Tentamen : Kennistoets Gedrag in organisaties.
Hoofdstuk 1: Motivatie.
Motivatie : het totaal van beweegredenen dat op een bepaald moment werkzaam is
binnen een individu. “Motivatie” is afgeleid van het Latijnse woord “movere”, dat
betekent: in beweging zetten.
Motivatie wordt bepaald door:
- Interne kracht (behoeften).
- Externe kracht (situatie).
- Betekenisgeving aan situatie en behoeften.
Motivatie door interne krachten.
Freud (de grondlegger van de psychoanalyse), noemt de interne krachten driften.
Deze driften zijn aangeboren. Zij zijn de drijfveren voor het handelen.
Moderne psychologen noemen de “interne krachten” behoeften.
Er zijn verschillende theorieën over behoeften:
Theorie van Maslow.
Maslow gaat ervan uit dat aan het gedrag van alle mensen vijf behoeften ten
grondslag ligt.
1) Fysiologische behoeften: De behoefte aan zaken die nodig zijn om in leven te
blijven (behoefte aan voedsel, water, slaap).
2) Veiligheidsbehoeften: De behoeften aan veiligheid, zekerheid en bescherming.
3) Sociale behoeften: De behoeften aan sociaal contact, vriendschap en liefde.
4) Erkenningsbehoeften: De behoefte aan waardering en respect door anderen, aan
achting en status.
5) Zelfactualiseringsbehoeften: De behoefte aan kennis, waarheid en wijsheid om tot
zelfontplooiing of persoonlijke groei te komen.
5
4
3
2
1
1
,Bij de Maslowtheorie horen twee uitgangspunten:
1) Deprivatie: een tekort.
Deprivatie van behoeften leidt tot activatie. Wanneer er een tekort of een
onbevredigde behoefte is, zal de mens in beweging komen (activatie). Is de behoefte
bevredigd, dan neemt het activatieniveau af.
2) Hiërarchisch geordend: er is een vaste ordening in behoeften. Dit is bij alle
mensen hetzelfde. Eerst komen de Fundamentele behoeften aan de orde. Wanneer
deze voldoende is bevredigd, worden de veiligheidsbehoeften dominant en zo ga je
de gehele piramide stap voor stap omhoog.
Theorie van Alderfer (ERG-theorie).
Volgens Alderfer zijn er 3 soorten behoeften.
1. Existentiële behoeften. Behoefte aan materiële zekerheid: goede
werkomstandigheden en vast salaris. Deze behoefte is vergelijkbaar met Maslows
fysiologische behoeften en veiligheidsbehoeften.
2. Relationele behoeften. Behoefte aan goede relaties met andere mensen, liefde en
vriendschap. Deze behoefte is vergelijkbaar met Maslows sociale behoeften en
erkennigsbehoeften.
3. Groeibehoeften. Behoefte aan persoonlijke groei en mogelijkheden om zichzelf te
ontplooien. Deze behoeften vallen onder de zelfactualiseringsbehoeften van Maslow.
De behoefte aan zelfrespect wordt door Alderfer wel bij de groeibehoeften gerekend
en bij Maslow hoort deze bij de erkenningsbehoeften.
Alderfer gaat ervan uit dat verschillende soorten van behoeften tegelijkertijd
aanwezig kunnen zijn. Er is geen vaste hiërarchische ordening.
Frustratie-regressie-hypothese: Hoe meer de bevrediging van hogere behoeften
gefrustreerd wordt, des te belangrijker de behoeften van een lager niveau worden.
Alderfer is ook van mening (net als Maslow) dat deprivatie van behoeften zal leiden
tot activatie. Mensen komen vooral in actie als ze een tekort ervaren.
Theorie van McLelland.
Volgens McLelland ontwikkelt ieder individu in de eerste levensjaren een eigen
behoefteprofiel. In zo’n profiel is een behoefte dominant aanwezig en die bepaalt de
gerichtheid van de persoon. Het gaat hierbij om een stabiel kenmerk.
2
, McLelland onderscheid drie behoefteprofielen:
1. Prestatiebehoefte. Als deze behoefte dominant is, is de persoon gericht op het
leveren van goede prestaties. Hij zal ook situaties opzoeken die uitdagen en waarin
hij kan laten zien wat hij kan.
