Kennistoets 2: Anatomie
Anatomie heup
Heup: articulatio coxae (art.).
Caput femoris en collum femoris zijn de kop en de hals van het femur. Trochantor major (Lateraal) en
trochantor minor (mediaal) steken uit. De botlijn tussen trochantor minor en major noem je het linea
intertrochanterica (voorkant) en de crista trochanterica (achterkant). De lijn is aan de achterkant is
beter zichtbaar. Aan de heupkop zit een kleine indeuking. Dit noem je de Fovea capitis femoris. Het
corpus femoris is het lange grote gedeelte van het femur. Op de achterkant zie je de linea aspera. Dit
is een botrand die bestaat uit twee gedeeltes. Deze botrand is belangrijk voor de aanhechting van
spieren. Het bestaat uit labium mediale en labium laterale. Ze lopen samen omhoog naar de linea
aspera. De linea aspera splitst zich in de linea pectinea en in de tuberositas glutea.
Het femur en de femur hals maken een hoek. Dit noem je de inclinatie hoek (tussen collum en
corpus). Deze hoek is ongeveer 126° en bij kinderen iets groter en ouderen iets kleiner. Het collum
femoris is ook iets naar voren gedraaid. Dit noem je de anterversiehoek/antetorsiehoek. Deze is
ongeveer 12°. Inclinatiehoek: hoek kleiner → Coxa Vara, hoek groter → Coxa Valga. Vanaf de
bovenkant kun je de anteversiehoek het beste zien.
Een gedeelte van het bekken: os coxae. In het os coxae zit de heupkom. Os ilium is het bovenste
gedeelte van het bekken. Het os ischium zit iets meer aan de achterkant en hier zit het tuber
ischiadicum (zitbeen). Aan de voorkant zit het os pubis. Het os ilium, os ischium en os pubis komen
samen in de heupkom. Aan de dorsale zijde steekt het spina iliaca posterior superior uit en de spina
iliaca posterior inferior. Aan de achterkant steekt het spina iliaca anterior superior en spina iliaca
anterior inferior uit. Dit zijn bovenste en benedenste botpunten aan de voor- en achterkant. Het os
pubis heeft een ramus inferior (tak naar beneden toe) en een ramus superior (tak naar boven toe).
De holte in het os coxae is het Foramen obluratum. De bekkenrand is de crista iliaca. In de heupkom
zit een kraakbeen ring (hoefijzer/maan vorm). Dit noem je de facies lunata en zit in het acetabulum
(heupkom).
,1: Os. Sacrum
2: Os. Ilium
3: Os. Ischium (Os. Ischii)
4: Os. Pubis
Om de heupkom zit een kraakbeen rand het labrum acetabulare. In het midden van de heupkom zit
een kleine holte. Dit noem je de fasso acetabuli het is bekleed met een vetkussen. In het vetkussen
ligt het ligament capitis femoris. Dit ligament loopt naar de fovea capitis. Het lig. Transversum. Dit
ligament loopt in het open gedeelte van het hoefijzer (kraakbeenring). Onde het ligament is er enige
ruimte en dit vormt een tunnel. Hier begint het ligamentum capitis femoris (teres). Dit ligament gaan
naar de heupkop toe. Dit ligament is niet stabiel maar beschermd te arterie die er doorheen loopt.
De incisura acetabuli wordt overspannen door lig. Transversum acetabuli. Het lig. Capitis
femoris/teres vormt een tunnel voor een arterie.
De heup is versterkt door ligamenten. De ligamenten hebben een gedraaid verloop. Het lig.
Ischiofemorale loopt aan de achterzijde. Aan de voorzijde ligt heet lig. Iliofemorale. Dit heeft een
lateraal en mediaal deel. Het loopt van het os ilium naar het femur. Het lig. Pubofemorale zit iets
meer aan de binnenkant. Dit loopt naar het femur toe. Ze hebben een remmende werking (logisch
nadenken).
De heup wordt gevasculariseert via twee wegen (craniaal en caudaal). Het a. obturatoria geeft een
zijtak die naar de heupkop toeloopt. De zijtak is de arterie die door ligamentum teres loopt. De
andere loopt via de arteria femoralis. Die heeft een zijtak de arteria profunda femoris. Vanaf deze
diepe tak loopt een ronde arterie die om de hals heen gaat van het femur. Dit heet de a. circumflexa
femoris. Dit heeft een lateraal en mediaal gedeelte. Vanaf a. circumflexa femoris gaan er vaatjes
dwars door het kapsel (capsula fibrosa) heen en komen op het capsula senovialis. De capsula
senovialis vasculariseren ze en ze lopen naar proximaal. Er loopt ook een intercapsulaire ring. Dit is
een kleinere ring die om het kraakbeen heen gaat. Bij kinderen tot ongeveer 9 jaar wordt de
heupkom niet gevasculariseerd. Het gaat dan alleen via de circum flexa femoris.
, Ventrale heupspieren:
• M. Iliopsoas
o M. Psoas major
o M. Iliacus
• M. Psoas minor
• M. Sartorius
• M. Quadriceps femoris
o M. Rectus femoris
o M. vastus lateralis
o M. vastus intermedius
o M. vastus medialis
Dorsale heupspieren:
• M. Piriformis
• M. Gemellus superior
• M. Obturatorius internus
• M. Gemellus inferior
• M. Obturatiorius externus
• M. Quadratus femoris
• m. Gluteus maximus
• m. Gluteus medius
• m. Gluteus minimus
• m. Tensor fascia latae
Dorsale spieren:
• Heup
o M. Gluteus maximus
o M. Gluteus medius
o M. Gluteus minimus
o M. Tensor fascia latae
• Been (hamstrings)
o M. Biceps femoris
▪ Caput longum
Anatomie heup
Heup: articulatio coxae (art.).
