H1 Bedrijfseconomie
1.1 Bedrijfseconomie en de maatschappij
Bedrijfseconomie = het deel van de economische wetenschap dat gericht is op bestudering
van het gedrag van individuele ondernemingen.
Sommige personen bezitten meerdere ondernemingen.
Ondernemingen hebben soms meerdere eigenaren.
Verenigingen en stichtingen (zoals sportclub) werven leden en moeten ook alle financiële
zaken op orde houden.
1.2 Personen, ondernemers en organisaties
Ondernemingen/commerciële organisaties = organisaties die naar winst streven
Een onderneming of bedrijf is een organisatie die producten maakt, verkoopt en/of diensten
verleent met het doel winst te maken.
Niet commerciële organisaties = organisaties die niet naar winst streven maar een ander
doel hebbben (zoals verenigingen en stichtingen)
Organisatie = een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde doelen willen bereiken
Rechtsvorm = juridsiche vorm van de organisatie
- commerciële organisaties:
Eenmanszaak: 1 eigenaar die de leiding heeft en volledig verantwoordelijk is
Vennootschap onder firma (vof): 2 of meer eigenaren die samenwerken onder een
gemeenschappelijke naam, waarbij elke eigenaar apart volledig verantwoordelijk kan
zijn
Besloten vennootschap (bv) en naamloze vennootschap (nv): rechtspersonen. Zij
hebben zelfstandig rechten en verplichtingen, waarbij de eigenaren meestal alleen
maar aansprakelijk zijn voor het bedrag dat ze in de bv/nv hebben ingebracht
- niet-commerciële organisaties:
Vereniging: een organisatie met leden, een bestuur en een bepaald doel
Stichting: een organisatie met een bestuur en een bepaald doel
Taken management:
1. Bepalen doelstellingen: een organisatie streeft naar doelen en werkt deze uit in
doelstellingen. Doelen moeten duidelijk, acceptabel, haalbaar en niet-strijdig zijn.
3 soorten:
- strategische doelstellingen: lange termijn dus 5 tot 10 jaar
- tactische doelstellingen: 2 tot 5 jaar
- operationele doelstellingen: korte termijn dus tot 2 jaar
2. Plannen: de gedetailleerde uitwerking van de doelstellingen
3. Organiseren: het scheppen van doelmatige verhoudingen tussen mensen, middelen en
handelingen om een bepaald doel te bereiken.
4. Geven van leiding: begeleiden van activiteiten van de verschillende werknemers en
afdelingen
5. Controleren: nagaan of medewerkers hun taken zo doelmatig mogelijk uitvoeren
1.3 Communicatie, onderzoek en informatie
1
,Communiceren = het uitwisselen van gegevens tussen een zender en een ontvanger.
Deze is intern als de communicatie plaatsvindt binnen de organisatie en extern als de
communicatie plaatsvindt tussen de organisatie en buitenwereld.
Informatie = gegevens die de kennis van de ontvanger vergroten.
Informatie moet betrouwbaar, relevant en tijdig zijn.
Informatiestromen = het doorlopende proces van de overdracht van informatie
Informatiesysteem = het geheel van personen, hulpmiddelen en activiteiten dat gericht is op
het verzamelen, verwerken en verstrekken van gegevens om te kunnen voorzien in de
informatiebehoeften van personen binnen en buiten de organisatie. Alle activiteiten daarbij zijn
onderdeel van het informatievoorzieningsproces.
De resultaten op basis van zoekmachines moet je kritisch bekijken vanwijge mogelijke
ouderdom en onbekende herkomst.
