Leerpakket v3 Coach
Pool, A., Pool- Tromp, C., Veltman- van Vugt, F., & Vogel, S. (2011). Met het oog op
de toekomst . Vilans.
Hoofdstuk 2.2
Rol: Coach
Domein: Organisatie van zorg
Domeinspecificatie: Zorgprogrammering
Competentiebeschrijving: Om te zorgen dat de kwaliteit van de zorg voor
chronisch zieke kinderen verbetert, coacht de verpleegkundige teamleden op de
juiste wijzen uitvoeren van het verpleegkundig deel van een zorgprogramma.
Bij het coachen van teamleden bij het op juiste wijze uitvoeren van het
verpleegkundig deel van een zorgprogramma voor chronisch zieke kinderen gaat
het om:
toelichten van het programma;
stimuleren en motiveren van teamleden door het geven van begeleiding,
met name gericht op het samenwerken met ouders en feedback geven aan
en ontvangen van ouders;
coachingssgesprekken voeren en voorlichting geven;
tonen van voorbeeldgedrag;
teamleden instrueren m.b.t. het uitvoeren van delen van het
zorgprogramma, met name m.b.t. medische technieken;
weerstanden opsporen en bespreken.
Zodat de kwaliteit van zorg voor chronisch zieke kinderen door het team
verbetert.
Hoofdstuk 3
Met het rapport van de Commissie- Biesheuvel(Commissie Modernisering
Curatieve zorg, 1994), is bevestigd dat verpleegkundigen in het ziekenhuis
mede dragers van kennis zijn.
Voor de beroepsontwikkeling biedt dat mogelijkheden tot verdere profilering
op basis van een specifieke inhoudelijke deskundigheid.
HBO- verpleegkundigen worden opgeleid met een flexibel beroepsbeeld.
Kenmerken HBO- opleiding:
brede professionalisering: zelfstandig uitvoeren van taken, functioneren
binnen arbeidsorganisatie en zelfstandig uitvoeren van het beroep;
multidisciplinaire organisatie: het integreren van kennis, inzichten,
houdingen en vaardigheden vanuit verschillende vakinhoudelijke
disciplines, in het kader van beroepsmatig handelen;
wetenschappelijke toepassing: het toepassen van
relevante(wetenschappelijke) inzichten, theorieën, concepten en
onderzoeksresultaten bij vraagstukken waar hbo’ ers in hun
beroepsuitoefening mee geconfronteerd worden;
, transfer en brede inzetbaarheid: toepassen van kennis, inzichten en
vaardigheden in uiteenlopende beroepssituaties;
creativiteit en complexiteit in handelen: het omgaan met
vraagstukken in de beroepspraktijk, waarvan het probleem niet op
voorhand duidelijk is omschreven en waarop standaardprocedures niet van
toepassing zijn;
probleemgericht werken: het op basis van relevante kennis en
(theoretische) inzichten zelfstandig definiëren en analyseren van complexe
probleemsituaties in de beroepspraktijk; het in dit licht ontwikkelen en
toepassen van zinvolle(nieuwe) oplossingsstrategieën en het beoordelen
van de effectiviteit van deze oplossingsstrategieën;
methodisch en reflectief denken en handelen: realistische doelen
stellen, plannen c.q. planmatig aanpakken van werkzaamheden en het
reflecteren op het (beroepsmatig) handelen, op basis van het verzamelen
en analyseren van relevante informatie;
sociaal- communicatieve bekwaamheid: communiceren en
samenwerken met anderen zodat voldaan wordt aan de eisen die het
participeren in een arbeidsorganisatie stelt;
basiskwalificering voor managementfuncties: het uitvoeren van
eenvoudige leidinggevende en managementtaken.
c.q.= casuquo, en/ of.
HBO- professionals moeten het ‘evidence- based’ karakter van hun vak
verbeteren.
Het beroep van de verpleegkundige bestaat uit:
de zorg voor zieken, gehandicapten en stervenden;
individuele en collectieve preventie;
gezondheidsvoorlichting en opvoeding(GVO).
Taakgebieden
Kwalificatiestructuur Beroepsprofiel
Methodische beroepsuitoefening Vaststellen van de zorg
Preventie, GVO en voorlichting Plannen van de zorg
Coördineren en organiseren van de Uitvoeren van de zorg
zorg
Werkbegeleiding Evalueren van de zorg
Kwaliteitszorg Professiegebonden taken
Deskundigheidsbevordering Organisatiegebonden taken
Benner(1984, 1992) heeft op basis van onderzoek vastgesteld dat de
verpleegkundige zorg de volgende onderdelen bevat:
de helpende rol;
de voorlichtings- en begeleidingsrol;
de diagnostische en patiëntbewakingsfunctie;
effectief ingrijpen in snel veranderde situaties;
toepassen en bewaken van de kwaliteit van de zorgpraktijk;
, organisatie- en rolgerelateerde bevoegdheden en bekwaamheden.
Deze taken zijn in te clusteren in zorggebonden, organisatiegebonden en
beroepsgebonden taken.
