1
Testen en meten
Hoorcollege 1
• Meetinstrumenten in de pedagogiek de onderwijswetenschappen zijn meestal een test of
een vragenlijst. Bij een test moet je je best doen en bij een vragenlijst moet je eerlijk zijn.
Een test wordt in het Engels meestal een Maximum performance test genoemd en Drenth en
Sijtsma hebben het over een test voor prestatieniveau. Een vragenlijst wordt in het Engels
een Typical performance test genoemd en Drenth en Sijtsma hebben het over een test voor
gedragswijze.
Kennis van testen en meten is belangrijk voor pedagogen en wetenschappers omdat:
- Bij vrijwel al het onderzoek worden tests of vragenlijsten gebruikt
- Bij heel veel belangrijke beslissingen worden tests of vragenlijsten gebruikt
Voorbeeld van een test: RAKIT: Revisie Amsterdamse Kinder Intelligentietest, Cito-toets
Voorbeeld van een vragenlijst: ASL: Attitudeschaal Sociale Limieten (om te meten hoe jongeren zich
verhouden tot normen en waarden)
Testscore/schaalscore/somscore is allemaal hetzelfde. In dit geval is het begrip ‘Sexappeal’.
Soraya Symor 2019/2020
, 2
De scores zijn meestal al van tevoren bekend. Tenzij het open vragen zijn, dan is bijvoorbeeld de
docent de beoordelaar.
Vergelijking van een absolute standaard: van tevoren staat vast welk waarde jouw score heeft.
Vergelijking testscores met een testscore van anderen (komt eigenlijk het meeste voor): Dit wordt
een norm genoemd.
Is dit een goede vragenlijst?
• Vragen die je kunt stellen bij een vragenlijst
- Zijn de testscores zinvol te interpreteren?
- Meet de vragenlijst wel sexappeal? (Iemand met sexappeal hoeft bijv. niet lang voor de
klerenkast te staan, maar zou daar dan minder punten voor krijgen)
- Zijn de items van goede kwaliteit? (bijv. pittig lang)
- Zijn er wel genoeg items?
• Antwoorden
- De kwaliteit kun je deels bepalen zonder afname (kennis en ervaring)
- De kwaliteit kun je deels bepalen door te pre-testen (vragenlijst bijv. oefenen bij een collega
of een ander kind, voordat je het gaat gebruiken)
- De kwaliteit kun je deels alleen bepalen na langdurig onderzoek
• Advies
- Gebruik ‘zo mogelijk’ bestaande gevalideerde vragenlijsten
Vraagvorm
• Dichotome items: Twee itemscores, 𝑥𝑔 = 0 of 𝑥𝑔 = 1 (g staat voor de vraag, X voor de score)
Soraya Symor 2019/2020
, 3
• Polytome items: Meer dan 2 itemscores, bijvoorbeeld 𝑥𝑔 ∈ {0,1,2,3,4}
Omscoren: Als je contra indicatieve items gaat omzetten. Je wilt bijvoorbeeld ‘netheid’ meten en
gebruikt items zoals ‘georganiseerd’, ’nauwkeurig’ en precies, waarbij waarschijnlijk 0 betekent dat je
niet netjes bent en 5 wel. Als er dan ook items tussen zitten als verward en rommelig, moet je dit
omscoren, want hier zou het betekenen dat o betekent dat je niet rommelig bent en 5 juist heel erg.
Omscoren houdt dan in dat de 0 een 5 wordt, de 1 een 4 en de 3 een 2.
Testscore (SPSS)
• Je gaat naar ‘Transform’ → Compute Variable → Drenth en Sijtsma gebruiken altijd een X
voor een testscore, dus we noemen de Target Variable ‘X’
• Je kan handmatig optellen door: (eerste variabele) + (tweede variabele) + etc.
• Als je de som van de hele rij wilt: sum(Naam van de eerste variabele to naam van de laatste
variabele). Je kan dan op ‘ok’ drukken, maar je kan ook op ‘paste’ drukken en dan krijg je de
code in een syntaxfile.
