Hoofdstuk 1: krachten gebruiken
1.1 hefbomen gebruiken
Kracht om te tillen
Een kracht zie je niet, maar je ziet, hoort of voelt het gevolg ervan. Het symbool voor een kracht is 𝐹
(force). De eenheid van de kracht is Newton (𝑁).
De grootte van een kracht meet je met een veerunster. Doordat het voorwerp naar beneden wordt
getrokken door de zwaartekracht rekt de veerunster uit en creëert dezelfde kracht opwaarts. Dan
kun je de waarde meten/aflezen.
Krachten teken je als een pijl waarmee je de grootte, richting en het aangrijpingspunt laat zien.
o Zwaartekracht = de aantrekkingskracht van de aarde op een voorwerp.
- Bereken je met: 𝐹𝑧 = 𝑚 𝑥 𝑔
(Zwaarteconstante 𝑔 = 9,81 𝑁/𝑘𝑔 in Nederland)
o Zwaartepunt = het aangrijpingspunt van de zwaartekracht, meestal ongeveer in het midden.
Kracht vergroten met een hefboom
o Hefboom = een voorwerp met twee uiteinden die vaak verschillend van lengte zijn, die je
gebruikt om met je spierkracht een grote werkkracht uit te oefenen.
- Door een kleine spierkracht aan de lange kant komt er een grote werkkracht aan de
korte kant.
- Wat je wint aan kracht verlies je aan afstand.
- Hoe langer de arm van de spierkracht, hoe groter de werkkracht wordt.
- De kleinste kracht hoort bij het langste arm.
- Voorbeelden: nijptang, klauwhamer, flessenopener, schaar, notenkraker, pincet.
o Draaipunt = het punt van de hefboom die op hetzelfde punt blijf, terwijl de rest van de
hefboom draait.
- Een draaipunt kan tussen de werk- en spierkracht in zitten. (Nijptang)
- Een draaipunt kan aan het uiteinde zitten met het aangrijpingspunt van de werkkracht in
het midden. (Notenkraker)
- Een draaipunt kan aan het uiteinde zitten met het aangrijpingspunt van de spierkracht in
het midden. (Pincet)
Een hefboom heeft:
- Een draaipunt;
- Een kort uiteinde waar meestal de werkkracht aangrijpt;
- Een lang uiteinde waar meestal de spierkracht aangrijpt.
De lengte van de hefboom, de arm
o Arm van de kracht = de kortste afstand van het draaipunt tot de werklijn van de kracht.
o Werklijn van de kracht = de denkbeeldige lijn waarlangs de kracht werkt. (Door de krachtpijl)
▪ De arm van een kracht berekenen/meten:
1. Geef het aangrijpingspunt aan.
2. Teken de kracht.
3. De werklijn van de kracht: teken in het verlengde van de kracht de werklijn.
4. Geef het draaipunt aan.
5. De arm tekenen: leg je geodriehoek zo dat je loodrecht van het draaipunt tot de werklijn
van de kracht een lijn kan trekken.
6. De arm opmeten.
, Stabiliteit
o Steunvlak = het vlak tussen de uiterste punten waarmee je in contact bent met de grond.
- Als het zwaartepunt boven het steunvlak ligt staat de hijskraan stabiel, als het
zwaartepunt erbuiten ligt valt de kraan om.
1.1 hefbomen gebruiken
Kracht om te tillen
Een kracht zie je niet, maar je ziet, hoort of voelt het gevolg ervan. Het symbool voor een kracht is 𝐹
(force). De eenheid van de kracht is Newton (𝑁).
De grootte van een kracht meet je met een veerunster. Doordat het voorwerp naar beneden wordt
getrokken door de zwaartekracht rekt de veerunster uit en creëert dezelfde kracht opwaarts. Dan
kun je de waarde meten/aflezen.
Krachten teken je als een pijl waarmee je de grootte, richting en het aangrijpingspunt laat zien.
o Zwaartekracht = de aantrekkingskracht van de aarde op een voorwerp.
- Bereken je met: 𝐹𝑧 = 𝑚 𝑥 𝑔
(Zwaarteconstante 𝑔 = 9,81 𝑁/𝑘𝑔 in Nederland)
o Zwaartepunt = het aangrijpingspunt van de zwaartekracht, meestal ongeveer in het midden.
Kracht vergroten met een hefboom
o Hefboom = een voorwerp met twee uiteinden die vaak verschillend van lengte zijn, die je
gebruikt om met je spierkracht een grote werkkracht uit te oefenen.
- Door een kleine spierkracht aan de lange kant komt er een grote werkkracht aan de
korte kant.
- Wat je wint aan kracht verlies je aan afstand.
- Hoe langer de arm van de spierkracht, hoe groter de werkkracht wordt.
- De kleinste kracht hoort bij het langste arm.
- Voorbeelden: nijptang, klauwhamer, flessenopener, schaar, notenkraker, pincet.
o Draaipunt = het punt van de hefboom die op hetzelfde punt blijf, terwijl de rest van de
hefboom draait.
- Een draaipunt kan tussen de werk- en spierkracht in zitten. (Nijptang)
- Een draaipunt kan aan het uiteinde zitten met het aangrijpingspunt van de werkkracht in
het midden. (Notenkraker)
- Een draaipunt kan aan het uiteinde zitten met het aangrijpingspunt van de spierkracht in
het midden. (Pincet)
Een hefboom heeft:
- Een draaipunt;
- Een kort uiteinde waar meestal de werkkracht aangrijpt;
- Een lang uiteinde waar meestal de spierkracht aangrijpt.
De lengte van de hefboom, de arm
o Arm van de kracht = de kortste afstand van het draaipunt tot de werklijn van de kracht.
o Werklijn van de kracht = de denkbeeldige lijn waarlangs de kracht werkt. (Door de krachtpijl)
▪ De arm van een kracht berekenen/meten:
1. Geef het aangrijpingspunt aan.
2. Teken de kracht.
3. De werklijn van de kracht: teken in het verlengde van de kracht de werklijn.
4. Geef het draaipunt aan.
5. De arm tekenen: leg je geodriehoek zo dat je loodrecht van het draaipunt tot de werklijn
van de kracht een lijn kan trekken.
6. De arm opmeten.
, Stabiliteit
o Steunvlak = het vlak tussen de uiterste punten waarmee je in contact bent met de grond.
- Als het zwaartepunt boven het steunvlak ligt staat de hijskraan stabiel, als het
zwaartepunt erbuiten ligt valt de kraan om.
