Samenvatting P1.2
Fysiotherapeutisch handelen
Motorisch leren
Motorisch leren = het geheel van processen als gevolg van oefenen en/of ervaring, die leiden tot een
relatief permanente verandering in de
gedragsmogelijkheden van een persoon. Is een
uitdaging voor patiënten en FIO zelf.
Veranderingen in het vermogen om motorische
taken of activiteiten uit te voeren die het gevolg
zijn van oefening en training. -> gehele
trainingswetten in bijlage
Uitdaging is een belangrijk aspect wat zorgt voor
motivatie:
- Nieuwe vaardigheid leren
- Her leren van vaardigheden
- Vaardigheid anders leren uitvoeren
Motorische leerprincipes -> regels waar je aan moet voldoen om een vaardigheid te leren (zoals
herhaling, variatie, juiste niveau en feedback)
Reflexen -> zijn bouwstenen waar we onze verfijnde bewegingen op hebben kunnen ontwikkelen.
Ook zijn deze belangrijk bij het uitvoeren van bewegingen en als je in gevaar bent. (trainen)
Motor skills kun je leren en trainen maar het komt niet aanwaaien. Hoe groter de taak hoe meer de
behoefte om specifiek te oefenen.
Meer oefenen in meer myeline
Myeline zorgt voor betere coördinatie, snelheid, verfijnde bewegingen. Ook zelfvertrouwen kan
zorgen voor betere prestaties. Bij teveel druk of stres kan het dat de performance afneemt en de
beweging dus minder mooi wordt.
Altijd de grens zoeken van kunnen en niet kunnen en hier precies op gaan zitten. Een training
of oefening moet een uitdaging zijn maar niet te moeilijk (variabelen kunnen helpen bij de
inschatting)
Confucius : i hear and I forget, I see and I remember, I do and I understand
Functioneel onderzoek en behandeling lopen door elkaar heen.
Motorische vaardigheid = geheel van bewegingen van lichaamsdelen die bewust en doelgericht
uitgevoerd wordt en aangeleerd is. (handeling = motor skill = action)
Beweging = deelcomponent van een vaardigheid, die op verschillende manieren tot dezelfde
vaardigheid kunnen leiden
Verschil vaardigheid en beweging:
- Andere positionering binnen ICF. Beweging op functie niveau en vaardigheid op activiteiten
en participatie niveau
, - Gebruik van andere meetinstrumenten
- Eenzelfde vaardigheid bestaat bij verschillende individuen uit verschillende bewegingen
Leren = een proces dat leidt tot relatief duurzame veranderingen in het gedrag potentieel als gevolg
van specifieke ervaringen met de omgeving
Transfer : van oefening naar context -> of een oefening die je traint ook effect heeft buiten de
training, zoals wedstrijd of participatie. Oefening die leidt tot prestatie verbetering in de training
maar niet over de training heen heeft geen leereffect.
Impliciet Expliciet
Onbewuste manier van leren Bewuste manier van leren
Zelf doen Instructie of voordoen
Leren op lang termijn Leren op korte termijn
Reflex bewegingen
Theorieën motorisch leren
= groep abstracte ideeën over controle van beweging gebaseerd op huidige kennis met betrekking
tot de structuur en functie van het zenuwstelsel.
1. Adams’ closed loop theory (Jack Adams)
Open loop = snelle beweging die je niet kunt corrigeren nadat je bent begonnen
Closed loop = beweging die te corrigeren is nadat je hem hebt ingezet
Als je beweegt of een skill uitvoert, dat je nog de mogelijkheid hebt op basis van waarneming
perceptie kunt bijsturen/ corrigeren
Sensorische feedback wordt gebruikt voor het goed uitvoeren van een beweging.
