1 Theorie van kwalitatief onderzoek
1.1 Theoretische inbedding
Kwalitatief onderzoek basiskenmerken Diepgaand begrijpen van iets
Gebruik van aanpasbare methoden (niet standaard)
Gedetailleerde, rijke en complexe methodes, informatie,
beschrijvingen,…
Invloeden op kwalitatief onderzoek Ontologie: de aard van de werkelijkheid (overtuigingen van de
onderzoeker over de werkelijkheid)
Realisme: de externe realiteit onafhankelijk van jouw
opvattingen en gedachten
Naïef, oppervlakkig realisme: ervan uitgaan dat je direct
de werkelijkheid rechtstreeks kunt waarnemen
(oppervlakkig, want er is wel meer dan het eerste zicht)
Voorzichtig realisme: werkelijkheid kan gekend worden
door er diep op in te gaan of in andere situaties kan die
onmogelijk volledig gekend worden
Diepte, kritisch of transcendent realisme: 3
verschillende niveaus van de werkelijkheid:
1. Het empirische
2. Het actuele
3. Het werkelijke domein
o Subtiel realisme: werkelijkheid kan enkel goed
waargenomen worden door een menselijke geest
o Materialisme: in de werkelijkheid erken je alleen
materialistische eigenschappen:
Waarden, overtuigingen en ervaringen zijn hierin
epifenomenen
Idealisme: de werkelijkheid in de ogen van de onderzoeker of
een ander individu:
subtiel, contextueel, collectief idealisme: werkelijkheid
= door mensen gemaakte gedeelde representatie
relativisme of radicaal idealisme: iedereen heeft een
eigen unieke opvatting van de wereld
,1 Theorie van kwalitatief onderzoek
opvattingen zijn altijd een mengeling van realisme en idealisme
Epistemologie: vragen over hoe we kennis van de werkelijkheid
verkrijgen
Inductie: bewijs wordt gebruikt om tot een conclusie te komen
Deductie: bewijs wordt gebruikt om voorgaande conclusies te
ondersteunen (en terug in het licht te zetten)
Retroductie: door het testen van verschillende modellen stelt
men structuren vast die zouden kunnen leiden tot iets
Abductie: Feit F wordt vastgesteld
Als hypothese H waar is dan is F vanzelfsprekend
We kunnen denken dat H waar is dus
Soorten kennis in de epistemologie:
Fundamentele kennis: de werkelijkheid kan precies worden
weergegeven
Fallibilistische kennis: niets precies; alles voorlopig en in
verandering
Waardengemedieerde kennis: (idealisme) kennis wordt
geïnterpreteerd adhv de waarden van de persoon die ontvangt
of kennis geeft
Objectieve kennis: (realisme) waardengemedieerde kennis
Empathische neutraliteit: (tussen objectief en waardengemedieerd)
Theorieën over epistemologie:
Correspondentietheorie van de waarheid: iets is waar als die
overeenstemt met de onafhankelijke werkelijkheid (realisme)
Vooral in Natuurwetenschappen
Coherentietheorie van de waarheid: iets is waar als andere
beweringen dat ondersteunen
Vooral in sociale wetenschappen
Pragmatische theorie van de waarheid: iets is waar als het
praktisch nut heeft, het bruikbaar, helpend en productief is
, 1 Theorie van kwalitatief onderzoek
Positivisme Of empirisme: observatie maakt kennis
fundamentele kennis (werkelijkheid kàn accuraat gekend worden)
Inductieve benadering
De werkelijkheid wordt niet beïnvloed door het onderzoeksproces
Post-positivisme Of falsificationisme of post-empirisme:
meer fallibilistisch: omdat er een mogelijkheid is dat toekomstige
observaties kennis vervormen
Meer gericht op het toetsen van stellingen: deductieve benadering
Werkelijkheid wordt niet beïnvloed door het onderzoeksproces
Interpretivisme Of constructivisme: het construct van de werkelijkheid hangt af van observaties
én interpretatie (de beleving die je zelf meemaakt: verschillend bij iedereen)
Verschil positivisme:
meer waardegemedieerde kennis omdat het van persoon tot persoon
verschilt => geen feitelijke kennis dus
grotendeels inductief; want interpretaties komen er door de input van
info/observaties
werkelijkheid wordt wel beïnvloed door onderzoeksproces
Benaderingen in kwalitatief onderzoek Etnografie: onderzoek naar de sociale werkelijkheid (bv cultuur) door
(soorten onderzoek) op te gaan in de gemeenschap
Fenomenologie/etnomethodologie: onderzoek naar hoe mensen de
sociale werkelijkheid zien door dit uit gesprekken af te leiden
Conservatieanalyse: onderzoek naar de structuren in spraak (hieruit
betekenis halen)
Discoursanalyse: onderzoek naar manieren waarop kennis ontstaat