Caput femoris en collum femoris zijn de kop en de hals van het femur. Trochantor major (Lateraal) en
trochantor minor (mediaal) steken uit. De botlijn tussen trochantor minor en major noem je het linea
intertrochanterica (voorkant) en de crista trochanterica (achterkant). De lijn is aan de achterkant is
beter zichtbaar. Aan de heupkop zit een kleine indeuking. Dit noem je de Fovea capitis femoris. Het
corpus femoris is het lange grote gedeelte van het femur. Op de achterkant zie je de linea aspera. Dit
is een botrand die bestaat uit twee gedeeltes. Deze botrand is belangrijk voor de aanhechting van
spieren. Het bestaat uit labium mediale en labium laterale. Ze lopen samen omhoog naar de linea
aspera. De linea aspera splitst zich in de linea pectinea en in de tuberositas glutea.
Het femur en de femur hals maken een hoek. Dit noem je de inclinatie hoek (tussen collum en
corpus). Deze hoek is ongeveer 126° en bij kinderen iets groter en ouderen iets kleiner. Het collum
femoris is ook iets naar voren gedraaid. Dit noem je de anterversiehoek/antetorsiehoek. Deze is
ongeveer 12°. Inclinatiehoek: hoek kleiner → Coxa Vara, hoek groter → Coxa Valga. Vanaf de
bovenkant kun je de anteversiehoek het beste zien.
Een gedeelte van het bekken: os coxae. In het os coxae zit de heupkom. Os ilium is het bovenste
gedeelte van het bekken. Het os ischium zit iets meer aan de achterkant en hier zit het tuber
ischiadicum (zitbeen). Aan de voorkant zit het os pubis. Het os ilium, os ischium en os pubis komen
samen in de heupkom. Aan de dorsale zijde steekt het spina iliaca posterior superior uit en de spina
iliaca posterior inferior. Aan de achterkant steekt het spina iliaca anterior superior en spina iliaca
anterior inferior uit. Dit zijn bovenste en benedenste botpunten aan de voor- en achterkant. Het os
pubis heeft een ramus inferior (tak naar beneden toe) en een ramus superior (tak naar boven toe).
De holte in het os coxae is het Foramen obluratum. De bekkenrand is de crista iliaca. In de heupkom
zit een kraakbeen ring (hoefijzer/maan vorm). Dit noem je de facies lunata en zit in het acetabulum
(heupkom).
,1: Os. Sacrum
2: Os. Ilium
3: Os. Ischium (Os. Ischii)
4: Os. Pubis
Om de heupkom zit een kraakbeen rand het labrum acetabulare. In het midden van de heupkom zit
een kleine holte. Dit noem je de fasso acetabuli het is bekleed met een vetkussen. In het vetkussen
ligt het ligament capitis femoris. Dit ligament loopt naar de fovea capitis. Het lig. Transversum. Dit
ligament loopt in het open gedeelte van het hoefijzer (kraakbeenring). Onde het ligament is er enige
ruimte en dit vormt een tunnel. Hier begint het ligamentum capitis femoris (teres). Dit ligament gaan
naar de heupkop toe. Dit ligament is niet stabiel maar beschermd te arterie die er doorheen loopt.
De incisura acetabuli wordt overspannen door lig. Transversum acetabuli. Het lig. Capitis
femoris/teres vormt een tunnel voor een arterie.
De heup is versterkt door ligamenten. De ligamenten hebben een gedraaid verloop. Het lig.
Ischiofemorale loopt aan de achterzijde. Aan de voorzijde ligt heet lig. Iliofemorale. Dit heeft een
lateraal en mediaal deel. Het loopt van het os ilium naar het femur. Het lig. Pubofemorale zit iets
meer aan de binnenkant. Dit loopt naar het femur toe. Ze hebben een remmende werking (logisch
nadenken).
De heup wordt gevasculariseert via twee wegen (craniaal en caudaal). Het a. obturatoria geeft een
zijtak die naar de heupkop toeloopt. De zijtak is de arterie die door ligamentum teres loopt. De
andere loopt via de arteria femoralis. Die heeft een zijtak de arteria profunda femoris. Vanaf deze
diepe tak loopt een ronde arterie die om de hals heen gaat van het femur. Dit heet de a. circumflexa
femoris. Dit heeft een lateraal en mediaal gedeelte. Vanaf a. circumflexa femoris gaan er vaatjes
dwars door het kapsel (capsula fibrosa) heen en komen op het capsula senovialis. De capsula
senovialis vasculariseren ze en ze lopen naar proximaal. Er loopt ook een intercapsulaire ring. Dit is
een kleinere ring die om het kraakbeen heen gaat. Bij kinderen tot ongeveer 9 jaar wordt de
heupkom niet gevasculariseerd. Het gaat dan alleen via de circum flexa femoris.
, Ventrale heupspieren:
• M. Iliopsoas
o M. Psoas major
o M. Iliacus
• M. Psoas minor
• M. Sartorius
• M. Quadriceps femoris
o M. Rectus femoris
o M. vastus lateralis
o M. vastus intermedius
o M. vastus medialis
Dorsale heupspieren:
• M. Piriformis
• M. Gemellus superior
• M. Obturatorius internus
• M. Gemellus inferior
• M. Obturatiorius externus
• M. Quadratus femoris
• m. Gluteus maximus
• m. Gluteus medius
• m. Gluteus minimus
• m. Tensor fascia latae
Dorsale spieren:
• Heup
o M. Gluteus maximus
o M. Gluteus medius
o M. Gluteus minimus
o M. Tensor fascia latae
• Been (hamstrings)
o M. Biceps femoris
▪ Caput longum
