KOSTENCALCULATIE
NIVEAU 5
3 NOVEMBER 2021
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Kostensoorten...................................................................................................................3
Het werkterrein van de bedrijfseconomie.........................................................................................3
De bedrijfskolom...............................................................................................................................3
Differentiatie..................................................................................................................................3
Integratie.......................................................................................................................................3
Specialisatie...................................................................................................................................4
Parallellisatie..................................................................................................................................4
Kosten en kostenberekeningen.........................................................................................................4
Massa- en stukproductie...............................................................................................................4
Kostprijsberekening...........................................................................................................................5
Hoeveelheid...................................................................................................................................5
Prijs................................................................................................................................................5
Standaardkostprijs.........................................................................................................................6
Directe en indirecte kosten................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Kostenindelingen...............................................................................................................7
Het duurzame, niet-slijtende productiemiddel grond.......................................................................7
Grondstoffen en hulpmaterialen.......................................................................................................7
Afval...............................................................................................................................................7
Uitval..............................................................................................................................................7
Kosten van de voorraden...................................................................................................................8
Technische en economische voorraad...........................................................................................8
Optimale bestelgrootte..................................................................................................................8
Kosten van arbeid..............................................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Kosten van duurzame productiemiddelen........................................................................9
Aankoop vaste activa.........................................................................................................................9
Afschrijvingskosten........................................................................................................................9
Economische levensduur.................................................................................................................10
Rationele capaciteit.........................................................................................................................11
.........................................................................................................................................................11
Hoofdstuk 4 Kostenverbijzondering....................................................................................................12
Kostprijs...........................................................................................................................................12
Opslagmethode...............................................................................................................................12
Primitieve opslagmethode...........................................................................................................12
1
, Verfijnde opslagmethode............................................................................................................12
Productiecentramethode.................................................................................................................12
Kostenplaatsen............................................................................................................................13
Kostendragers..............................................................................................................................13
De werking van de productiecentramethode..............................................................................13
Activity Based Costing......................................................................................................................14
Fabricagekostprijs en commerciële kostprijs...............................................................................15
Verkoopresultaat.........................................................................................................................15
Bedrijfsresultaat...........................................................................................................................15
Berekening bedrijfsresultaat als productie en afzet niet gelijk zijn..............................................15
Hoofdstuk 5 Kostenbudgettering.........................................................................................................16
Begroting (budgetteren)..................................................................................................................16
Begroting op korte termijn..........................................................................................................16
Budgettering....................................................................................................................................16
Variabele budgettering................................................................................................................16
Vaste budgettering......................................................................................................................17
Gemengde budgettering..............................................................................................................17
Activity Based Budgettering.............................................................................................................17
Kostenbudgettering en -bewaking...................................................................................................18
Resultatenanalyse............................................................................................................................18
Seizoensinvloeden...........................................................................................................................18
Voorcalculatorisch bedrijfsresultaat................................................................................................18
Nacalculatorisch bedrijfsresultaat...................................................................................................18
Afval- en uitvalresultaat...................................................................................................................19
Hoofdstuk 6 Kostencalculaties.............................................................................................................20
Variabelekostencalculatie................................................................................................................20
Break-evenanalyse...........................................................................................................................20
Prijsdiscriminatie..........................................................................................................................21
Integrale- versus variabelekostencalculatie.....................................................................................21
Differentiëlekostencalculatie...........................................................................................................22
Hoofdstuk 7 Optimaliseringsvraagstukken..........................................................................................23
Keuze van de productietechniek......................................................................................................23
Leasen of kopen?.............................................................................................................................23
2
, Hoofdstuk 1 Kostensoorten
Het werkterrein van de bedrijfseconomie
Bedrijfseconomie is dat onderdeel van de economische wetenschap dat het economisch handelen
bestudeert in de bedrijfshuishoudingen. Bedrijfseconomie houdt zich bezig met de keuzeproblemen
die zich in de bedrijfshuishoudingen voordoen. In bedrijfshuishoudingen worden goederen en
diensten geproduceerd. We kunnen ze onderverdelen in:
1. Ondernemingen
2. Bedrijven
3. Overheidsdiensten
De bedrijfskolom
De ontwikkeling van grondstof tot eindproduct en de bedrijfshuishoudingen die daarbij betrokken
zijn, kan men uitbeelden door middel van een bedrijfskolom.
We spreken van een bedrijfstak als we doelen op het geheel van bedrijfshuishoudingen die hetzelfde
productieproces uitvoeren (alle meelfabrieken/broodfabrieken).
Binnen en tussen de bedrijfskolom(men) is een aantal bewegingsverschijnselen waar te nemen:
Differentiatie
Integratie
Specialisatie
Parallellisatie
Hierna volgen eerst de verticale bewegingsverschijnselen.
Differentiatie
Van differentiatie is sprake als een bepaalde fase van het productieproces wordt afgestoten naar een
afzonderlijke bedrijfshuishouding. Bekijken we de afgebeelde bedrijfskolom, dan is er sprake van
differentiatie als de bakker, die het graan eerst rechtstreeks van de landbouwer kocht en het zelf
maalde, nu het malen afstoot naar de meelfabriek. Door differentiatie wordt de bedrijfskolom
langer.
Een onderneming gaat meestal over tot differentiatie, omdat de afzonderlijke gespecialiseerde
onderneming, die een bepaalde taak overneemt, goedkoper kan werken.
Integratie
Integratie is het samenvoegen in één bedrijfshuishouding of groep van samenwerkende
bedrijfshuishoudingen van twee opeenvolgende fasen van hetzelfde productieproces. In de
afgebeelde bedrijfskolom is er sprake van integratie als de bakker het graan zelf gaat malen. Door
integratie wordt de bedrijfskolom korter.
