Samenvatting Inleiding, theorie en geschiedenis van de Levensbeschouwing

SAMENVATTING WEEK 1 T/M 8

B1-ZIN1



Inleiding, theorie en geschiedenis van de levensbeschouwing
(Jodendom, Christendom, Islam)




Sylvia van Lier, november 2021

,
, Week 1. Inleiding Theorieen Geschiedenis van de Levensbeschouwing:
Humanisme, Jodendom, Christendom, Islam

Humanisme: 3 soorten betekenissen:
1. Levensbeschouwelijke stroming; je kiest voor het Humanisme en sluit je bijvoorbeeld aan
bij Humanistisch Verbond
2. Maatschappelijke beweging; mentaliteit in het dagelijks leven (je sluit je niet per see aan
bij een levensbeschouwelijke organisatie)
3. Grondtrek van de ‘’axiale’’ cultuur


Noemen we typologie van betekenissen (3-delig).
(Zo is Smart-demensies een 7-delige typologie)


Humanisme is een afscheiding van de Goden, gaat uit van de humane mens.
Het humanisme benadrukt daarbij de waarde van de mens met voorkeur voor kritisch zelf
nadenken.




Humanisme bestaat uit 3 cirkels:


Binnenste cirkel:
Concreet levensbeschouwelijk verbond
 georganiseerde levensbeschouwing  je wordt hier lid van


Erg smalle definitie van Humanisme
 bestreden bijv. religies
 altijd aangesloten humanistische verenigingen (HV = 1946… Oprichting na de oorlog? Denk
aan alle gruwelijkheden van het nationalisme en aan de parabel van De Dwaas. Is de
oprichting van een concreet Humanistisch Verbond als levensbeschouwing misschien een
effect van het nationalisme van de 2de Wereld Oorlog waar de mens slachtoffer van was
geworden? De parabel van Nietzsche van De Dwaas zegt dat God dood is; daarmee ook de
naastenliefde als het ware en het geloof. Hij geeft daarin aan dat er een lege ruimte
onstaat. Is het effect hierop dat Humanisme als het ware met hun levensbeschouwing deze
lege ruimte wil opvullen?)

Middelste cirkel:
‘’Als een mindset’’
 Humanisme als een maatschappelijke beweging; een ideaal om na te streven


Bredere definitie waarbij je je niet per see aansluit bij een vereniging maar wel
humanistische waarden probeert na te streven in het dagelijks leven.
Denk aan vrijheid, verantwoordelijkheid, rechtvaardigheid, waardering voor de
ander/diversiteit.

, Buitenste cirkel:
Als gevolg van de axiale cultuur (waardoor de mens meer centraal komt te staan doordat de
goden naar de achtergrond verdwijnen)
Denk eraan dat vooral niet meer alles gegeven wordt aan de mens. Geen polytheïstische
goden meer maar één monotheïstische God. Dit is de tijd van de opkomst van de
monotheïstische godsdiensten. In de tijd daarvoor plaatsten mensen nog alles buiten
zichzelf, zij konden geen invloed uit oefenen op hun eigen leven en de goden waren
oppermachtig en bepaalde alles.



Axiale cultuur = Een cultuur waarin een bepaald aantal belangrijke wendingen plaatsvonden


De cultuur die ontstond; ontstond in de Axiale tijd (al is dit plausibel)
Axiale wendingen begeleiden namelijk de hele cultuurgeschiedenis!


Axiaal (letterlijk) = ‘’een as die omslaat’’


Axiale wending = Wat was dan letterlijk die wending? de mens emancipeert zich uit een
wereld waarin de goden de belangrijkste figuren waren en gaat meer zelfstandig nadenken.


 opkomst boeddhisme
 opkomst Griekse/Romeinse wereld
 opkomst filosofie (v/d Grieken)!
 deze ‘’filosofen’’ gingen vragen stellen!
 opkomst ‘’Tiran’’; grieks betekent dit gewoon leider
 overgegaan naar een bestuursvorm waarin de leider niét (per definitie) sacraal is



Wanneer was dat dan?

Visies op Axiale tijd/periode:
- Smalle bepaling 800-200 voor Christus
- Brede bepaling +/- 1400 voor Christus tot onze tijd
 bij deze bepaling begeleiding axiale wendingen de hele cultuurgeschiedenis tot nu



Smalle bepaling (800-200 v. Chr.)
Wordt gekenmerkt door:
- Confucianisme in China
- Opkomst boeddhisme in Azië
- Profeten in Israël (denk aan ‘’Tiran’’, één leider)
- Ontwikkeling Griekenland door bijv. op komst filosofie
 We gaan vooral uit van de Grieken als bakermat van de beschaving maar deze