Soorten informatie:
- beslissingsinformatie = informatie die we gebruiken om beslissingen te nemen
- verantwoordingsinformatie = informatie die we gebruiken om verantwoording af te leggen
- feedbackinformatie = informatie waarbij we de werkelijkheid vergelijken met de norm
H2 Basisrekenvaardigheden inkoopwaarde
2.1 Procenten en promillages brutowinst +
omzet
Een procent is 0,01 een honderste van het geheel
Een promille is 0,001 een duizendste van het geheel nieuw – oud x 100%
oud
Brutowinst = het verschil tussen de verkoopprijs en de inkoopprijs
Nettowinst = brutowinst – overige kosten
Opbrengsten – kosten = winst
Producten inkopen voor 60euro, overige kosten 25 euro en verkoop voor 100 euro
Brutowinst is 40 euro en netto winst is 15 euro
Afzet = aantal verkochte producten
Omzet = aantal verkochte producten x verkoopprijs
Alles achter van de is 100%, dus 10% van de omzet omzet is dan 100%
2.2 Eerstegraads vergelijking
Een bedrag met BTW is 121% en dus niet 100%
2.3 Ongewogen en gewogen gemiddelde
Ongewogen rekenkundig gemiddelde = de verschillende waarden optellen en delen door
het aantal waarden
Gewogen rekenkundig gemiddelde = als bepaalde cijfers meer of vaker meetellen dan
andere cijfers
2.4 Tabellen en grafieken
2
,Tabel = een overzicht waarmee we de ontwikkeling van een bepaalde grootheid (of meerdere
grootheden) laten zien.
Bestaat uit kolommen (verticaal) en rijen (horizontaal)
Tabel met enkele ingang = tabel waarbij de gepresenteerde gegevens betrekking heben op 1
kenmerk
Tabel met dubbele ingang = tabel waarbij de gepresenteerde gegevens betrekking hebben
op 2 of meerdere kenmerken
Vierkantscontrole = de waarden van rijen en kolommen optellen (totaal onderaan).
Lijndiagram = hierin geven we verschillende getallen met punten aan, die we vervolgens met
lijnstukjes aan elkaar verbinden.
- Enkelvoudige lijndiagram: slechts 1 grootheid in de grafiek
- Samengestelde lijndiagram: meerdere grootheden in de grafiek
Als het over een periode is dan staat het punt in het miden van een vak
Als het over een moment is dan staat het punt op de lijn
Scheurlijn: slaat een groot deel van de y- of x-as over.
Staafdiagram = gegevens worden met balkjes/staafjes aangegeven, en zijn niet verbonden
- Enkelvoudig staafdiagram: 1 afhankelijke grootheid
- Gekoppeld staafdiagram: meerdere grootheden per periode naast elkaar in een grafiek
- Gestapeld staafdiagram: meerdere grootheden per periode op elkaar in een grafiek
Hierbij geen scheurlijnen want dan zijn de balken niet meer in verhouding
2.5 indexcijfers
= een getal dat de verhouding weergeeft tussen de waarde van een grootheid in een bepaalde
periode en de waarde van die grootheid in de basisperiode. Ofterwijl een verhoudingsgetal.
Basisperiode is altijd 100 Nieuw / basisjaar x 100
2.6 Vreemde valuta
= valuta uit een land anders dan de eurozone
Provisie = een bedrag dat de bank rekent voor de dekking van haar kosten bij de aankoop en
verkoop van vreemde valuta
Hoe reken je het uit?