2. Machtsbehoefte. Wanneer deze behoefte dominant is, streeft de persoon er naar
om invloed en controle te hebben over anderen. Ze proberen posities te bereiken
waarin dat mogelijk is.
3. Affiliatiebehoefte. Als deze behoefte dominant is, zijn mensen gericht op het
scheppen van goede relaties met anderen.
McLelland gaat er van uit dat de behoeften zijn aangeleerd. Het aanleren vindt al op
jonge leeftijd plaats en het dominante patroon, blijft daarbij stabiel.
Een opgroeiend kind moet nog veel ontdekken en leren, voordat het doelgericht kan
functioneren. Dat leren vindt plaats door trial and error, dit is een proces van gissen
en missen.
Om iets te bereiken, zal het kind verschillende gedragingen uitproberen.
De wet van het effect.
De gevolgen van een handeling bepalen of iemand de neiging heeft om die
handeling te herhalen of juist achterwege te laten.
Wanneer die gevolgen aantrekkelijk zijn, dan is dat een positieve bekrachtiging. Zijn
die gevolgen niet aantrekkelijk, dan is dat een negatieve bekrachtiging.
De kenmerken van een situatie worden stimuli genoemd.
Strekkende kracht: Mensen kunnen gedrag vertonen omdat ze worden uitgelokt door
de situatie.
Duwende kracht: mensen worden aangezet tot gedrag door hun behoeften.
Verwachtingstheorie.
Het overwegingsproces om te komen tot een bepaald gedrag is door Vroom
beschreven in de verwachtingstheorie.
Of mensen zich in spannen voor het werk, hangt volgens deze theorie van
verschillende overwegingen af:
1) Het verband tussen inspanning en prestatie.
De ingeschatte kans dat een bepaalde inspanning leidt tot goede prestaties.
2) Het verband tussen prestaties en opbrengsten.
de mate waarin iemand gelooft dat goede prestaties daadwerkelijk leiden tot
gewaardeerde opbrengsten.
3) De waarde van de opbrengsten.
Het werk kan verschillende positieve opbrengsten verschaffen, bijv. een goed loon,
hoge status, voldoende groeimogelijkheden.
3
Hoofdstuk 1: Motivatie.
Motivatie : het totaal van beweegredenen dat op een bepaald moment werkzaam is
binnen een individu. “Motivatie” is afgeleid van het Latijnse woord “movere”, dat
betekent: in beweging zetten.
Motivatie wordt bepaald door:
- Interne kracht (behoeften).
- Externe kracht (situatie).
- Betekenisgeving aan situatie en behoeften.
Motivatie door interne krachten.
Freud (de grondlegger van de psychoanalyse), noemt de interne krachten driften.
Deze driften zijn aangeboren. Zij zijn de drijfveren voor het handelen.
Moderne psychologen noemen de “interne krachten” behoeften.
Er zijn verschillende theorieën over behoeften:
Theorie van Maslow.
Maslow gaat ervan uit dat aan het gedrag van alle mensen vijf behoeften ten
grondslag ligt.
1) Fysiologische behoeften: De behoefte aan zaken die nodig zijn om in leven te
blijven (behoefte aan voedsel, water, slaap).
2) Veiligheidsbehoeften: De behoeften aan veiligheid, zekerheid en bescherming.
3) Sociale behoeften: De behoeften aan sociaal contact, vriendschap en liefde.
4) Erkenningsbehoeften: De behoefte aan waardering en respect door anderen, aan
achting en status.
5) Zelfactualiseringsbehoeften: De behoefte aan kennis, waarheid en wijsheid om tot
zelfontplooiing of persoonlijke groei te komen.
5
4
3
2
1
1
,Bij de Maslowtheorie horen twee uitgangspunten:
1) Deprivatie: een tekort.
Deprivatie van behoeften leidt tot activatie. Wanneer er een tekort of een
onbevredigde behoefte is, zal de mens in beweging komen (activatie). Is de behoefte
bevredigd, dan neemt het activatieniveau af.
2) Hiërarchisch geordend: er is een vaste ordening in behoeften. Dit is bij alle
mensen hetzelfde. Eerst komen de Fundamentele behoeften aan de orde. Wanneer
deze voldoende is bevredigd, worden de veiligheidsbehoeften dominant en zo ga je
de gehele piramide stap voor stap omhoog.
