HBO Verpleegkunde
SAMENVATTING
ANATOMIE &
FYSIOLOGIE OWE1
Student HBO-V
,Inhoudsopgave
Week 1: Topografie van het menselijk lichaam
Week 2: Celleer
Week 3: Wondgenezing en fractuurleer
Week 4: Fysiologische reacties bij angst
Week 5: Ademhaling
Week 6: Hart en circulatie
Week 7: Algemene farmacologie
Week 8: Herhaling
,Week 1: Topografie van het menselijk lichaam
Anatomie Houdt zich bezig met de bouw van het hele menselijke lichaam.
Fysiologie De wetenschap van het functioneren van een levend organisme. Houdt zich
bezig met het onderzoek naar de functies van het lichaam en de werking van de hersenen.
Functionele anatomie de combinatie van anatomie en fysiologie
Functionele anatomie behandelt de bouw van het menselijk lichaam in directe relatie met de
lichaamsfuncties.
Anatomie en fysiologie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden omdat alles in het menselijk
lichaam met elkaar samenhangt. De bouw van een orgaan is bepalend voor de
functiemogelijkheden van dat orgaan. Andersom kan de functie van een orgaan tot op
zekere hoogte de bouw bepalen. Er is altijd een verband tussen bouw en functie.
Onderzoeksmethoden
Inspectie Wanneer de buitenkant van (een deel van) het lichaam systematisch
geobserveerd wordt.
Palpatie Het lichaamsoppervlak op zo’n manier aftasten met je handen en vingers je iets
te weten komt over dieper gelegen structuren.
Percussie Op de buitenkant op een deel van het lichaam kloppen om uit de hoogte van de
toon een indruk te krijgen van de toestand van het onderliggende weefsel.
Auscultatie Met een stethoscoop luisteren naar geluiden die door het lichaam
geproduceerd worden.
Laboratoriumonderzoek Weefsels en vloeistoffen worden onderzocht.
Röntgenstraling (X-straling) Wordt gebruikt om opnamen te maken van de botten in het
lichaam. (skeletportret)
Computertomografie (CT) Hierbij wordt ook röntgenstraling toegepast, maar kunnen ook
zachtere weefsels zichtbaar worden gemaakt.
Angiografie door middel van het inspuiten van contrastvloeistof in de bloedbaan en
vervolgens een röntgenfoto te maken kan men afwijkingen in de hartholten en in de
bloedvaten opsporen.
Magnetic resonance imaging (MRI) De waterstofatoomkernen in het lichaam worden
gemagnetiseerd. Omdat er vanuit de MRI-tunnel radiogolven uitgezonden worden gaan de
waterstofatoomkernen meetrillen. De trillingsenergie wordt afgegeven als signalen, die de
computer om kan rekenen in doorsneden, die bepaalde eigenschappen van de structuren en
weefsels weergeven.
Echografie of echoscopie beeldvormend onderzoek met behulp van ultrageluidstrillingen.
Hoogfrequente geluidsgolven worden het lichaam in gezonden en de organen en
weefselstructuren weerkaatsten deze. De computer registreert dit en zet het om in beeld.
Doppleronderzoek D.m.v. hoogfrequente geluidsgolven kunnen de stroomrichting en
stroomsnelheid van het bloed in de bloedbaan worden geregistreerd.
Endoscopie Verzamelnaam voor alle onderzoeker waarbij gebruik wordt gemaakt van een
optische sonde (flexibele staaf, voorzien van een minicamera).
Elektrische signalen van het lichaam kunnen worden opgevangen en weergegeven op een
beeldscherm.
ECG (Elektrocardiogram) Gegevens over hartactiviteit.
EEG (Elektro-encefalogram) Gegevens over hersenactiviteit.
,EMG (Elektromyogram) Gegevens over spieractiviteit.