Memory trace: selectie (kiezen) en initiatie (starten) van een beweging
Perceptuale trace: opgebouwd over een periode van oefenen, de interne referentie of een beweging
correct wordt uitgevoerd
2. Schmidt’s schema thoery (Richard Schmidt)
= uitvoeren onder alle omstandigheden door algehele motorprogramma van het brein
- Schema is een abstracte representatie van de werkelijkheid
- Motorische programma’s bevatten geen specifieke bewegingen maar generale regels voor
bewegen
Schema’s binnen Schmidt:
Recall schema: bevat alle informatie die nodig is om een relevante beweging te starten
Recognition schema: informatie die nodig is om fouten te corrigeren en de juiste uitvoering te
behouden
,Klinische implicatie (=wat je eraan hebt) -> optimaal leren zal plaatsvinden als een taak onder veel
verschillende omstandigheden wordt beoefend. Veel herhalen maar telkens net anders,
3. Ecologisch systeem (Karl Newell)
= constant interactie/ bezig met de omgeving en handelt daar ook na
Holistische kijk op bewegen:
- Waarneming- en actiesystemen zijn betrokken bij optimale taakoplossing
- Benadrukt de dynamische verkenningsactiviteit van de perceptuele en motorische
werkruimte om optimale strategieën te creëren voor het uitvoeren van een taak.
Klinische implicatie -> de lerende is een actieve onderzoeker van zijn omgeving
Systeembenadering: beweging komt voort uit interactie tussen individu, taak en omgeving waardin
de taak wordt uitgevoerd.
Stadia motorisch leren
Fitts en Posner Three stage model (standaardmodel) leren verloopt in fases
1. Cognitief of verbaal- motorische fase: doorgronden bewegingshandeling, achterhalen hoe
het moet en uitleg nodig
2. Associatieve fase: aaneensmeden onderdelen vd beweging, verbeteren/ verfijnen van
beweging
3. Autonome fase: bewegingsuitvoering gaat vanzelf en is impliciet, aandacht kan naar andere
zaken (geen KP want aandacht op uitvoering vermijden)
KR = Knowledge of Results -> benoem einddoel
KP = Knowledge of Performance -> benoem of uitleggen van een oefening
Prodedural = impliciet =PIM
Declarative = expliciet = DEX
Leerstrategieen
MOETDAD
Movement imagery: in je hoofd de beweging al maken
Observational learning: voordoen
Errorless learning: leren zonder fouten maken
Trial and error learning: iets vaak laten doen en leren van fouten
Dual task learning: 2 taken tegelijk uitvoeren
Analogy learning: beeldspraak of metafoor gebruiken voor uitleg
Discovery learning: zelf ontdekken welke manier beste is zonder instructie of feedback
, Ganganalyse
Het gaan = een cyclische beweging waarmee we een verschil maken tussen lopen en rennen
Bij het lopen staat er altijd een voet op de grond en bij rennen is er een sprong moment
Center of mas ziet bewegen in hoogte verschillen en de zijwaartse beweging van linker voet naar
rechtervoet of andersom
Het analyseren :
- Staplengte
- Spoorbreedte
- Ritme
- Belastingsduur
- Voetafwikkeling
- Romprotatie en armzwaai
Geniometrische analyse = per grafiekje laten zien per welke stand er welke bewegingsuitslag plaats
vind in wek gewricht en over welke af
Klinimetrische analyse = Ganganalyse van Nijmegen
Is alleen handig als je al in je eerste inspectie duidelijke afwijking hebt gezien en dat beter in
kaart wil brengen
Afwijkingen in het gaan:
- Antalgisch gaan
- Trendelenberg/ duchenne
- Functioneel been lengte verschil
- Vergrote spoorbreedte
- Niet functionele dorsaalflexie
Antalgisch gaan = het gangpatroon waar de fase van het aangedane been verkort en als gevolg
daarvan zal de standfase van het andere been vergrote
Normaal = standfase 60% en zwaaifase 40%
Antalgisch = standfase 40% en zwaarfase 60%
Mogelijke oorzaken:
- Osteo arthorosis
- Tendinitis
- Fractuur
Pelvic shift (bekkenshift) = de bekken schuiven van links naar rechts waardoor je een soort
lateroflexie krijgt van de romp
Meestal unilateraal -> maar aan een kant
Soms bilateraal -> beide kanten (waggelen)
Mogelijke oorzaken:
- Pijn in de heup
Fysiotherapeutisch handelen
Motorisch leren
Motorisch leren = het geheel van processen als gevolg van oefenen en/of ervaring, die leiden tot een
relatief permanente verandering in de
gedragsmogelijkheden van een persoon. Is een
uitdaging voor patiënten en FIO zelf.
