Staatsrecht
Piramide:
Centrale overheid (Den Haag), Montesqieu (in een zuivere eenheidsstaat ligt alle
macht hier).
Provincies (provinciale vordering), bestuurder Gedeputeerde Staten.
Gemeente (gemeentelijke vordering), bestuurder is B&W
Machtenscheiding: wetgeving, bestuur, rechtspraak (Trias Politica). Dit is om
machtsmisbruik te voorkomen. Niet helemaal goed gelukt, omdat minister wetten
kan maken maar tegelijkertijd ook de bestuurlijke bevoegdheid heeft.
Wetten in formele zin: regering + Staten Generaal
Ministeriële regeling: minister
AMvB: regering
In de leer van Montesqieu zou de Staten Generaal de hoogste macht zijn, dit is
echter niet het geval omdat het bestuur (regering) zich bezig houdt met het
maken van wetten (formeel). Voordeel is dat machtsmisbruik zo wordt
voorkomen. Ander voorbeeld is dat bijvoorbeeld de RvS recht mag spreken in
bestuurlijke zaken.
C&B = Checks & Balances, controle en samenwerking. Bijvoorbeeld de TK
(parlement) controleert of de ministers hun werk wel goed uitvoeren. Voorbeeld
van Balances is dus de samenwerking tussen de regering en de Staten Generaal
in het maken van wetten.
Staatsrecht valt onder publiekrecht.
De NL Staat
Een staat, de 3 ‘G’s:
1. Een grondgebied (grond, zee, lucht).
2. Een gemeenschap van mensen (onderling verbonden, nationale
symbolen).
3. Een hoogste gezag (scheppen en handhaven orde en recht).
Betekenis begrippen staat, land en overheid.
Soeverein: zelfstandige en ondeelbare eenheid.
Externe soevereiniteit, dan kan het hoogste gezag zeggen dat ze geen
inmenging van buitenaf accepteren. Op ons grondgebied zijn wij het enige
bevoegde gezag. Interne soevereiniteit, geen bemoeienis van de eigen
gemeenschap.
Rechtspersoon: drager van rechten en plichten en kan optreden al
staatsmacht in NL en in andere landen.
Erkenning door andere landen (4e eis/4e ‘G’, in de praktijk is hiervan geen
sprake).
De staat (overheid) dient het algemeen belang, door middel van:
- Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden;
- Wetgeving;
- Bestuur;
- Rechtspraak.
Het koninkrijk der Nederlanden:
- Koloniaal verleden (Gouden Eeuw: 17e eeuw)
- Indonesië (1945) en Suriname (1975) zijn onafhankelijk geworden.
- NL Antillen op 10-10-10 opgeheven,
, - Landen binnen het Koninkrijk: Aruba (zelfstandig sinds 1986), St.
Maarten, Curaçao
- (Bijzondere) gemeenten: Saba, St. Eustasius, Bonaire (heten samen
Caribisch Nederland)
Rijkswetten, gelden voor het hele koninkrijk.
Statuut.
Nederlanders en vreemdelingen
Burgers behorend tot ons koninkrijk bezitten het Nederlanderschap = een
nationaliteit
Nederlanderschap heeft allerlei juridische gevolgen, bijvoorbeeld:
- Recht om in NL te verblijven;
- Diplomatieke bescherming;
- Kiesrecht (actief: jij brengt een stem uit en passief: jezelf verkiesbaar
stellen);
- Aanspraak op voorzieningen. Zij die beschikken over het
Nederlanderschap maken hier aanspraak op.
- Uitlevering;
- Exterritoriale werking strafrecht, Nederlandse burger in ander land,
Nederlandse wetboek geldt voor Nederlandse burger die in een ander
land een strafbaar feit pleegt.
NL en vreemdelingen
Vreemdeling = hij die niet de Nederlandse nationaliteit bezit.
Rijkswet op het Nederlanderschap bepaalt hoe je deze nationaliteit
verkrijgt of verliest.