Standaardmens in de functionele anatomie
- Mannelijk
- 25 jaar oud
- 1,75 m lang
- 70 kg zwaar
- Gemiddelde lichaamsbouw
- Gezond
Terminologia Anatomica internationale standaard van terminologie van de menselijke
anatomie.
Afkortingen
- a. = arteria (slagader)
- v. = vena (ader)
- n. = nervus (zenuw)
- m. = musculus (spier)
Holistische benadering gericht op het totaal
Bij de anatomie en fysiologie wordt analyse toegepast: delen of functies van het lichaam
worden apart onderzocht. Maar uit de delen alléén is nooit het totaal te herleiden; je moet
de gegevens altijd in verband brengen met het functioneren van het levende lichaam, als
ondeelbare totaliteit.
Belangrijke kenmerken van het leven:
- Voedselopname voor de energiestofwisseling, de bouwstofwisseling en het herstel
- Zelfhandhaving en zelfreparatie
- Reactievermogen en beweging
- Ontwikkeling (groeien, rijpen en leren)
- Soorthandhaving door middel van voortplanting
De anatomische houding
Een bepaalde, gedefinieerde houding van het lichaam
waarin de persoon:
- Rechtop staat
- Het hoofd rechtop houdt
- De armen gestrekt naast het lichaam houdt
- De handpalmen naar voren keert
- De voeten iets gespreid zijn
Er worden drie typen lichaamsvlakken onderscheiden.
Het frontaal vlak loopt evenwijdig aan de lichaamsas en verdeelt het lichaam of delen
daarvan in voor en achter.
Een transversaal vlak loopt evenwijdig aan het vloeroppervlak, staat loodrecht op de
lichaamsas en verdeelt het lichaam of delen daarvan in boven en onder.
,Een sagittaal vlak staat loodrecht op een frontaal vlak en verdeelt het lichaam of delen
daarvan in links en rechts. Als je het sagittale vlak dwars doormidden snijdt (precies door de
neus, borstbeen, navel) heet dit; mediaan vlak.
Belangrijke plaatsaanduidingen
Belangrijke richting aanduidingen
, Positionele termen
SAMENVATTING
ANATOMIE &
FYSIOLOGIE OWE1
Student HBO-V
,Inhoudsopgave
Week 1: Topografie van het menselijk lichaam
Week 2: Celleer
Week 3: Wondgenezing en fractuurleer
Week 4: Fysiologische reacties bij angst
Week 5: Ademhaling
Week 6: Hart en circulatie
Week 7: Algemene farmacologie
Week 8: Herhaling
,Week 1: Topografie van het menselijk lichaam
Anatomie Houdt zich bezig met de bouw van het hele menselijke lichaam.
Fysiologie De wetenschap van het functioneren van een levend organisme. Houdt zich
bezig met het onderzoek naar de functies van het lichaam en de werking van de hersenen.
Functionele anatomie de combinatie van anatomie en fysiologie
Functionele anatomie behandelt de bouw van het menselijk lichaam in directe relatie met de
lichaamsfuncties.
Anatomie en fysiologie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden omdat alles in het menselijk
lichaam met elkaar samenhangt. De bouw van een orgaan is bepalend voor de
functiemogelijkheden van dat orgaan. Andersom kan de functie van een orgaan tot op
zekere hoogte de bouw bepalen. Er is altijd een verband tussen bouw en functie.
Onderzoeksmethoden
Inspectie Wanneer de buitenkant van (een deel van) het lichaam systematisch
geobserveerd wordt.
Palpatie Het lichaamsoppervlak op zo’n manier aftasten met je handen en vingers je iets
te weten komt over dieper gelegen structuren.
Percussie Op de buitenkant op een deel van het lichaam kloppen om uit de hoogte van de
toon een indruk te krijgen van de toestand van het onderliggende weefsel.
Auscultatie Met een stethoscoop luisteren naar geluiden die door het lichaam
geproduceerd worden.
Laboratoriumonderzoek Weefsels en vloeistoffen worden onderzocht.