1.1 Theoretische inbedding
Kwalitatief onderzoek basiskenmerken Diepgaand begrijpen van iets
Gebruik van aanpasbare methoden (niet standaard)
Gedetailleerde, rijke en complexe methodes, informatie,
beschrijvingen,…
Invloeden op kwalitatief onderzoek Ontologie: de aard van de werkelijkheid (overtuigingen van de
onderzoeker over de werkelijkheid)
Realisme: de externe realiteit onafhankelijk van jouw
opvattingen en gedachten
Naïef, oppervlakkig realisme: ervan uitgaan dat je direct
de werkelijkheid rechtstreeks kunt waarnemen
(oppervlakkig, want er is wel meer dan het eerste zicht)
Voorzichtig realisme: werkelijkheid kan gekend worden
door er diep op in te gaan of in andere situaties kan die
onmogelijk volledig gekend worden
Diepte, kritisch of transcendent realisme: 3
verschillende niveaus van de werkelijkheid:
1. Het empirische
2. Het actuele
3. Het werkelijke domein
o Subtiel realisme: werkelijkheid kan enkel goed
waargenomen worden door een menselijke geest
o Materialisme: in de werkelijkheid erken je alleen
materialistische eigenschappen:
Waarden, overtuigingen en ervaringen zijn hierin
epifenomenen
Idealisme: de werkelijkheid in de ogen van de onderzoeker of
een ander individu:
subtiel, contextueel, collectief idealisme: werkelijkheid
= door mensen gemaakte gedeelde representatie
relativisme of radicaal idealisme: iedereen heeft een
eigen unieke opvatting van de wereld
,1 Theorie van kwalitatief onderzoek
opvattingen zijn altijd een mengeling van realisme en idealisme
Epistemologie: vragen over hoe we kennis van de werkelijkheid
verkrijgen
Inductie: bewijs wordt gebruikt om tot een conclusie te komen
Deductie: bewijs wordt gebruikt om voorgaande conclusies te
ondersteunen (en terug in het licht te zetten)
Retroductie: door het testen van verschillende modellen stelt
men structuren vast die zouden kunnen leiden tot iets
Abductie: Feit F wordt vastgesteld
Als hypothese H waar is dan is F vanzelfsprekend
We kunnen denken dat H waar is dus
Soorten kennis in de epistemologie:
Fundamentele kennis: de werkelijkheid kan precies worden
weergegeven
Fallibilistische kennis: niets precies; alles voorlopig en in
verandering
Waardengemedieerde kennis: (idealisme) kennis wordt
geïnterpreteerd adhv de waarden van de persoon die ontvangt
of kennis geeft
Objectieve kennis: (realisme) waardengemedieerde kennis
Empathische neutraliteit: (tussen objectief en waardengemedieerd)
Theorieën over epistemologie:
Correspondentietheorie van de waarheid: iets is waar als die
overeenstemt met de onafhankelijke werkelijkheid (realisme)
Vooral in Natuurwetenschappen
Coherentietheorie van de waarheid: iets is waar als andere
beweringen dat ondersteunen
Vooral in sociale wetenschappen
Pragmatische theorie van de waarheid: iets is waar als het
praktisch nut heeft, het bruikbaar, helpend en productief is
, 1 Theorie van kwalitatief onderzoek
Positivisme Of empirisme: observatie maakt kennis
fundamentele kennis (werkelijkheid kàn accuraat gekend worden)
Inductieve benadering
De werkelijkheid wordt niet beïnvloed door het onderzoeksproces
Post-positivisme Of falsificationisme of post-empirisme:
meer fallibilistisch: omdat er een mogelijkheid is dat toekomstige
observaties kennis vervormen
Meer gericht op het toetsen van stellingen: deductieve benadering
Werkelijkheid wordt niet beïnvloed door het onderzoeksproces
Interpretivisme Of constructivisme: het construct van de werkelijkheid hangt af van observaties
én interpretatie (de beleving die je zelf meemaakt: verschillend bij iedereen)
Verschil positivisme:
meer waardegemedieerde kennis omdat het van persoon tot persoon
verschilt => geen feitelijke kennis dus
grotendeels inductief; want interpretaties komen er door de input van
info/observaties
werkelijkheid wordt wel beïnvloed door onderzoeksproces
Benaderingen in kwalitatief onderzoek Etnografie: onderzoek naar de sociale werkelijkheid (bv cultuur) door
(soorten onderzoek) op te gaan in de gemeenschap
Fenomenologie/etnomethodologie: onderzoek naar hoe mensen de
sociale werkelijkheid zien door dit uit gesprekken af te leiden
Conservatieanalyse: onderzoek naar de structuren in spraak (hieruit
betekenis halen)
Discoursanalyse: onderzoek naar manieren waarop kennis ontstaat
