Samenvatting Litertatuurgeschiedenis

Begin van de literatuur // Middeleeuwen (500-1500)
 Nederland rond 400 voor Christus: geen literatuur, Germanen in Nederland
 Eerste uiting van literatuur: 10e eeuw na Christus
probatio pennau (pen proberen)
 1170: literatuur begint
Hendrik van Veldeke – st. Servaas (?)
 Literaire Middeleeuwen: (12e-16e eeuw)
- Ridderepiek – Karel ende Elegast
 Karelromans: over Karel de Grote, hij verspreid het Christendom (rond 800)
 Trouw aan leenheer  feodalisme
 Arthurromans
- Geestelijke literatuur – Beatrijs
 Geen sprake van geestelijkheid in Karelromans, net als hoofse liefde
 Bedelen = schande
 Prostitutie = zonde
terug naar klooster: Maria neemt plaats in  biecht propaganda
- Dierenepiek – Van der Vos Reynaerde
 Klagen over vos
 Isegrin is verkracht door Reynaert en heeft nu blinde kinderen gekregen
Reynaert wordt nu gedagvaart, maar hij is niet op komen dagen
 Beer is dom en houdt van eten
Reynaert heeft honing  beer blijft in boom hangen
 Tibeert: muizen in ‘kelder’: valstrik  naakte pastoor + zoon
kat valt aan vrij gehavend
------ middeleeuwse recht: derde keer niet op dagvaarding, vogelvrij verklaard-----
 Verhaal over schat, iets wat de koning erg aantrekt
adel = graaiers
geestelijkheid = misbruik in de kerk
burgers =

Zestiende eeuw (1500-1600)
1500-1600
 Uitvindingen:
- Buskruit
- Sterrenkijkers
- Boekdrukkunst
- Kompas
1. Reformatie
Rooms Katholieke kerk
- Ketters
- Inquisitie
- Protestanten:
 Maarten Luther
 Johannes Calvijn
2. Humanisme
Desiderius Erasmus (katholiek, veel kritiek op de kerk)
Lof der Zotheid
 Thomas Moore
- 1574: Leiden ontzet door geuzen eerste universiteit

, 3. Renaissance
= wedergeboorte (van de Klassieke Oudheid) – Italië, Florence
Middeleeuwen Renaissance
Collectief geheel (gilden) Individualisme
anonieme kunst signeren van kunst
Theocentrisch Antropocentrisch
heksen = ketters ook ruimte voor andere ideeën
Didactische kunst Esthetische kunst
esthetisch didactisch
Andere kijk op
Mens Maatschappij
(niet kritisch) (kritisch)
Wilhelmus (1500-1600)
16e eeuw
 1568-1648: Tachtigjarige Oorlog
Nederland vs Spanje – ondergronds verzet, Willem van Oranje (Duits) vs Filips II (Rooms
Katholieken verdedigen)
 1568: slag bij Heiligerlee – Nederland wint

Graafschap Oranges (= Oranje) geërfd van neef (Zuid-Frankrijk)
Graafschap Nassau (Duitsland)

 Huurlegers – huursoldaten (Willem van Oranje)
betalen, niet?  loop weg
- 1572: Brielle bevrijd Het gaat beter met
- 1574: Leiden ontzet de Opstand


------ Naamdicht = acrostichon------
anoniem verspreid ivm Opstand waarschijnlijk verspreid door Marnix van St. Aldegonde
– vriend van Willem
 Rederijkers – kringen
- Veel acrosticha
- Prince = man met geld, erg machtig
gedichten werden opgedragen aan Prince als bedankje voor ‘sponsoren’
 1584: Balthesar Gerards doodt Willem in Delft (Prinsenhof)

Zeventiende eeuw (1600-1700)
Pieter Corneliszoon Hooft (1600-1700)
 Leven (1581-1647)
- Zijn vader was een van de burgemeesters van Amsterdam en hij was een overtuigd humanist.
Hij ging rechten studeren in Leiden en later werd hij drost (bestuursambtenaar) van Muiden,
waar ook de Muiderkring ontstond: groepje met mensen die elkaars werk te horen kregen.
- Hoofts poëtisch talent bleek al snel. Hij werd lid van de rederijkerskamer De Eglentier (de wilde
roos) en op zijn negentiende had hij al twee verhalen uit de oudheid bewerkt tot tragedies.
Toen hij in Frankrijk en Italië was geweest, richtte hij zich op de modernisering van de
Nederlandse literatuur.
- In de toneelstukken ‘’Granida’’ (1605) en ‘’Geeraerdt van Velsen’’ (1613) zijn de humanistische
denkbeelden goed te herkennen. Zowel de pastorale Granidaals de twee tragedies draaien om
een verstandig en integer staatsbeleid. Leidinggevenden moeten het landsbelang boven
eigenbelang stellen en hun ondergeschikten goed behandelen.