1. Zoek de juiste prijs van het andere geld
2. Bepaal in welk gebied de provisie is
3. Bekijk of je eerst provisie moet aftrekken of eerst moet omrekenen
van euro naar vreemde valuta eerst provisie aftrekken en daarna omrekenen
van vreemde valuta nar euro eerst omrekenen en daarna provisie aftrekken
H3 Balans, winst-en-verliesrekening en liquiditeit
3.1 Beginbalans
= balans als je start met je organisatie/onderneming
Een balans is een momentopname en is het totaal bij de linker en rechtkant gelijk/evenveel
Debet (links): wat je met het vermogen hebt gedaan
Credit (rechts) hoe je aan het vermogen bent gekomen
Door: eigen vermogen (zelf in bedrijf gestopt) en vreemd vermogen (van anderen geleend)
Debet kant (hoe moeilijker het in geld om te zetten is hoe hoger het staat)
3
, 1. Vaste activa: gaat lang mee zoals inventaris of auto’s
2. Vlottende activa: gaat niet al te lang mee zoals voorraad of debiteuren
3. Liquide middelen: waarmee we kunnen betalen en verandert dus elke keer weer zoals
banksaldo en kas
4. Totaal
Credit kant (hoe langer het vermorgen in het bedrijf blijft, hoe hoger het staat)
1. Eigen vermogen
2. Vreemd vermogen lange termijn: langer dan een jaar zoals leningen
3. Vreemd vermogen korte termijn: jaar en korter zoals crediteuren en belasting
4. Totaal
Kapitaalgoederen: de bezittingen van een onderneming (=vaste activa en vlottende activa
waaronder de liquide middelen)
Debiteuren: klanten/afnemers waar je nog geld te goed van krijgt
Crediteuren: leveranciers aan wie je nog moet betalen
Permanent vermogen: vermogen dat blijvend beschikbaar is voor de onderneming, er hoeft
op te worden afgelost (=eigen vermogen)
Tijdelijk vermogen: vermogen dat moet worden afgelost (=vreemd vermogen)
Kredietplafond: het bedrag dat een onderneming maximaal rood mag staan
3.2 Veranderingen balansposten
Balansmutaties: veranderingen op de balans, moeten gelijk zijn
Afschrijven = door het ouder worden en het gebruiken van duurzame bezittingen neemt de
waarde af. Dit leidt tot afschrijvingskosten.
Nettowinst (voor belasting) = deze berekenen we door de opbrengsten te verminderen met
de kosten
3.3 Samenstellen winst-en-verliesrekening
Winst-en-verliesrekening = een overzicht van de kosten en de opbrengsten van een
ondernemingen over een bepaalde periode
2 verschillende vormen:
1. Scontrovorm
Pagina 45
2. Paginavorm
Pagina 45
3.4 Balans, winst-en-verliesrekening en liquiditeit
4
1.1 Bedrijfseconomie en de maatschappij
Bedrijfseconomie = het deel van de economische wetenschap dat gericht is op bestudering
van het gedrag van individuele ondernemingen.
Sommige personen bezitten meerdere ondernemingen.
Ondernemingen hebben soms meerdere eigenaren.
Verenigingen en stichtingen (zoals sportclub) werven leden en moeten ook alle financiële
zaken op orde houden.
1.2 Personen, ondernemers en organisaties
Ondernemingen/commerciële organisaties = organisaties die naar winst streven
Een onderneming of bedrijf is een organisatie die producten maakt, verkoopt en/of diensten
verleent met het doel winst te maken.
Niet commerciële organisaties = organisaties die niet naar winst streven maar een ander
doel hebbben (zoals verenigingen en stichtingen)
Organisatie = een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde doelen willen bereiken
Rechtsvorm = juridsiche vorm van de organisatie
- commerciële organisaties:
Eenmanszaak: 1 eigenaar die de leiding heeft en volledig verantwoordelijk is
Vennootschap onder firma (vof): 2 of meer eigenaren die samenwerken onder een
gemeenschappelijke naam, waarbij elke eigenaar apart volledig verantwoordelijk kan
zijn
Besloten vennootschap (bv) en naamloze vennootschap (nv): rechtspersonen. Zij
hebben zelfstandig rechten en verplichtingen, waarbij de eigenaren meestal alleen
maar aansprakelijk zijn voor het bedrag dat ze in de bv/nv hebben ingebracht
- niet-commerciële organisaties:
Vereniging: een organisatie met leden, een bestuur en een bepaald doel
Stichting: een organisatie met een bestuur en een bepaald doel
Taken management:
1. Bepalen doelstellingen: een organisatie streeft naar doelen en werkt deze uit in
doelstellingen. Doelen moeten duidelijk, acceptabel, haalbaar en niet-strijdig zijn.
