemelwater
Toepassen bij bouwwerken t/m hoogte van 200 meter.
Begrippen:
- Aansluitleiding: afvoerleiding waarop een lozingstoestel is aangesloten.. deze leiding
wordt uitgevoerd als liggende en of verticale leiding
- Afvoer verzamel- of grondleiding: liggende leiding onder de begane grondvloer die het
afvalwater ontvangt en op de buitenriolering loost
, 3
- Drukleiding: leiding waarin afvalwater onder verhoogde druk door middel van een
pomp wordt afgevoerd
- Hemelwaterleiding: afvoerleiding bestemd voor het afvoeren van regen- en smeltwater
van balkons, loggia’s en daken.
- Huisaansluiting: verbindt de binnen riolering met het openbaar riool
- Liggende leiding: afvoerleiding die geen grotere helling dan 45 graden ten opzichte van
het horizontale vlak maakt,
- Lozingstoestel: toestel waarin afvalwater rechtstreeks wordt geloosd op de binnen
riolering, zoals een bad, closetpot, wastafel of wasmachine.
- Ontspanningsleiding: heeft als doel het been ontluchten van de binnen riolering. Een
niet goed ontspannen afvoerleidingensysteem kan grote overlast en hinder veroorzaken,
zoals stankhinder al gevolg van leeggezogen stankafsluiters en vallend en heftig
bewegend water als gevolg van luchtinsluitingen. Deze leiding loopt vanaf de
standleiding door tot boven het dak met een minimale diameter van 50 mm.
- Stankafsluiter: voorziening in de aansluitleiding of aan het lozingstoestel die voorkomt
dat er een pen verbinding met het riool ontstaat. Hierdoor kunnen rioolgassen het
gebouw niet indringen. VB zwanenhals, doucheplug, sifon. Ze werken volgens het
principe van een waterslot.
- Vereveningsleiding: leiding die evenwicht brengt in de luchtdruk in twee andere
leidingen
- Verzamelleiding: liggende leiding die een aansluitleiding met een grond- of standleiding
verbind.
- Waterslot: effectieve hoogte van de grootst mogelijke waterkolom in een stankafsluiter.
Een aansluiting van een lozingstoestel heeft een diameter die in de NEN 3215 is
vastgesteld. De voorwaarden om reductie van de aansluitingen toe te passen zijn:
o De horizontale aansluiting vanaf de stankafsluiter is niet langer dan 0,5 meter
o De maximale lengte is niet groter dan 3,5 meter
o De verticale sprong is niet groter dan 1,5 meter.
Onder overlast wordt verstaan:
- Verstoppingen en te langzaam leeglopende lozingstoestellen
- Binnendringen van stank
- Overlast kan je voorkomen door bv het toepassen van een eenvoudig opgezet stelsel met
korte leidingen en een vloeiend verloop en zonder bochten van 90 graden.
Verstopping
Afvoerleidingen moeten goed worden afgedopt, bv door speciedeksels, anders is de kans groot
dat bouwvuil voor verstopping zorgt.
Verstopping ontstaan vooral door de groei van afzetting op de binnenwand van de afvoerleiding.
Binnendringen van stank
Verbindingen van de rioolleidingen en de aansluitverbindingen van de lozingstoestellen moeten
blijvend luchtdicht worden uitgevoerd. Riolering mag ook niet via het lozingstoestel in open
verbinding met het interieur van het gebouw staan. Daarom moet in of aan het lozingstoetsel
een stankafsluiter in de vorm van een sifon worden toegepast. Een stankafsluiter is een
voorziening met daarin water, het zogenaamde waterslot. Hoogte van waterslot moet minimaal
50 mm bedragen. Deze hoogte voorkomt drukschommelingen in het rioleringsstelsel.
Diameter van de afvoerbuis wordt berekend op een maximale vervuilingsgraat van 70%. Als
afvoerpunten niet op nauwelijks worden gebruikt, verdampt het water in de sifon. Dit zorgt voor
stankoverlast.
, 4
Drukschommelingen in liggende leidingen kunnen zoveel mogelijk worden voorkomen door
ervoor te zorgen dat deze leidingen niet volledig gevuld raken.
Op een hellend dak wordt de standleiding d.m.v. een aparte pan naar buiten gevoerd.
Lozingstoestellen van de onderste verdieping kunnen beter niet op de standleiding worden
aangesloten omdat daar positieve drukverschillen kunnen optreden.
Afvoerleidingen binnen riolering
Afvoerleidingen binnenshuis worden in diverse soorten materialen geleverd:
- Kunststof
- Metaal
- Verzinkt staal
Buitenriolering
De huisriolering begint buitenshuis bij de aansluiting op het gemeenteriool. Deze aansluiting
mag pas worden uitgevoerd als de gemeente hiervoor een vergunning heeft afgegeven. Tijdens
de bouwfase wordt er een tijdelijke aansluiting gemaakt. De aansluiting wordt gemaakt met een
aansluitstuk van kunststof, of een betonnen opzetstuk.
Leidingwaterinstallatie
Technische installaties in woningen:
- Elektrische installatie: omvat het elektrische materieel ten behoeve van het opwekken,
transporteren, omzetten en gebruiken van elektrische energie. Het gaat hierbij om de
installatie die een vast onderdeel van het gebouw vormt.
- Gasinstallatie met vast aangesloten apparatuur, afvoeren en ventilatie ten behoeve van
de veilige werking van gasapparatuur.
- Leidingwaterinstallatie met appendages, warmwaterbereiders,
terugstroombeveiligingen, drukbeveiligingen enz.
Technische voorzieningen in woningen zijn:
- Elektrische apparatuur die wordt gebruikt in woningen, zoals versterkers, cai, data,
telefoon etc. en alles waarbij elektrische energie wordt toegepast/
- Niet vast aangesloten gasapparatuur met slangen, afsluiters, koppelingen en
veiligheidsvoorzieningen, zoals schermen en standaards
- Veelal niet vast aangesloten voorzieningen voor het gebruik van leidingwater, zoals
wasmachines, tuinsproeiers en dergelijke, incl. slangen en koppelingen.
Een meterruimte is een afgescheiden ruimte ten behoeve van centrale schakel-, verdeel- en
meetapparatuur voor de voorziening van elektriciteit, gas, water, elektronische-
communicatienetwerksignalen en voor zover van toepassing, van verwarming of koeling die is
aangesloten op het openbare net voor warmte of koude distributie.
NEN-iso 2768-1:1990 stelt eisen aan de minimale binnen afmetingen en de indeling voor de
meterruimte bestemd voor een woonfunctie in laag- en hoogbouw.
Regelgeving:
- Veiligheid
- Afmetingen
Dit is vastgelegd in de NEN1006 (eisen i.v.m. volksgezondheid, doelmatigheid en veiligheid
Drinkwaterinstallatie= De in een perceel aanwezige binnenleiding en de daarmee verbonden
toestellen, indien de binnenleiding met het leidingnet van het waterbedrijf is verbonden, hetzij
