Samenvatting Duitse landen
Duitsland (3 oktober, dag van Duitse eenheid, heel kort) (Nadat ze in tweeen waren gesplitst tussen
DDR en BRD
(Maar ook nog Zwitserland en Oostenrijk)
Verhaal van geen eenheid
De germanen, als eerste genoemd door een Griek, Poisidonius (135) (vond de germanen raar, geen
verdunde wijn)
Recht van germanen, geen testament
Germanen bijna ingenomen door Romeinen
Slag bij Teutobergerwoud 9 na christus, 3 legioenen verslagen (Arminus Herman, verkeerde plek,
al gewaarschuwd door Theodor Mommsen, bij Osnabruck (verstand van munten)
Dieptepunt keizer augustus
Grens Romeinse Rijk, Rijn/Limes, wereld gescheiden (talen verschillend, ook verschil mentaliteit)
Na val Romeinse Rijk 800 Karel de Grote keizer
Verdrag van Karel in drieen verdeeld (Frankrijk, Midden-Rijk, oost-Rijk)
Keizertitel: midden-Rijk, werd steeds verdeeld, steeds kleiner werd in tweeen gesplitst
Meersen/Ribbesmont 870/880, komt bij oostelijk rijk
Arnulf: (gekozen tot koning (Aken), later gekroond door paus (Rome) 887/ 896, niet door
erfopvolging werd gebruik om koning te kiezen
Heilig Roomse Rijk van de Duitse natie
Opvolgers Romeinse (christelijke) kerk
Opvolgers Rome
Permanent in Duitsland
Otto I 936 noemde dat als eerste
Keizer kiezen gewoonterecht, maar door wie, vastgelegd in gouden bull
Document met zegel (1356): 7 keurvorsten (3 geestelijken (aartsbisschoppen Keulen, Maintz, Trier)
en 4 wereldlijken (Pandgraaf Rijn, Heidelberg, Hertog van Saksen, Dresden, Markgraaf Brandenburg,
Berlijn, grensgebied bewaking, koning van Bohemen, Tsjechie)
Keizer afhankelijk persoon, moesten keurvorsten gunstig stemmen, geen krachtig centraal gezag
dus geen eenheid
Toch permanent bij een familie (Habsburg, begon met Rudolf 1273)
Vanaf 1438 alleen Habsburgers, goed netwerken, voeren van huwlijkspolitiek (keurvorsten familie,
verdelen van baantjes binnen de familie) (dubbelhuwelijk) (Albrecht II)
Principe keurvorsten veranderde niet
Wie bisschoppen noemen, belangrijk voor keurvorsten (paus kreeg ook stem in de investituurstrijd)
Plaatselijke vorsten hadden het voor het zeggen
Invloed keizers beperkt, eigenlijke invloed Habsburgse hausmacht, OostenRijk, Hongarije
, Keizer conflict met paus, Italie eerst van de middeleeuwen af, steden zetten zich ook af tegen de
keizer, de winnaars uit dat conflict waren dus de steden en de duitse vorsten (omdat zij hun eigen
gang konden gaan)
Weer geen centraal gezag keizer
Deel 2
Reichskammergericht (1495), hoogste rechter
Keizer Maximiliaan
Bedoeling, beslissen gemene recht, volgens het Romeinse en canonieke recht = recht van de keizer
Doel eenheid van recht
Praktijk geen groot succes
Geen vaste plaats, later in Wezlar (Frankfurt 1689) (vorsten wilden niet)
Duurde lang, 20 jaar (op de lange baan)
- Raadsheren omkopen door sigaren, niet fris
Visitatiecommisie ingesteld naar Reichskammergericht
Goethe: 1ste roman geschreven, met verkeerde afloop, zelfmoord, boek enorm succes, met grote
gevolgen (jongelingen zelfmoord)
Juridische reden falen Reichskammergericht
- Uitzonderingen verleend jurisdictie
Privileges aan vorsten
1. Privieges zaken van rechters niet naar rijkskammergericht, privilege de non evoncando
2. Privilegium de non appelando, (geen hoger beroep bij reichskammergericht)