3
NIVEAU 5
3 NOVEMBER 2021
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Kostensoorten...................................................................................................................3
Het werkterrein van de bedrijfseconomie.........................................................................................3
De bedrijfskolom...............................................................................................................................3
Differentiatie..................................................................................................................................3
Integratie.......................................................................................................................................3
Specialisatie...................................................................................................................................4
Parallellisatie..................................................................................................................................4
Kosten en kostenberekeningen.........................................................................................................4
Massa- en stukproductie...............................................................................................................4
Kostprijsberekening...........................................................................................................................5
Hoeveelheid...................................................................................................................................5
Prijs................................................................................................................................................5
Standaardkostprijs.........................................................................................................................6
Directe en indirecte kosten................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Kostenindelingen...............................................................................................................7
Het duurzame, niet-slijtende productiemiddel grond.......................................................................7
Grondstoffen en hulpmaterialen.......................................................................................................7
Afval...............................................................................................................................................7
Uitval..............................................................................................................................................7
Kosten van de voorraden...................................................................................................................8
Technische en economische voorraad...........................................................................................8
Optimale bestelgrootte..................................................................................................................8
Kosten van arbeid..............................................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Kosten van duurzame productiemiddelen........................................................................9
Aankoop vaste activa.........................................................................................................................9
Afschrijvingskosten........................................................................................................................9
Economische levensduur.................................................................................................................10
Rationele capaciteit.........................................................................................................................11
.........................................................................................................................................................11
Hoofdstuk 4 Kostenverbijzondering....................................................................................................12
Kostprijs...........................................................................................................................................12
Opslagmethode...............................................................................................................................12
Primitieve opslagmethode...........................................................................................................12
1
, Verfijnde opslagmethode............................................................................................................12
Productiecentramethode.................................................................................................................12
Kostenplaatsen............................................................................................................................13
Kostendragers..............................................................................................................................13
De werking van de productiecentramethode..............................................................................13
Activity Based Costing......................................................................................................................14
Fabricagekostprijs en commerciële kostprijs...............................................................................15
Verkoopresultaat.........................................................................................................................15
Bedrijfsresultaat...........................................................................................................................15
Berekening bedrijfsresultaat als productie en afzet niet gelijk zijn..............................................15
Hoofdstuk 5 Kostenbudgettering.........................................................................................................16
Begroting (budgetteren)..................................................................................................................16
Begroting op korte termijn..........................................................................................................16
Budgettering....................................................................................................................................16
Variabele budgettering................................................................................................................16
Vaste budgettering......................................................................................................................17
Gemengde budgettering..............................................................................................................17
Activity Based Budgettering.............................................................................................................17
Kostenbudgettering en -bewaking...................................................................................................18
Resultatenanalyse............................................................................................................................18
Seizoensinvloeden...........................................................................................................................18
Voorcalculatorisch bedrijfsresultaat................................................................................................18
Nacalculatorisch bedrijfsresultaat...................................................................................................18
Afval- en uitvalresultaat...................................................................................................................19
Hoofdstuk 6 Kostencalculaties.............................................................................................................20
Variabelekostencalculatie................................................................................................................20
Break-evenanalyse...........................................................................................................................20
Prijsdiscriminatie..........................................................................................................................21
Integrale- versus variabelekostencalculatie.....................................................................................21
Differentiëlekostencalculatie...........................................................................................................22
Hoofdstuk 7 Optimaliseringsvraagstukken..........................................................................................23
Keuze van de productietechniek......................................................................................................23
Leasen of kopen?.............................................................................................................................23
2
, Hoofdstuk 1 Kostensoorten
Het werkterrein van de bedrijfseconomie
Bedrijfseconomie is dat onderdeel van de economische wetenschap dat het economisch handelen
bestudeert in de bedrijfshuishoudingen. Bedrijfseconomie houdt zich bezig met de keuzeproblemen
die zich in de bedrijfshuishoudingen voordoen. In bedrijfshuishoudingen worden goederen en
diensten geproduceerd. We kunnen ze onderverdelen in:
1. Ondernemingen
2. Bedrijven
3. Overheidsdiensten
De bedrijfskolom
De ontwikkeling van grondstof tot eindproduct en de bedrijfshuishoudingen die daarbij betrokken
zijn, kan men uitbeelden door middel van een bedrijfskolom.
We spreken van een bedrijfstak als we doelen op het geheel van bedrijfshuishoudingen die hetzelfde
productieproces uitvoeren (alle meelfabrieken/broodfabrieken).
Binnen en tussen de bedrijfskolom(men) is een aantal bewegingsverschijnselen waar te nemen:
Differentiatie
Integratie
Specialisatie
Parallellisatie
Hierna volgen eerst de verticale bewegingsverschijnselen.
Differentiatie
Van differentiatie is sprake als een bepaalde fase van het productieproces wordt afgestoten naar een
afzonderlijke bedrijfshuishouding. Bekijken we de afgebeelde bedrijfskolom, dan is er sprake van
differentiatie als de bakker, die het graan eerst rechtstreeks van de landbouwer kocht en het zelf
maalde, nu het malen afstoot naar de meelfabriek. Door differentiatie wordt de bedrijfskolom
langer.
Een onderneming gaat meestal over tot differentiatie, omdat de afzonderlijke gespecialiseerde
onderneming, die een bepaalde taak overneemt, goedkoper kan werken.
Integratie
Integratie is het samenvoegen in één bedrijfshuishouding of groep van samenwerkende
bedrijfshuishoudingen van twee opeenvolgende fasen van hetzelfde productieproces. In de
afgebeelde bedrijfskolom is er sprake van integratie als de bakker het graan zelf gaat malen. Door
integratie wordt de bedrijfskolom korter.
3
