Samenvatting Ontwikkelingspsychologie 1

ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE 1 HOOFDSTUK 1

Leeftijd zegt niks over ontwikkeling, maturation = rijping wel = aspecten van ontwikkeling die hoofdzakelijk
genetisch bepaald zijn. Veranderingen kunnen ook hoofdzakelijk door de omgeving bepaald zijn.

Volkswaarheden = ideeën over ontwikkeling, niet gebaseerd op wetenschap.

Paradigma = een wereldbeeld; een theoretisch of filosofisch raamwerk in een wetenschappelijke discipline.

Organistisch wereldbeeld = het idee dat de mens actief is en doorlopend interactie heeft met de omgeving, en
daardoor helpt de mens zijn/haar eigen ontwikkeling vorm te geven.
Mechanistisch wereldbeeld = het idee dat de mens een mechanisme is dat van nature passief is, en pas actief
wordt als hij door de omgeving gestimuleerd wordt.
Behaviourisme = sluit aan bij mechanistisch wereldbeeld, is het idee dat mensen passief reageren op
conditionering, versterking en straf.

Soorten onderzoek:

 Cross-sectioneel onderzoek/ transversaal onderzoek = op één moment. Minst tijdsintensief,
beschrijft verschillen, dus geen inzicht in verandering over tijd.
 Longitudinaal onderzoek = min. 2 tijdsmomenten, dus inzicht in verandering over tijd. Nadelen:
kosten, kans op drop-out, practice effects, cohort effecten.
 Microgenetisch design = longitudinaal onderzoek, maar veel kortere tijd tussen onderzoeken.
 Sequentieel design = combinatie van cross-sectioneel en longitudinaal onderzoek waarbij de
ontwikkeling van individuen uit verschillende cohorten kan worden onderzocht.
o Flynn-effect = toename in gemiddelde IQ test score over generaties.

Mogelijk dat cross-sectioneel onderzoek een heel andere uitkomst geeft dan longitudinaal onderzoek,
oorzaken:

 Cohort effecten  bij cross-sectioneel onderzoek zie je bij onderzoek met leeftijd dat er verschillen
zijn tussen generaties, hiermee duid je geen verandering in ontwikkeling van de mensen aan.
 Tussen meetmomenten  ene onderzoek geeft dan bijv. continue functie aan en de andere stadia.

Verschillende onderzoeksmethoden:

 Observationeel = gedrag wordt geobserveerd, onderzoeker beïnvloedt het gedrag niet.
o Baby biografieën = dagboeken over ontwikkeling baby.
o Time sampling = hierbij wordt binnen een bepaalde tijd frequent gemeten (met bijv. interval
van 3 sec.).
o Event sampling = hierbij wordt telkens opgeschreven wanneer een bepaalde gedraging(en)
voorkomen.
o Klinische methode = natuurlijk gedrag wordt geobserveerd, daarna wordt de omgeving of
taak aangepast om het gedrag beter te begrijpen.
 Experimenteel = systematische controle van omgeving en manipulatie van omgeving om inzicht te
krijgen in oorzaak-gevolg.
o Onderzoek wordt gemanipuleerd.
o Onafhankelijke variabele = kan gemanipuleerd worden.
o Afhankelijke variabele = onderzochte variabele, hierop heeft de onafhankelijke wel of niet
effect.

,  Psychologische tests = instrumenten voor de kwantitatieve meting van psychologische
eigenschappen.
 Correlationele studies = studies die onderzoeken of 2 variabelen systematisch variëren in relatie tot
elkaar.
o Correlatie ligt tussen -1 (meest negatief) en +1 (meest positief), 0 = geen samenhang.
o Concurrent onderzoek = variabelen worden gelijktijdig gemeten.
o Predictief onderzoek = hiermee worden voorspellingen gedaan, vaak om te zien welke
bekwaamheden of karaktereigenschappen dingen kunnen voorspellen over later.
o Marker task = wordt gebruikt om een gedrag uit te lokken waarvan de neurale basis bekend
is.

Affect = je emotionele status, onderscheidt zich van gedrag (hoe je doet) en cognitie (hoe je denkt).

Ecologisch valide = als resultaten generaliseren naar de echte wereld.

Experimentele groep = onderzoeksgroep die een bepaalde behandeling of manipulatie ontvangt.
Controle groep = onderzoeksgroep die geen behandeling of manipulatie ontvangt, wordt vergeleken met
experimentele groep.

Brain imaging methoden = methoden om hersenactiviteit te meten:

 Electroencephalogram = EEG = elektroden worden op de hoofdhuid geplaatst en meten de elektrische
activiteit geproduceerd door neuronen.
 Event-related potential = ERP = hersenactiviteit wordt gemeten via de hoofdhuid gedurende de
presentatie van specifieke perceptuele gebeurtenissen.
 Positron emission tomography = PET = geeft corticale activiteit weer d.m.v. bloedtoevoer (via injectie
van radioactieve isotoop).
 Functional magnetic resonance imaging = fMRI = ook meting bloedtoevoer, maar zonder invasieve
methoden (zodat patiënt er zo min mogelijk last van heeft).

Functies:

 Continue functie.
 Discontinue functie of stapfunctie.
 U-vormige functies.