3 soorten:
- strategische doelstellingen: lange termijn dus 5 tot 10 jaar
- tactische doelstellingen: 2 tot 5 jaar
- operationele doelstellingen: korte termijn dus tot 2 jaar
2. Plannen: de gedetailleerde uitwerking van de doelstellingen
3. Organiseren: het scheppen van doelmatige verhoudingen tussen mensen, middelen en
handelingen om een bepaald doel te bereiken.
4. Geven van leiding: begeleiden van activiteiten van de verschillende werknemers en
afdelingen
5. Controleren: nagaan of medewerkers hun taken zo doelmatig mogelijk uitvoeren
1.3 Communicatie, onderzoek en informatie
1
,Communiceren = het uitwisselen van gegevens tussen een zender en een ontvanger.
Deze is intern als de communicatie plaatsvindt binnen de organisatie en extern als de
communicatie plaatsvindt tussen de organisatie en buitenwereld.
Informatie = gegevens die de kennis van de ontvanger vergroten.
Informatie moet betrouwbaar, relevant en tijdig zijn.
Informatiestromen = het doorlopende proces van de overdracht van informatie
Informatiesysteem = het geheel van personen, hulpmiddelen en activiteiten dat gericht is op
het verzamelen, verwerken en verstrekken van gegevens om te kunnen voorzien in de
informatiebehoeften van personen binnen en buiten de organisatie. Alle activiteiten daarbij zijn
onderdeel van het informatievoorzieningsproces.
De resultaten op basis van zoekmachines moet je kritisch bekijken vanwijge mogelijke
ouderdom en onbekende herkomst.
Soorten informatie:
- beslissingsinformatie = informatie die we gebruiken om beslissingen te nemen
- verantwoordingsinformatie = informatie die we gebruiken om verantwoording af te leggen
- feedbackinformatie = informatie waarbij we de werkelijkheid vergelijken met de norm
H2 Basisrekenvaardigheden inkoopwaarde
2.1 Procenten en promillages brutowinst +
omzet
Een procent is 0,01 een honderste van het geheel
Een promille is 0,001 een duizendste van het geheel nieuw – oud x 100%
oud
Brutowinst = het verschil tussen de verkoopprijs en de inkoopprijs
Nettowinst = brutowinst – overige kosten
Opbrengsten – kosten = winst
Producten inkopen voor 60euro, overige kosten 25 euro en verkoop voor 100 euro
Brutowinst is 40 euro en netto winst is 15 euro
Afzet = aantal verkochte producten
Omzet = aantal verkochte producten x verkoopprijs
Alles achter van de is 100%, dus 10% van de omzet omzet is dan 100%
2.2 Eerstegraads vergelijking
Een bedrag met BTW is 121% en dus niet 100%
2.3 Ongewogen en gewogen gemiddelde
Ongewogen rekenkundig gemiddelde = de verschillende waarden optellen en delen door
het aantal waarden
Gewogen rekenkundig gemiddelde = als bepaalde cijfers meer of vaker meetellen dan
andere cijfers
2.4 Tabellen en grafieken
2
,Tabel = een overzicht waarmee we de ontwikkeling van een bepaalde grootheid (of meerdere
grootheden) laten zien.
Bestaat uit kolommen (verticaal) en rijen (horizontaal)
Tabel met enkele ingang = tabel waarbij de gepresenteerde gegevens betrekking heben op 1
kenmerk
Tabel met dubbele ingang = tabel waarbij de gepresenteerde gegevens betrekking hebben
op 2 of meerdere kenmerken
Vierkantscontrole = de waarden van rijen en kolommen optellen (totaal onderaan).
Lijndiagram = hierin geven we verschillende getallen met punten aan, die we vervolgens met
lijnstukjes aan elkaar verbinden.
- Enkelvoudige lijndiagram: slechts 1 grootheid in de grafiek
- Samengestelde lijndiagram: meerdere grootheden in de grafiek
Als het over een periode is dan staat het punt in het miden van een vak
Als het over een moment is dan staat het punt op de lijn
Scheurlijn: slaat een groot deel van de y- of x-as over.
