Scheikunde samenvatting hoofdstuk 4

Paragraaf 1
In bijna alle landen is er een wet- en regelgeving voor de veiligheid van voedsel dat
wordt verkocht. Je moet precies kunnen nagaan wat er met het voedsel gebeurt
tijdens de productie, verwerking en distributie.
Een ander aspect is de hygiëne. Als je niet hygiënisch met voedsel omgaat, kun je een
voedselvergiftiging oplopen.

Tot nu toe is de opbrengst van landbouw en veeteelt steeds toegenomen, zodat we in
staat zijn het grootste deel van de bevolking van voedsel te voorzien. Daarbij is
gebruikgemaakt van de ontwikkeling van landbouwmachines,
grondverbeteringstechnieken, kruising van gewassen, fokken van nieuwe rassen en
kunstmatige selectie → nieuwe variëteiten kunnen ontstaan die bestand zijn tegen
infecties en beter aangepast zijn aan de leefomstandigheden.
We hebben het milieu ook sterker belast doordat er meer broeikasgassen worden
geproduceerd. Een ander probleem is het overvloedig gebruik van water voor
landbouw en veeteelt. Daardoor kan er in de toekomst een tekort aan zoet water
ontstaan.

Paragraaf 2
Alle koolstofverbindingen kun je indelen in een aantal verschillende groepen,
gebaseerd op de eigenschappen:
- Koolwaterstoffen
Homologe reeksen:
- alkanen
- elkenen
- cycloalkanen
- alkanolen
Alkanen:
Veel alkanen komen voor in aardolie. De verhouding in n van C- en H-atomen is:
CnH2n+2. Het eenvoudigste alkaan molecuul bestaat uit 1 C-atoom → 2 x 1 + 2 = 4
H-atomen → molecuulformule: CH4 → naam: methaan
Een alkaan is een koolwaterstof die bestaat uit moleculen waarin C- en H-atomen
voorkomen in de verhouding 2n+2. De algemene formule voor een alkaan is CnH2n+2.

Structuurformule van CH4:
H
H-C-H
H

, Het aantal bindingsmogelijkheden is de covalentie van een atoomsoort.
De romp van elk alkaan molecuul is een onvertakte keten C-atomen. Als aan die
C-atomen alleen H-atomen vast zitten, is het een onvertakte alkaan.
Als ergens aan die romp geen H-atoom zit, maar één of meer C-atomen, is het een
vertakte alkaan.
Er bestaat maar één mogelijkheid om 1 C-atoom en 4 H-atomen aan elkaar vast te
maken. Pas bij 4 C-atomen en 10 H-atomen is het een probleem. Dan kun je
vertakkingen maken. Je kunt dus uit 4 C-atomen en 10 H-atomen verschillende
moleculen maken. Ze heten allebei C4H10, maar de structuurformule is anders. Dit
heet isomerie.

Voor de systematische naamgeving van alkanen bestaan regels die over de hele
wereld worden gebruikt:
- Onvertakte alkanen
Uit hoofd leren
- Vertakte alkanen
1 de langste onvertakte keten C-atomen
2 stamnaam gebaseerd op onvertakte keten
3 nummer de C-atomen van de langste keten
4 naam van elke vertakking wordt apart voor de naam van de hoofdketen
vermeld. Komt de vertakking meer voor: di, tri, tetra…
5 verschillende vertakkingen → alfabetische volgorde → ethyl voor methyl

Alkenen
Algemene formule: CnH2n
Alkenen hebben altijd een dubbele binding tussen 2 C-atomen. Hier zijn 2 H-atomen
minder. Daarom heet het onverzadigd.
Naamgeving:
- onvertakt
1 de uitgang is niet -aan maar -een
2 de plaats van de dubbele binding wordt aangegeven met een cijfer
- vertakt
1 zoek de langste keten. Dubbele binding moet in de keten zitten!
2 de stamnaam wordt de naam van het onvertakte alkeen.
3 nummer de C-atomen van de langste keten. Begin aan de kant waar je het
eerst een dubbele binding tegenkomt.