- Nederlandse ouder (art. 3 RWN)
- Adoptie (art. 5 RWN)
- Derde generatie (Opinieverklaring tussen 18 en 25 (art. 6 RWN))
- Naturalisatieverzoek en –toets (art. 7 RWN): zie discussie rondom
asielzoekers. Naturalisatie: nationaliteit verwisselen, je moet hier echter
goed je best voor doen.
o Aanpassingen RWN 2010, (Afstand eigen nationaliteit uitgebreid:
moeite doen!
o Nederlanderschap ontnemen bij onherroepelijke veroordeling
misdrijf indien essentiële belangen koninkrijk geschaad.
Rechtspositie vreemdeling
Koppelingsbeginsel: geen rechtmatig verblijf; geen recht op voorzieningen,
tenzij uitzondering.
Niet iedere vreemdeling kan zomaar Nederland in:
- Ambassade, beroep op doen voor visum
- Visum (voor vrije termijn 3 maanden)
- Machtiging Voorlopig Verblijf (voor verblijf langer dan 3 maanden)
- Voor EU-leden geldt een vrije termijn van 6 maanden + lagere drempels
langer verblijf.
- Verblijfsvergunning regulier of asiel (opvang gedurende aanvraag)
- Wet inburgering
- Uitgeprocedeerd? Uitzetting mogelijk
Bronnen van staatsrecht:
- Het statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden: regelt de betrekkingen
(wet die voorkomt uit een andere wet, vaak GW) tussen de
verschillende landen in het Koninkrijk.
, - De Grondwet
- (Organieke) wetten en besluiten, regelementen: geven invulling aan
wetten die in de GW voorkomen.
- Gewoonterecht
- Verdragen en Europese richtlijnen
- Jurisprudentie
Grondrechten algemeen
Als een gedeelte van je vrijheid overdraagt aan een hogere macht, dan
heb je bescherming/waarborgen nodig.
Grote filosofen als John Locke (17e eeuw) hebben hierover nagedacht.
- Life, Liberty and property
Bill of Rights (1776) in Amerika
Déclaration (1789), Franse Revolutie in Frankrijk
Grondwet (1814) in Nederland
- Klassieke grondrechten (waarborgnormen) en sociale grondrechten
(instructienormen)
Ook internationale afspraken
Klassieke grondrechten: burger kan zich erop beroepen. Als burger zeg je:
Overheid dit is van mij, afblijven! (sheets voorbeelden). Onder hele strikte
voorwaarden mag hier van afgeweken worden.
Sociale grondrechten: geen rechtstreekse werking, maar instructienorm voor
overheid. Dan zeg je: overheid ga wat voor mij doen!
- Uitzondering is het stakingsrecht van art. 6 lid 4 ESH.
Je kunt geen beroep doen op de Grondwetbepaling, want het is een
instructienorm (sociale grondrechten). Echter wel op een wet in formele zin.
Wat is een democratische rechtsstaat:
1. Overheid mag slechts optreden op grond van algemene regels die
democratisch tot stand zijn gekomen (legaliteitsbeginsel).
2. Macht van de overheid is gespreid over verschillende organen en
personen.
3. Onafhankelijke rechter biedt burgers bescherming tegen
overheidsoptreden dast willekeurig is of op een andere manier in strijd is
met het recht.
4. Burgers hebben fundamentele rechter die de overheid moet eerbiedigen
(grondrechten).
Werking grondrechten
Werking van grondrechten
- Verticale werking: overheid – burger
- Horizontale werking: burgers onderling
- Self-executing/rechtstreekse werking (klassieke grondrechten)
Botsing van grondrechten
- Bijv. vrijheid van meningsuiting en recht op gelijke behandeling
Burgerschapsrechten
De organisatie van de NL staat en het koninkrijk
Statenbond = confederatie (verdrag tussen 7 provincies) -> tros druiven.
Samenwerkingsverbond tussen landen, je draagt geen bevoegdheden over. 1 kan
zo uit de Statenbond stappen.