Theorie van Alderfer (ERG-theorie).
Volgens Alderfer zijn er 3 soorten behoeften.
1. Existentiële behoeften. Behoefte aan materiële zekerheid: goede
werkomstandigheden en vast salaris. Deze behoefte is vergelijkbaar met Maslows
fysiologische behoeften en veiligheidsbehoeften.
2. Relationele behoeften. Behoefte aan goede relaties met andere mensen, liefde en
vriendschap. Deze behoefte is vergelijkbaar met Maslows sociale behoeften en
erkennigsbehoeften.
3. Groeibehoeften. Behoefte aan persoonlijke groei en mogelijkheden om zichzelf te
ontplooien. Deze behoeften vallen onder de zelfactualiseringsbehoeften van Maslow.
De behoefte aan zelfrespect wordt door Alderfer wel bij de groeibehoeften gerekend
en bij Maslow hoort deze bij de erkenningsbehoeften.
Alderfer gaat ervan uit dat verschillende soorten van behoeften tegelijkertijd
aanwezig kunnen zijn. Er is geen vaste hiërarchische ordening.
Frustratie-regressie-hypothese: Hoe meer de bevrediging van hogere behoeften
gefrustreerd wordt, des te belangrijker de behoeften van een lager niveau worden.
Alderfer is ook van mening (net als Maslow) dat deprivatie van behoeften zal leiden
tot activatie. Mensen komen vooral in actie als ze een tekort ervaren.
Theorie van McLelland.
Volgens McLelland ontwikkelt ieder individu in de eerste levensjaren een eigen
behoefteprofiel. In zo’n profiel is een behoefte dominant aanwezig en die bepaalt de
gerichtheid van de persoon. Het gaat hierbij om een stabiel kenmerk.
2
, McLelland onderscheid drie behoefteprofielen:
1. Prestatiebehoefte. Als deze behoefte dominant is, is de persoon gericht op het
leveren van goede prestaties. Hij zal ook situaties opzoeken die uitdagen en waarin
hij kan laten zien wat hij kan.
2. Machtsbehoefte. Wanneer deze behoefte dominant is, streeft de persoon er naar
om invloed en controle te hebben over anderen. Ze proberen posities te bereiken
waarin dat mogelijk is.
3. Affiliatiebehoefte. Als deze behoefte dominant is, zijn mensen gericht op het
scheppen van goede relaties met anderen.
McLelland gaat er van uit dat de behoeften zijn aangeleerd. Het aanleren vindt al op
jonge leeftijd plaats en het dominante patroon, blijft daarbij stabiel.
Een opgroeiend kind moet nog veel ontdekken en leren, voordat het doelgericht kan
functioneren. Dat leren vindt plaats door trial and error, dit is een proces van gissen
en missen.
Om iets te bereiken, zal het kind verschillende gedragingen uitproberen.
De wet van het effect.
De gevolgen van een handeling bepalen of iemand de neiging heeft om die
handeling te herhalen of juist achterwege te laten.
Wanneer die gevolgen aantrekkelijk zijn, dan is dat een positieve bekrachtiging. Zijn
die gevolgen niet aantrekkelijk, dan is dat een negatieve bekrachtiging.
De kenmerken van een situatie worden stimuli genoemd.
Strekkende kracht: Mensen kunnen gedrag vertonen omdat ze worden uitgelokt door
de situatie.
Duwende kracht: mensen worden aangezet tot gedrag door hun behoeften.
Verwachtingstheorie.
Het overwegingsproces om te komen tot een bepaald gedrag is door Vroom
beschreven in de verwachtingstheorie.
Of mensen zich in spannen voor het werk, hangt volgens deze theorie van
verschillende overwegingen af:
1) Het verband tussen inspanning en prestatie.
De ingeschatte kans dat een bepaalde inspanning leidt tot goede prestaties.
2) Het verband tussen prestaties en opbrengsten.
de mate waarin iemand gelooft dat goede prestaties daadwerkelijk leiden tot
gewaardeerde opbrengsten.
3) De waarde van de opbrengsten.
Het werk kan verschillende positieve opbrengsten verschaffen, bijv. een goed loon,
hoge status, voldoende groeimogelijkheden.
3