Staafdiagram = gegevens worden met balkjes/staafjes aangegeven, en zijn niet verbonden
- Enkelvoudig staafdiagram: 1 afhankelijke grootheid
- Gekoppeld staafdiagram: meerdere grootheden per periode naast elkaar in een grafiek
- Gestapeld staafdiagram: meerdere grootheden per periode op elkaar in een grafiek
Hierbij geen scheurlijnen want dan zijn de balken niet meer in verhouding
2.5 indexcijfers
= een getal dat de verhouding weergeeft tussen de waarde van een grootheid in een bepaalde
periode en de waarde van die grootheid in de basisperiode. Ofterwijl een verhoudingsgetal.
Basisperiode is altijd 100 Nieuw / basisjaar x 100
2.6 Vreemde valuta
= valuta uit een land anders dan de eurozone
Provisie = een bedrag dat de bank rekent voor de dekking van haar kosten bij de aankoop en
verkoop van vreemde valuta
Hoe reken je het uit?
1. Zoek de juiste prijs van het andere geld
2. Bepaal in welk gebied de provisie is
3. Bekijk of je eerst provisie moet aftrekken of eerst moet omrekenen
van euro naar vreemde valuta eerst provisie aftrekken en daarna omrekenen
van vreemde valuta nar euro eerst omrekenen en daarna provisie aftrekken
H3 Balans, winst-en-verliesrekening en liquiditeit
3.1 Beginbalans
= balans als je start met je organisatie/onderneming
Een balans is een momentopname en is het totaal bij de linker en rechtkant gelijk/evenveel
Debet (links): wat je met het vermogen hebt gedaan
Credit (rechts) hoe je aan het vermogen bent gekomen
Door: eigen vermogen (zelf in bedrijf gestopt) en vreemd vermogen (van anderen geleend)
Debet kant (hoe moeilijker het in geld om te zetten is hoe hoger het staat)
3
, 1. Vaste activa: gaat lang mee zoals inventaris of auto’s
2. Vlottende activa: gaat niet al te lang mee zoals voorraad of debiteuren
3. Liquide middelen: waarmee we kunnen betalen en verandert dus elke keer weer zoals
banksaldo en kas
4. Totaal
Credit kant (hoe langer het vermorgen in het bedrijf blijft, hoe hoger het staat)
1. Eigen vermogen
2. Vreemd vermogen lange termijn: langer dan een jaar zoals leningen
3. Vreemd vermogen korte termijn: jaar en korter zoals crediteuren en belasting
4. Totaal
Kapitaalgoederen: de bezittingen van een onderneming (=vaste activa en vlottende activa
waaronder de liquide middelen)
Debiteuren: klanten/afnemers waar je nog geld te goed van krijgt
Crediteuren: leveranciers aan wie je nog moet betalen
Permanent vermogen: vermogen dat blijvend beschikbaar is voor de onderneming, er hoeft
op te worden afgelost (=eigen vermogen)
Tijdelijk vermogen: vermogen dat moet worden afgelost (=vreemd vermogen)
Kredietplafond: het bedrag dat een onderneming maximaal rood mag staan
3.2 Veranderingen balansposten
Balansmutaties: veranderingen op de balans, moeten gelijk zijn
Afschrijven = door het ouder worden en het gebruiken van duurzame bezittingen neemt de
waarde af. Dit leidt tot afschrijvingskosten.
Nettowinst (voor belasting) = deze berekenen we door de opbrengsten te verminderen met
de kosten
3.3 Samenstellen winst-en-verliesrekening
Winst-en-verliesrekening = een overzicht van de kosten en de opbrengsten van een
ondernemingen over een bepaalde periode
2 verschillende vormen:
1. Scontrovorm
Pagina 45
2. Paginavorm
Pagina 45
3.4 Balans, winst-en-verliesrekening en liquiditeit
4