Piramide:
Centrale overheid (Den Haag), Montesqieu (in een zuivere eenheidsstaat ligt alle
macht hier).
Provincies (provinciale vordering), bestuurder Gedeputeerde Staten.
Gemeente (gemeentelijke vordering), bestuurder is B&W
Machtenscheiding: wetgeving, bestuur, rechtspraak (Trias Politica). Dit is om
machtsmisbruik te voorkomen. Niet helemaal goed gelukt, omdat minister wetten
kan maken maar tegelijkertijd ook de bestuurlijke bevoegdheid heeft.
Wetten in formele zin: regering + Staten Generaal
Ministeriële regeling: minister
AMvB: regering
In de leer van Montesqieu zou de Staten Generaal de hoogste macht zijn, dit is
echter niet het geval omdat het bestuur (regering) zich bezig houdt met het
maken van wetten (formeel). Voordeel is dat machtsmisbruik zo wordt
voorkomen. Ander voorbeeld is dat bijvoorbeeld de RvS recht mag spreken in
bestuurlijke zaken.
C&B = Checks & Balances, controle en samenwerking. Bijvoorbeeld de TK
(parlement) controleert of de ministers hun werk wel goed uitvoeren. Voorbeeld
van Balances is dus de samenwerking tussen de regering en de Staten Generaal
in het maken van wetten.
Staatsrecht valt onder publiekrecht.
De NL Staat
Een staat, de 3 ‘G’s:
1. Een grondgebied (grond, zee, lucht).
2. Een gemeenschap van mensen (onderling verbonden, nationale
symbolen).
3. Een hoogste gezag (scheppen en handhaven orde en recht).
Betekenis begrippen staat, land en overheid.
Soeverein: zelfstandige en ondeelbare eenheid.
Externe soevereiniteit, dan kan het hoogste gezag zeggen dat ze geen
inmenging van buitenaf accepteren. Op ons grondgebied zijn wij het enige
bevoegde gezag. Interne soevereiniteit, geen bemoeienis van de eigen
gemeenschap.
Rechtspersoon: drager van rechten en plichten en kan optreden al
staatsmacht in NL en in andere landen.
Erkenning door andere landen (4e eis/4e ‘G’, in de praktijk is hiervan geen
sprake).
De staat (overheid) dient het algemeen belang, door middel van:
- Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden;
- Wetgeving;
- Bestuur;
- Rechtspraak.
Het koninkrijk der Nederlanden:
- Koloniaal verleden (Gouden Eeuw: 17e eeuw)
- Indonesië (1945) en Suriname (1975) zijn onafhankelijk geworden.
- NL Antillen op 10-10-10 opgeheven,
, - Landen binnen het Koninkrijk: Aruba (zelfstandig sinds 1986), St.
Maarten, Curaçao
- (Bijzondere) gemeenten: Saba, St. Eustasius, Bonaire (heten samen
Caribisch Nederland)
Rijkswetten, gelden voor het hele koninkrijk.
Statuut.
Nederlanders en vreemdelingen
Burgers behorend tot ons koninkrijk bezitten het Nederlanderschap = een
nationaliteit
Nederlanderschap heeft allerlei juridische gevolgen, bijvoorbeeld:
- Recht om in NL te verblijven;
- Diplomatieke bescherming;
- Kiesrecht (actief: jij brengt een stem uit en passief: jezelf verkiesbaar
stellen);
- Aanspraak op voorzieningen. Zij die beschikken over het
Nederlanderschap maken hier aanspraak op.
- Uitlevering;
- Exterritoriale werking strafrecht, Nederlandse burger in ander land,
Nederlandse wetboek geldt voor Nederlandse burger die in een ander
land een strafbaar feit pleegt.
NL en vreemdelingen
Vreemdeling = hij die niet de Nederlandse nationaliteit bezit.
Rijkswet op het Nederlanderschap bepaalt hoe je deze nationaliteit
verkrijgt of verliest.