Veranderingen in het vermogen om motorische
taken of activiteiten uit te voeren die het gevolg
zijn van oefening en training. -> gehele
trainingswetten in bijlage
Uitdaging is een belangrijk aspect wat zorgt voor
motivatie:
- Nieuwe vaardigheid leren
- Her leren van vaardigheden
- Vaardigheid anders leren uitvoeren
Motorische leerprincipes -> regels waar je aan moet voldoen om een vaardigheid te leren (zoals
herhaling, variatie, juiste niveau en feedback)
Reflexen -> zijn bouwstenen waar we onze verfijnde bewegingen op hebben kunnen ontwikkelen.
Ook zijn deze belangrijk bij het uitvoeren van bewegingen en als je in gevaar bent. (trainen)
Motor skills kun je leren en trainen maar het komt niet aanwaaien. Hoe groter de taak hoe meer de
behoefte om specifiek te oefenen.
Meer oefenen in meer myeline
Myeline zorgt voor betere coördinatie, snelheid, verfijnde bewegingen. Ook zelfvertrouwen kan
zorgen voor betere prestaties. Bij teveel druk of stres kan het dat de performance afneemt en de
beweging dus minder mooi wordt.
Altijd de grens zoeken van kunnen en niet kunnen en hier precies op gaan zitten. Een training
of oefening moet een uitdaging zijn maar niet te moeilijk (variabelen kunnen helpen bij de
inschatting)
Confucius : i hear and I forget, I see and I remember, I do and I understand
Functioneel onderzoek en behandeling lopen door elkaar heen.
Motorische vaardigheid = geheel van bewegingen van lichaamsdelen die bewust en doelgericht
uitgevoerd wordt en aangeleerd is. (handeling = motor skill = action)
Beweging = deelcomponent van een vaardigheid, die op verschillende manieren tot dezelfde
vaardigheid kunnen leiden
Verschil vaardigheid en beweging:
- Andere positionering binnen ICF. Beweging op functie niveau en vaardigheid op activiteiten
en participatie niveau
, - Gebruik van andere meetinstrumenten
- Eenzelfde vaardigheid bestaat bij verschillende individuen uit verschillende bewegingen
Leren = een proces dat leidt tot relatief duurzame veranderingen in het gedrag potentieel als gevolg
van specifieke ervaringen met de omgeving
Transfer : van oefening naar context -> of een oefening die je traint ook effect heeft buiten de
training, zoals wedstrijd of participatie. Oefening die leidt tot prestatie verbetering in de training
maar niet over de training heen heeft geen leereffect.
Impliciet Expliciet
Onbewuste manier van leren Bewuste manier van leren
Zelf doen Instructie of voordoen
Leren op lang termijn Leren op korte termijn
Reflex bewegingen
Theorieën motorisch leren
= groep abstracte ideeën over controle van beweging gebaseerd op huidige kennis met betrekking
tot de structuur en functie van het zenuwstelsel.
1. Adams’ closed loop theory (Jack Adams)
Open loop = snelle beweging die je niet kunt corrigeren nadat je bent begonnen
Closed loop = beweging die te corrigeren is nadat je hem hebt ingezet
Als je beweegt of een skill uitvoert, dat je nog de mogelijkheid hebt op basis van waarneming
perceptie kunt bijsturen/ corrigeren
Sensorische feedback wordt gebruikt voor het goed uitvoeren van een beweging.
