Samenvatting
Schuldhulpverlening en sociale zekerheid
Inhoudsopgave
SOCIALEZEKERHEIDSRECHT...............................................................................................................2
HOOFDSTUK 1: VAN VERZORGINGSSTAAT NAAR PARTICIPATIESAMENLEVING ......................................................2
LEERDOELEN...............................................................................................................................................2
HOOFDSTUK 2: WERKLOOSHEID EN DE WERKLOOSHEIDWET...........................................................................5
VOORWAARDEN VOOR EEN UITKERING WW OP GROND VAN DE WERKLOOSHEIDWET (WW)....................................6
VERWIJTBARE WERKLOOSHEID.......................................................................................................................7
UITKERINGEN NA WW.................................................................................................................................8
TOETSVRAGEN SOCIALEZEKERHEIDSRECHT.......................................................................................9
STELSEL VAN SOCIALE ZEKERHEID....................................................................................................................9
WERKLOOSHEID........................................................................................................................................10
ZIEKTEWET/WIA.......................................................................................................................................10
HET VASTE LASTEN PAKKET.............................................................................................................12
SCHULDHULPVERLENING.................................................................................................................15
LEERDOELEN.............................................................................................................................................15
HOOFDSTUK 1: SCHULDENAREN, -EISERS EN FINANCIËLE HUISHOUDING..........................................................15
LEERDOELEN.............................................................................................................................................15
HOOFDSTUK 2: SANERINGSTRAJECTEN EN TRAJECT 51................................................................................17
LEERDOELEN.............................................................................................................................................17
HOOFDSTUK 3: FINANCIEEL GEZOND WORDEN..........................................................................................20
LEERDOELEN.............................................................................................................................................20
HOOFDSTUK 4...................................................................................................................................22
HOOFDSTUK 5...................................................................................................................................22
1
, Socialezekerheidsrecht
Hoofdstuk 1: Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving
Leerdoelen
- De student plaatst de vragen en behoeften van de cliënt in het stelsel van de sociale
zekerheid
- De student kan de belangrijkste kenmerken van de werknemersverzekeringen,
volksverzekeringen en de sociale voorzieningen omschrijven
- De student kent de grondslagen voor een uitkering binnen de sociale zekerheid en
kan aangeven welke voorwaarden voor toekenning aan een uitkering gelden
- De student herkent de mogelijkheden van plaatselijke aanvullingen op uitkeringen
De sociale zekerheid is aan het veranderen. Het heeft te maken met de verandering van de
verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving, waarbij de overheid eerst voor de
burgers zorgde. De participatiesamenleving legt de nadruk erop dat de burgers zelf moet
organiseren om mee te kunnen doen aan de samenleving en is de verandering terug te zien
in het socialezekerheidsrecht.
Van verzorgingsstaat
Vanaf 1945 kwam er een uitbouw van de verzorgingsstaat en nam de overheid hierin een
actieve rol. Het werd steeds meer zichtbaar dat de burgers afhankelijk werden van de
overheid en zich naar dingen gedragen. Jaren ’80 was de economische crisis en moest de
overheid gaan bezuinigen in het socialezekerheidsrecht, minder uitgeven en tegengaan van
misbruik van de voorzieningen.
De knelpunten:
- Calculerende burgers: snel recht op uitkering
- Burgers maakte misbruik van de voorzieningen
- Gebrek aan plichtsbesef bij de burgers
- Toename van centralisatie
- Versterken individualisering
- Toename van de kosten
Naar participatiesamenleving
Participatiesamenleving: De overheid speelt een kleinere rol voor de burgers en de burgers
hebben een eigen verantwoordelijkheid.