• De syntaxfile kan je vervolgens selecteren en drukken op ‘run’ (groene driehoek) en dan staat
de nieuwe variabele X in jouw bestand. Het voordeel om het in een syntaxfile te doen is dat
je het nog een keer kan doen (als je bijvoorbeeld iets moet aanpassen).
Herhaling statistiek
• Gemiddelde:
Je neemt de som van de scores van het aantal personen en deelt dit door
het aantal personen.
- Centrummaat. Verwachtte waarde als je verder niets weet.
- Voor dichotome items geldt 𝑥̅ = 𝑝. De p-waarde is de proportie mensen dat een itemscore 1
heeft.
• Standaarddeviatie: S (X) =
- Spreidingsmaat. 'Verwachte' afstand tot het gemiddelde.
- Drenth en Sijtsma delen door 𝑛 i.p.v. 𝑛 − 1.
- Voor dichotome items geldt: 𝑆(𝑋) = √𝑝(1 − 𝑝)
Soraya Symor 2019/2020
, 4
• Variantie:
- Spreidingsmaat. Gekwadrateerde standaarddeviatie. Vooral gebruikt
achter de schermen om te rekenen.
- Voor dichotome items geldt: 𝑠 2 (𝑥) = 𝑝(1 − 𝑝)
• Deviatie (afwijkingsscore): 𝑥𝑖 = 𝛸𝑖 −
• Geeft afwijking van groepsgemiddelde op de originele schaal
• Gemiddelde deviatiescore is altijd 0, SD gelijk aan 𝑆𝑆(𝑋𝑋).
𝑥𝑖 −𝑥̅ 𝑥𝑖
• Z-score (standaardscore): 𝑧𝑖 = =
𝑠(𝑥) 𝑠(𝑥)
• Geeft afwijking van groepsgemiddelde in aantal standaarddeviaties
• Gemiddelde is altijd 0, standaarddeviatie is altijd 1.
Soraya Symor 2019/2020
Testen en meten
Hoorcollege 1
• Meetinstrumenten in de pedagogiek de onderwijswetenschappen zijn meestal een test of
een vragenlijst. Bij een test moet je je best doen en bij een vragenlijst moet je eerlijk zijn.
Een test wordt in het Engels meestal een Maximum performance test genoemd en Drenth en
Sijtsma hebben het over een test voor prestatieniveau. Een vragenlijst wordt in het Engels
een Typical performance test genoemd en Drenth en Sijtsma hebben het over een test voor
gedragswijze.
Kennis van testen en meten is belangrijk voor pedagogen en wetenschappers omdat:
- Bij vrijwel al het onderzoek worden tests of vragenlijsten gebruikt
- Bij heel veel belangrijke beslissingen worden tests of vragenlijsten gebruikt
Voorbeeld van een test: RAKIT: Revisie Amsterdamse Kinder Intelligentietest, Cito-toets
Voorbeeld van een vragenlijst: ASL: Attitudeschaal Sociale Limieten (om te meten hoe jongeren zich
verhouden tot normen en waarden)
Testscore/schaalscore/somscore is allemaal hetzelfde. In dit geval is het begrip ‘Sexappeal’.
Soraya Symor 2019/2020
, 2
De scores zijn meestal al van tevoren bekend. Tenzij het open vragen zijn, dan is bijvoorbeeld de
docent de beoordelaar.
Vergelijking van een absolute standaard: van tevoren staat vast welk waarde jouw score heeft.
Vergelijking testscores met een testscore van anderen (komt eigenlijk het meeste voor): Dit wordt
een norm genoemd.
Is dit een goede vragenlijst?
• Vragen die je kunt stellen bij een vragenlijst
- Zijn de testscores zinvol te interpreteren?
- Meet de vragenlijst wel sexappeal? (Iemand met sexappeal hoeft bijv. niet lang voor de
klerenkast te staan, maar zou daar dan minder punten voor krijgen)
- Zijn de items van goede kwaliteit? (bijv. pittig lang)
- Zijn er wel genoeg items?