Memory trace: selectie (kiezen) en initiatie (starten) van een beweging
Perceptuale trace: opgebouwd over een periode van oefenen, de interne referentie of een beweging
correct wordt uitgevoerd
2. Schmidt’s schema thoery (Richard Schmidt)
= uitvoeren onder alle omstandigheden door algehele motorprogramma van het brein
- Schema is een abstracte representatie van de werkelijkheid
- Motorische programma’s bevatten geen specifieke bewegingen maar generale regels voor
bewegen
Schema’s binnen Schmidt:
Recall schema: bevat alle informatie die nodig is om een relevante beweging te starten
Recognition schema: informatie die nodig is om fouten te corrigeren en de juiste uitvoering te
behouden
,Klinische implicatie (=wat je eraan hebt) -> optimaal leren zal plaatsvinden als een taak onder veel
verschillende omstandigheden wordt beoefend. Veel herhalen maar telkens net anders,
3. Ecologisch systeem (Karl Newell)
= constant interactie/ bezig met de omgeving en handelt daar ook na
Holistische kijk op bewegen:
- Waarneming- en actiesystemen zijn betrokken bij optimale taakoplossing
- Benadrukt de dynamische verkenningsactiviteit van de perceptuele en motorische
werkruimte om optimale strategieën te creëren voor het uitvoeren van een taak.
Klinische implicatie -> de lerende is een actieve onderzoeker van zijn omgeving
Systeembenadering: beweging komt voort uit interactie tussen individu, taak en omgeving waardin
de taak wordt uitgevoerd.
Stadia motorisch leren
Fitts en Posner Three stage model (standaardmodel) leren verloopt in fases
1. Cognitief of verbaal- motorische fase: doorgronden bewegingshandeling, achterhalen hoe
het moet en uitleg nodig
2. Associatieve fase: aaneensmeden onderdelen vd beweging, verbeteren/ verfijnen van
beweging
3. Autonome fase: bewegingsuitvoering gaat vanzelf en is impliciet, aandacht kan naar andere
zaken (geen KP want aandacht op uitvoering vermijden)
KR = Knowledge of Results -> benoem einddoel
KP = Knowledge of Performance -> benoem of uitleggen van een oefening
Prodedural = impliciet =PIM
Declarative = expliciet = DEX
Leerstrategieen
MOETDAD
Movement imagery: in je hoofd de beweging al maken
Observational learning: voordoen
Errorless learning: leren zonder fouten maken
Trial and error learning: iets vaak laten doen en leren van fouten
Dual task learning: 2 taken tegelijk uitvoeren
Analogy learning: beeldspraak of metafoor gebruiken voor uitleg
Discovery learning: zelf ontdekken welke manier beste is zonder instructie of feedback
, Ganganalyse
Het gaan = een cyclische beweging waarmee we een verschil maken tussen lopen en rennen
Bij het lopen staat er altijd een voet op de grond en bij rennen is er een sprong moment
Center of mas ziet bewegen in hoogte verschillen en de zijwaartse beweging van linker voet naar
rechtervoet of andersom
Het analyseren :
- Staplengte
- Spoorbreedte
- Ritme
- Belastingsduur
- Voetafwikkeling
- Romprotatie en armzwaai
Geniometrische analyse = per grafiekje laten zien per welke stand er welke bewegingsuitslag plaats
vind in wek gewricht en over welke af
Klinimetrische analyse = Ganganalyse van Nijmegen
Is alleen handig als je al in je eerste inspectie duidelijke afwijking hebt gezien en dat beter in
kaart wil brengen
Afwijkingen in het gaan:
- Antalgisch gaan
- Trendelenberg/ duchenne
- Functioneel been lengte verschil
- Vergrote spoorbreedte
- Niet functionele dorsaalflexie
Antalgisch gaan = het gangpatroon waar de fase van het aangedane been verkort en als gevolg
daarvan zal de standfase van het andere been vergrote
Normaal = standfase 60% en zwaaifase 40%
Antalgisch = standfase 40% en zwaarfase 60%
Mogelijke oorzaken:
- Osteo arthorosis
- Tendinitis
- Fractuur
Pelvic shift (bekkenshift) = de bekken schuiven van links naar rechts waardoor je een soort
lateroflexie krijgt van de romp
Meestal unilateraal -> maar aan een kant
Soms bilateraal -> beide kanten (waggelen)
Mogelijke oorzaken:
- Pijn in de heup