- Nederlandse ouder (art. 3 RWN)
- Adoptie (art. 5 RWN)
- Derde generatie (Opinieverklaring tussen 18 en 25 (art. 6 RWN))
- Naturalisatieverzoek en –toets (art. 7 RWN): zie discussie rondom
asielzoekers. Naturalisatie: nationaliteit verwisselen, je moet hier echter
goed je best voor doen.
o Aanpassingen RWN 2010, (Afstand eigen nationaliteit uitgebreid:
moeite doen!
o Nederlanderschap ontnemen bij onherroepelijke veroordeling
misdrijf indien essentiële belangen koninkrijk geschaad.
Rechtspositie vreemdeling
Koppelingsbeginsel: geen rechtmatig verblijf; geen recht op voorzieningen,
tenzij uitzondering.
Niet iedere vreemdeling kan zomaar Nederland in:
- Ambassade, beroep op doen voor visum
- Visum (voor vrije termijn 3 maanden)
- Machtiging Voorlopig Verblijf (voor verblijf langer dan 3 maanden)
- Voor EU-leden geldt een vrije termijn van 6 maanden + lagere drempels
langer verblijf.
- Verblijfsvergunning regulier of asiel (opvang gedurende aanvraag)
- Wet inburgering
- Uitgeprocedeerd? Uitzetting mogelijk
Bronnen van staatsrecht:
- Het statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden: regelt de betrekkingen
(wet die voorkomt uit een andere wet, vaak GW) tussen de
verschillende landen in het Koninkrijk.
, - De Grondwet
- (Organieke) wetten en besluiten, regelementen: geven invulling aan
wetten die in de GW voorkomen.
- Gewoonterecht
- Verdragen en Europese richtlijnen
- Jurisprudentie
Grondrechten algemeen
Als een gedeelte van je vrijheid overdraagt aan een hogere macht, dan
heb je bescherming/waarborgen nodig.
Grote filosofen als John Locke (17e eeuw) hebben hierover nagedacht.
- Life, Liberty and property
Bill of Rights (1776) in Amerika
Déclaration (1789), Franse Revolutie in Frankrijk
Grondwet (1814) in Nederland
- Klassieke grondrechten (waarborgnormen) en sociale grondrechten
(instructienormen)
Ook internationale afspraken
Klassieke grondrechten: burger kan zich erop beroepen. Als burger zeg je:
Overheid dit is van mij, afblijven! (sheets voorbeelden). Onder hele strikte
voorwaarden mag hier van afgeweken worden.
Sociale grondrechten: geen rechtstreekse werking, maar instructienorm voor
overheid. Dan zeg je: overheid ga wat voor mij doen!
- Uitzondering is het stakingsrecht van art. 6 lid 4 ESH.
Je kunt geen beroep doen op de Grondwetbepaling, want het is een
instructienorm (sociale grondrechten). Echter wel op een wet in formele zin.
Wat is een democratische rechtsstaat:
1. Overheid mag slechts optreden op grond van algemene regels die
democratisch tot stand zijn gekomen (legaliteitsbeginsel).
2. Macht van de overheid is gespreid over verschillende organen en
personen.
3. Onafhankelijke rechter biedt burgers bescherming tegen
overheidsoptreden dast willekeurig is of op een andere manier in strijd is
met het recht.
4. Burgers hebben fundamentele rechter die de overheid moet eerbiedigen
(grondrechten).
Werking grondrechten
Werking van grondrechten
- Verticale werking: overheid – burger
- Horizontale werking: burgers onderling
- Self-executing/rechtstreekse werking (klassieke grondrechten)
Botsing van grondrechten
- Bijv. vrijheid van meningsuiting en recht op gelijke behandeling
Burgerschapsrechten
De organisatie van de NL staat en het koninkrijk
Statenbond = confederatie (verdrag tussen 7 provincies) -> tros druiven.
Samenwerkingsverbond tussen landen, je draagt geen bevoegdheden over. 1 kan
zo uit de Statenbond stappen.