• Antwoorden
- De kwaliteit kun je deels bepalen zonder afname (kennis en ervaring)
- De kwaliteit kun je deels bepalen door te pre-testen (vragenlijst bijv. oefenen bij een collega
of een ander kind, voordat je het gaat gebruiken)
- De kwaliteit kun je deels alleen bepalen na langdurig onderzoek
• Advies
- Gebruik ‘zo mogelijk’ bestaande gevalideerde vragenlijsten
Vraagvorm
• Dichotome items: Twee itemscores, 𝑥𝑔 = 0 of 𝑥𝑔 = 1 (g staat voor de vraag, X voor de score)
Soraya Symor 2019/2020
, 3
• Polytome items: Meer dan 2 itemscores, bijvoorbeeld 𝑥𝑔 ∈ {0,1,2,3,4}
Omscoren: Als je contra indicatieve items gaat omzetten. Je wilt bijvoorbeeld ‘netheid’ meten en
gebruikt items zoals ‘georganiseerd’, ’nauwkeurig’ en precies, waarbij waarschijnlijk 0 betekent dat je
niet netjes bent en 5 wel. Als er dan ook items tussen zitten als verward en rommelig, moet je dit
omscoren, want hier zou het betekenen dat o betekent dat je niet rommelig bent en 5 juist heel erg.
Omscoren houdt dan in dat de 0 een 5 wordt, de 1 een 4 en de 3 een 2.
Testscore (SPSS)
• Je gaat naar ‘Transform’ → Compute Variable → Drenth en Sijtsma gebruiken altijd een X
voor een testscore, dus we noemen de Target Variable ‘X’
• Je kan handmatig optellen door: (eerste variabele) + (tweede variabele) + etc.
• Als je de som van de hele rij wilt: sum(Naam van de eerste variabele to naam van de laatste
variabele). Je kan dan op ‘ok’ drukken, maar je kan ook op ‘paste’ drukken en dan krijg je de
code in een syntaxfile.
• De syntaxfile kan je vervolgens selecteren en drukken op ‘run’ (groene driehoek) en dan staat
de nieuwe variabele X in jouw bestand. Het voordeel om het in een syntaxfile te doen is dat
je het nog een keer kan doen (als je bijvoorbeeld iets moet aanpassen).
Herhaling statistiek
• Gemiddelde:
Je neemt de som van de scores van het aantal personen en deelt dit door
het aantal personen.
- Centrummaat. Verwachtte waarde als je verder niets weet.
- Voor dichotome items geldt 𝑥̅ = 𝑝. De p-waarde is de proportie mensen dat een itemscore 1
heeft.
• Standaarddeviatie: S (X) =
- Spreidingsmaat. 'Verwachte' afstand tot het gemiddelde.
- Drenth en Sijtsma delen door 𝑛 i.p.v. 𝑛 − 1.
- Voor dichotome items geldt: 𝑆(𝑋) = √𝑝(1 − 𝑝)
Soraya Symor 2019/2020
, 4
• Variantie:
- Spreidingsmaat. Gekwadrateerde standaarddeviatie. Vooral gebruikt
achter de schermen om te rekenen.
- Voor dichotome items geldt: 𝑠 2 (𝑥) = 𝑝(1 − 𝑝)
• Deviatie (afwijkingsscore): 𝑥𝑖 = 𝛸𝑖 −
• Geeft afwijking van groepsgemiddelde op de originele schaal
• Gemiddelde deviatiescore is altijd 0, SD gelijk aan 𝑆𝑆(𝑋𝑋).
𝑥𝑖 −𝑥̅ 𝑥𝑖
• Z-score (standaardscore): 𝑧𝑖 = =
𝑠(𝑥) 𝑠(𝑥)
• Geeft afwijking van groepsgemiddelde in aantal standaarddeviaties
• Gemiddelde is altijd 0, standaarddeviatie is altijd 1.
Soraya Symor 2019/2020