- Doel: activering van de burger
Gevolgen:
- Zelf oplossingen zoeken voor eigen problemen: ook voor financiën
- Eigen kracht en eigen netwerk staat voorop
- Actief burgerschap zorgt voor sociale cohesie: betrekken van buurt en buren
- Minder overheidsuitgaven
Kenmerken van sociale zekerheid
2
, 1. Sociale zekerheid is een grondrecht
- Overheid moet zorgen voor sociale zekerheid, dit staat vastgelegd in de Grondwet en
internationale verdragen
- Overheid moet zorgen voor wetgeving waarin de sociale zekerheid is geregeld
- Overheid moet dienen als vangnet: burgers die niet voor eigen inkomen kan
voorzien, worden ondersteund d.m.v. participatiewet (bijstand).
2. Sociale zekerheid is een stelsel
- Er zijn verschillende wetten die op verschillende delen van het
socialezekerheidsstelsel zijn gericht: wetten die te maken hebben met werkloosheid,
ziekte of Arbowet
- Als er geen ander inkomen meer is, dan is de participatiewet – bijstand als
mogelijkheid
3. Sociale zekerheid is op solidariteit gebaseerd
- Solidariteit is verplicht d.m.v. belasting betalen (sociale premies voor de
volksverzekeringen)
- Werkgevers en werknemers betalen verplicht premies voor de
werknemersverzekeringen
- Algemene middelen waaruit sociale voorzieningen worden betaald, mogelijk door
betalen van inkomensbelasting
- Premies zijn afhankelijk van het inkomen
4. Sociale zekerheid is op bestaanszekerheid gericht
- Burgers hebben de zekerheid op inkomen
- Aanvullingen tot het sociaal minimum
5. Belangrijk beroep op de overheidsuitgaven
- De zorg en sociale zekerheid zijn de belangrijkste overheidsuitgaven
- Bij bezuinigingen zal er eerst worden gekeken naar de zorg en sociale zekerheid
6. De sociale zekerheid stimuleert om in eigen onderhoud te voorzien
- Er wordt van de burgers een verantwoordelijkheid verwacht om weer aan het werk
te kunnen gaan
- Bijstandsgerechtigden die niet aan het werk kunnen zijn verplicht vrijwilligerswerk te
doen
7. Indeling sociale zekerheid
- Sociale verzekeringen: financiering uit de premies
- Sociale voorzieningen financiering uit algemene middelen
3
Schuldhulpverlening en sociale zekerheid
Inhoudsopgave
SOCIALEZEKERHEIDSRECHT...............................................................................................................2
HOOFDSTUK 1: VAN VERZORGINGSSTAAT NAAR PARTICIPATIESAMENLEVING ......................................................2
LEERDOELEN...............................................................................................................................................2
HOOFDSTUK 2: WERKLOOSHEID EN DE WERKLOOSHEIDWET...........................................................................5
VOORWAARDEN VOOR EEN UITKERING WW OP GROND VAN DE WERKLOOSHEIDWET (WW)....................................6
VERWIJTBARE WERKLOOSHEID.......................................................................................................................7
UITKERINGEN NA WW.................................................................................................................................8
TOETSVRAGEN SOCIALEZEKERHEIDSRECHT.......................................................................................9
STELSEL VAN SOCIALE ZEKERHEID....................................................................................................................9
WERKLOOSHEID........................................................................................................................................10
ZIEKTEWET/WIA.......................................................................................................................................10
HET VASTE LASTEN PAKKET.............................................................................................................12
SCHULDHULPVERLENING.................................................................................................................15
LEERDOELEN.............................................................................................................................................15
HOOFDSTUK 1: SCHULDENAREN, -EISERS EN FINANCIËLE HUISHOUDING..........................................................15
LEERDOELEN.............................................................................................................................................15
HOOFDSTUK 2: SANERINGSTRAJECTEN EN TRAJECT 51................................................................................17
LEERDOELEN.............................................................................................................................................17
HOOFDSTUK 3: FINANCIEEL GEZOND WORDEN..........................................................................................20
LEERDOELEN.............................................................................................................................................20
HOOFDSTUK 4...................................................................................................................................22
HOOFDSTUK 5...................................................................................................................................22
1
, Socialezekerheidsrecht
Hoofdstuk 1: Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving
Leerdoelen
- De student plaatst de vragen en behoeften van de cliënt in het stelsel van de sociale
zekerheid
- De student kan de belangrijkste kenmerken van de werknemersverzekeringen,
volksverzekeringen en de sociale voorzieningen omschrijven
- De student kent de grondslagen voor een uitkering binnen de sociale zekerheid en
kan aangeven welke voorwaarden voor toekenning aan een uitkering gelden
- De student herkent de mogelijkheden van plaatselijke aanvullingen op uitkeringen
De sociale zekerheid is aan het veranderen. Het heeft te maken met de verandering van de
verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving, waarbij de overheid eerst voor de
burgers zorgde. De participatiesamenleving legt de nadruk erop dat de burgers zelf moet
organiseren om mee te kunnen doen aan de samenleving en is de verandering terug te zien
in het socialezekerheidsrecht.