Verleend door keizers, door geld
Als je geen privilege had, stelde je niks voor
Usus modernus pandectum: Hedendaags gebruik van digesten, Romeinse recht, dat werd bestudeerd
aan universiteiten, ook verwijzingen Reichskammergericht, kon je overal gebruiken, want ‘gemene
recht’
Karel V 1519 (Kleinzoon Maximiliaan)
- Rijk van Karel V gaat zon niet onder (Frankrijk niet)
Wetboek strafrecht opstellen constitutio criminalis carolina (1532) (misdrijven van tevoren
vastleggen, straffen niet), procesrecht
Niet exclusief maar salvatorische clausule: vorsten mochten terugvallen op eigen recht
(anders terugvallen op gemeen strafrecht, Romeins strafrecht niet denderend, libri teribilis)
Frederik II van Prusien (verlicht despoot, geen stemrecht) (1712-1786) (koning in Pruisen)
Voorheen Markgraaf Brandenburg, wilde graag koning worden
- Hekel juristen, bijzonder Romeinse recht, geschreven in recht (geheimtaal voor normale
leek), je kunt elke kant op, bij de beslissing die ze willen, leidt tot willekeur
- Dus codificatieopdracht 1746. 1746 eerste deel (procesrecht af) aan Samuel van Conceceji
(hoogleraar Romeins recht), natuurrecht vond je in Romeins recht, Frederik vond wetboek te
dik en te Romeins
- Materieel recht niet, in 1780 nieuw opdracht, Suaerez (Schwarz), ingediend 1791 (Frederik
leefde toen niet meer) Algemeines Landrecht Pruischische Staaten (1794), 19000
paragrafen, subsidiair wetboek (verving Romeins recht, primair recht (gewoonte) bleef
bestaan, geen codificatie, encylopedisch wetboek (Al het recht)
Vragencarousel
De west-Romeinse en Oost-Romeinze keizer
Duitsland (3 oktober, dag van Duitse eenheid, heel kort) (Nadat ze in tweeen waren gesplitst tussen
DDR en BRD
(Maar ook nog Zwitserland en Oostenrijk)
Verhaal van geen eenheid
De germanen, als eerste genoemd door een Griek, Poisidonius (135) (vond de germanen raar, geen
verdunde wijn)
Recht van germanen, geen testament
Germanen bijna ingenomen door Romeinen
Slag bij Teutobergerwoud 9 na christus, 3 legioenen verslagen (Arminus Herman, verkeerde plek,
al gewaarschuwd door Theodor Mommsen, bij Osnabruck (verstand van munten)
Dieptepunt keizer augustus
Grens Romeinse Rijk, Rijn/Limes, wereld gescheiden (talen verschillend, ook verschil mentaliteit)
Na val Romeinse Rijk 800 Karel de Grote keizer
Verdrag van Karel in drieen verdeeld (Frankrijk, Midden-Rijk, oost-Rijk)
Keizertitel: midden-Rijk, werd steeds verdeeld, steeds kleiner werd in tweeen gesplitst
Meersen/Ribbesmont 870/880, komt bij oostelijk rijk
Arnulf: (gekozen tot koning (Aken), later gekroond door paus (Rome) 887/ 896, niet door
erfopvolging werd gebruik om koning te kiezen
Heilig Roomse Rijk van de Duitse natie
Opvolgers Romeinse (christelijke) kerk
Opvolgers Rome
Permanent in Duitsland
Otto I 936 noemde dat als eerste
Keizer kiezen gewoonterecht, maar door wie, vastgelegd in gouden bull
Document met zegel (1356): 7 keurvorsten (3 geestelijken (aartsbisschoppen Keulen, Maintz, Trier)
en 4 wereldlijken (Pandgraaf Rijn, Heidelberg, Hertog van Saksen, Dresden, Markgraaf Brandenburg,
Berlijn, grensgebied bewaking, koning van Bohemen, Tsjechie)
Keizer afhankelijk persoon, moesten keurvorsten gunstig stemmen, geen krachtig centraal gezag