Röntgenstraling (X-straling) Wordt gebruikt om opnamen te maken van de botten in het
lichaam. (skeletportret)
Computertomografie (CT) Hierbij wordt ook röntgenstraling toegepast, maar kunnen ook
zachtere weefsels zichtbaar worden gemaakt.
Angiografie door middel van het inspuiten van contrastvloeistof in de bloedbaan en
vervolgens een röntgenfoto te maken kan men afwijkingen in de hartholten en in de
bloedvaten opsporen.
Magnetic resonance imaging (MRI) De waterstofatoomkernen in het lichaam worden
gemagnetiseerd. Omdat er vanuit de MRI-tunnel radiogolven uitgezonden worden gaan de
waterstofatoomkernen meetrillen. De trillingsenergie wordt afgegeven als signalen, die de
computer om kan rekenen in doorsneden, die bepaalde eigenschappen van de structuren en
weefsels weergeven.
Echografie of echoscopie beeldvormend onderzoek met behulp van ultrageluidstrillingen.
Hoogfrequente geluidsgolven worden het lichaam in gezonden en de organen en
weefselstructuren weerkaatsten deze. De computer registreert dit en zet het om in beeld.
Doppleronderzoek D.m.v. hoogfrequente geluidsgolven kunnen de stroomrichting en
stroomsnelheid van het bloed in de bloedbaan worden geregistreerd.
Endoscopie Verzamelnaam voor alle onderzoeker waarbij gebruik wordt gemaakt van een
optische sonde (flexibele staaf, voorzien van een minicamera).
Elektrische signalen van het lichaam kunnen worden opgevangen en weergegeven op een
beeldscherm.
ECG (Elektrocardiogram) Gegevens over hartactiviteit.
EEG (Elektro-encefalogram) Gegevens over hersenactiviteit.
,EMG (Elektromyogram) Gegevens over spieractiviteit.
Standaardmens in de functionele anatomie
- Mannelijk
- 25 jaar oud
- 1,75 m lang
- 70 kg zwaar
- Gemiddelde lichaamsbouw
- Gezond
Terminologia Anatomica internationale standaard van terminologie van de menselijke
anatomie.
Afkortingen
- a. = arteria (slagader)
- v. = vena (ader)
- n. = nervus (zenuw)
- m. = musculus (spier)
Holistische benadering gericht op het totaal
Bij de anatomie en fysiologie wordt analyse toegepast: delen of functies van het lichaam
worden apart onderzocht. Maar uit de delen alléén is nooit het totaal te herleiden; je moet
de gegevens altijd in verband brengen met het functioneren van het levende lichaam, als
ondeelbare totaliteit.
Belangrijke kenmerken van het leven:
- Voedselopname voor de energiestofwisseling, de bouwstofwisseling en het herstel
- Zelfhandhaving en zelfreparatie
- Reactievermogen en beweging
- Ontwikkeling (groeien, rijpen en leren)
- Soorthandhaving door middel van voortplanting
De anatomische houding
Een bepaalde, gedefinieerde houding van het lichaam
waarin de persoon:
- Rechtop staat
- Het hoofd rechtop houdt
- De armen gestrekt naast het lichaam houdt
- De handpalmen naar voren keert
- De voeten iets gespreid zijn
Er worden drie typen lichaamsvlakken onderscheiden.
Het frontaal vlak loopt evenwijdig aan de lichaamsas en verdeelt het lichaam of delen
daarvan in voor en achter.
Een transversaal vlak loopt evenwijdig aan het vloeroppervlak, staat loodrecht op de
lichaamsas en verdeelt het lichaam of delen daarvan in boven en onder.
,Een sagittaal vlak staat loodrecht op een frontaal vlak en verdeelt het lichaam of delen
daarvan in links en rechts. Als je het sagittale vlak dwars doormidden snijdt (precies door de
neus, borstbeen, navel) heet dit; mediaan vlak.
Belangrijke plaatsaanduidingen
Belangrijke richting aanduidingen
, Positionele termen