Van verzorgingsstaat
Vanaf 1945 kwam er een uitbouw van de verzorgingsstaat en nam de overheid hierin een
actieve rol. Het werd steeds meer zichtbaar dat de burgers afhankelijk werden van de
overheid en zich naar dingen gedragen. Jaren ’80 was de economische crisis en moest de
overheid gaan bezuinigen in het socialezekerheidsrecht, minder uitgeven en tegengaan van
misbruik van de voorzieningen.
De knelpunten:
- Calculerende burgers: snel recht op uitkering
- Burgers maakte misbruik van de voorzieningen
- Gebrek aan plichtsbesef bij de burgers
- Toename van centralisatie
- Versterken individualisering
- Toename van de kosten
Naar participatiesamenleving
Participatiesamenleving: De overheid speelt een kleinere rol voor de burgers en de burgers
hebben een eigen verantwoordelijkheid.
- Doel: activering van de burger
Gevolgen:
- Zelf oplossingen zoeken voor eigen problemen: ook voor financiën
- Eigen kracht en eigen netwerk staat voorop
- Actief burgerschap zorgt voor sociale cohesie: betrekken van buurt en buren
- Minder overheidsuitgaven
Kenmerken van sociale zekerheid
2
, 1. Sociale zekerheid is een grondrecht
- Overheid moet zorgen voor sociale zekerheid, dit staat vastgelegd in de Grondwet en
internationale verdragen
- Overheid moet zorgen voor wetgeving waarin de sociale zekerheid is geregeld
- Overheid moet dienen als vangnet: burgers die niet voor eigen inkomen kan
voorzien, worden ondersteund d.m.v. participatiewet (bijstand).
2. Sociale zekerheid is een stelsel
- Er zijn verschillende wetten die op verschillende delen van het
socialezekerheidsstelsel zijn gericht: wetten die te maken hebben met werkloosheid,
ziekte of Arbowet
- Als er geen ander inkomen meer is, dan is de participatiewet – bijstand als
mogelijkheid
3. Sociale zekerheid is op solidariteit gebaseerd
- Solidariteit is verplicht d.m.v. belasting betalen (sociale premies voor de
volksverzekeringen)
- Werkgevers en werknemers betalen verplicht premies voor de
werknemersverzekeringen
- Algemene middelen waaruit sociale voorzieningen worden betaald, mogelijk door
betalen van inkomensbelasting
- Premies zijn afhankelijk van het inkomen
4. Sociale zekerheid is op bestaanszekerheid gericht
- Burgers hebben de zekerheid op inkomen
- Aanvullingen tot het sociaal minimum
5. Belangrijk beroep op de overheidsuitgaven
- De zorg en sociale zekerheid zijn de belangrijkste overheidsuitgaven
- Bij bezuinigingen zal er eerst worden gekeken naar de zorg en sociale zekerheid
6. De sociale zekerheid stimuleert om in eigen onderhoud te voorzien
- Er wordt van de burgers een verantwoordelijkheid verwacht om weer aan het werk
te kunnen gaan
- Bijstandsgerechtigden die niet aan het werk kunnen zijn verplicht vrijwilligerswerk te
doen
7. Indeling sociale zekerheid
- Sociale verzekeringen: financiering uit de premies
- Sociale voorzieningen financiering uit algemene middelen
3