dus geen eenheid
Toch permanent bij een familie (Habsburg, begon met Rudolf 1273)
Vanaf 1438 alleen Habsburgers, goed netwerken, voeren van huwlijkspolitiek (keurvorsten familie,
verdelen van baantjes binnen de familie) (dubbelhuwelijk) (Albrecht II)
Principe keurvorsten veranderde niet
Wie bisschoppen noemen, belangrijk voor keurvorsten (paus kreeg ook stem in de investituurstrijd)
Plaatselijke vorsten hadden het voor het zeggen
Invloed keizers beperkt, eigenlijke invloed Habsburgse hausmacht, OostenRijk, Hongarije
, Keizer conflict met paus, Italie eerst van de middeleeuwen af, steden zetten zich ook af tegen de
keizer, de winnaars uit dat conflict waren dus de steden en de duitse vorsten (omdat zij hun eigen
gang konden gaan)
Weer geen centraal gezag keizer
Deel 2
Reichskammergericht (1495), hoogste rechter
Keizer Maximiliaan
Bedoeling, beslissen gemene recht, volgens het Romeinse en canonieke recht = recht van de keizer
Doel eenheid van recht
Praktijk geen groot succes
Geen vaste plaats, later in Wezlar (Frankfurt 1689) (vorsten wilden niet)
Duurde lang, 20 jaar (op de lange baan)
- Raadsheren omkopen door sigaren, niet fris
Visitatiecommisie ingesteld naar Reichskammergericht
Goethe: 1ste roman geschreven, met verkeerde afloop, zelfmoord, boek enorm succes, met grote
gevolgen (jongelingen zelfmoord)
Juridische reden falen Reichskammergericht
- Uitzonderingen verleend jurisdictie
Privileges aan vorsten
1. Privieges zaken van rechters niet naar rijkskammergericht, privilege de non evoncando
2. Privilegium de non appelando, (geen hoger beroep bij reichskammergericht)
Verleend door keizers, door geld
Als je geen privilege had, stelde je niks voor
Usus modernus pandectum: Hedendaags gebruik van digesten, Romeinse recht, dat werd bestudeerd
aan universiteiten, ook verwijzingen Reichskammergericht, kon je overal gebruiken, want ‘gemene
recht’
Karel V 1519 (Kleinzoon Maximiliaan)
- Rijk van Karel V gaat zon niet onder (Frankrijk niet)
Wetboek strafrecht opstellen constitutio criminalis carolina (1532) (misdrijven van tevoren
vastleggen, straffen niet), procesrecht
Niet exclusief maar salvatorische clausule: vorsten mochten terugvallen op eigen recht
(anders terugvallen op gemeen strafrecht, Romeins strafrecht niet denderend, libri teribilis)
Frederik II van Prusien (verlicht despoot, geen stemrecht) (1712-1786) (koning in Pruisen)
Voorheen Markgraaf Brandenburg, wilde graag koning worden
- Hekel juristen, bijzonder Romeinse recht, geschreven in recht (geheimtaal voor normale
leek), je kunt elke kant op, bij de beslissing die ze willen, leidt tot willekeur
- Dus codificatieopdracht 1746. 1746 eerste deel (procesrecht af) aan Samuel van Conceceji
(hoogleraar Romeins recht), natuurrecht vond je in Romeins recht, Frederik vond wetboek te
dik en te Romeins
- Materieel recht niet, in 1780 nieuw opdracht, Suaerez (Schwarz), ingediend 1791 (Frederik
leefde toen niet meer) Algemeines Landrecht Pruischische Staaten (1794), 19000
paragrafen, subsidiair wetboek (verving Romeins recht, primair recht (gewoonte) bleef
bestaan, geen codificatie, encylopedisch wetboek (Al het recht)
Vragencarousel
De west-Romeinse en Oost-Romeinze keizer