Primaire zorgverlening= verpleegtechnische handelingen, medicatie, voorlichting
geven etc.
Secundaire zorgverlening= toegankelijkheid zorg, afstemming zorgprocessen,
voorzieningen regelen etc.
Verantwoordelijkheid geeft de mate aan waarin beroepsbeoefenaars
aanspreekbaar zijn op hun beroepsmatig handelen en op de gevolgen daarvan
voor het beroepsmatig handelen van anderen. Van beroepsbeoefenaars wordt
geëist, dat zij hun beroepsmatige handelingen met zorg en toewijding uitvoeren
en daarover verantwoording kunnen afleggen. De verantwoordelijkheid kan
beperkt zijn tot het functioneren binnen het eigen takenpakket, maar kan zich
ook uitstrekken tot dat van anderen.
Complexiteit geeft de mate aan waarin beroepsmatige handelingen zijn
gebaseerd op het toepassen van routines, standaardprocedures of nieuwe
procedures. Dat bepaalt de vaardigheid in het oplossen van problemen en de
creativiteit die van beroepsbeoefenaars in verschillende situaties wordt
gevraagd.
Toepassingsvermogen geeft de mate aan waarin een beroepsbeoefenaar in
staat is kennis en beroepsvaardigheden toe te passen in uiteenlopende-
beroepsmatige- situaties. Dit geeft met andere woorden de reikwijdte en de
wendbaarheid van de kennis en de vaardigheden aan.
De verpleegkundige beschikt zowel over beroepsspecifieke als
beroepsonafhankelijke kennis en vaardigheden.
Door de analytische, probleemoplossende en communicatieve vaardigheden die
de verpleegkundige bezit, is zij in staat op metaniveau te reflecteren op het
eigen handelen en het handelen van anderen in multidisciplinair
verband(Commissie Kwalificatiestructuur, 1996).
‘Wat we in de verpleegkunde niet hebben, zoals andere beroepen wel hebben zijn
conceptualisaties van processen, organisatie van processen voor de toepassing in
de patiëntenzorg, of een geschreven theoretische basis voor die
processen(Norris, 1993)’.
Verpleegbeleid kan worden omschreven als een combinatie van activiteiten die
worden gevormd door:
(individuele) voornemens tot interventies op basis van een
diagnosestelling;
werkprocedures, routines en improvisaties op een afdeling of binnen een
team;
, relaties met het gehele behandelplan van derden;
het uitstippelen van zorgtrajecten voor de zorgvrager, om de inhoud en
condities voor de verpleegkundige zorg op concreet niveau op elkaar af te
stemmen.
Een zorgprogramma kan worden opgevat als een aantal gespecificeerde en
samenhangende activiteiten en maatregelen, die resulteren in een doelgerichte
en planmatige inzet van twee of meer modules ten behoeve van een
gespecificeerde doelgroep(Van Yperen, Van Rest en Vermunt, 1998).
Het werken met zorgprogramma’s heeft voor de verpleegkundigen als
consequentie dat zij gaan werken vanuit een externe oriëntatie. Dat houdt in
dat zij niet alleen op het eigen beroeps- en kennisdomein gericht zijn, maar
openstaan voor een integrale en multidisciplinaire benadering van
zorgvraagstukken.
Een programma ontwerpen houdt in een inzichtelijk en consistent ‘Doel-
Inspanningen- Netwerk/ DIN opzetten(Twijnstra en Gudde, 1996). De
verpleegkundige kan daaraan een bijdrage leveren.
DIN= een combinatie van doelen en inspanningsplannen, die voor een groep
toepasbaar moeten zijn.
Volgens veel theoretici en onderzoekers wordt de inbreng van verpleegkundigen
in de gezondheidszorg vooral gekenmerkt door het vermogen te voorzien in de
humane kant van de gezondheidszorg. Dat wil zeggen dat zij naast aandacht
voor de technische aspecten veel aandacht besteden aan de beleving van en
het omgaan met een ziekte.
De verpleegkundige die het zorgprogramma regisseert neemt niet de taken van
het management over, maar is te vergelijken met een projectmedewerker of –
leider. Het regisseren ligt op de grens tussen het ontwikkelen en beschrijven
van het DIN en het concreet uitvoeren van zorg.
Drie domeinen: zorg, organisatie van zorg, en beroep
Domein zorg
Zorg is altijd relationeel.
De volgende vier elementen zijn betrokken in het handelen:
zorg voor: erkennen dat zorg noodzakelijk is in die concrete
situatie(taking care- of);
zorg om: zich bekommeren om de ander en zijn situatie(caring about);
zorg geven: de concrete activiteit van zorgen, inclusief het dragen van
verantwoordelijkheid daarvoor(care- giving);
zorg ontvangen: erkennen dat degene die zorg ontvangt ook een actieve
rol heeft in het zorgproces en hiervoor ook verantwoordelijkheid
dragen(care- receiving).
, Verpleegkundige zorg vindt altijd plaats in het kader van de
gemeenschappelijke doelstelling van de gezondheidszorg:
het bevorderen en in stand houden van de gezondheid;
het voorkomen van ziekte en handicap;
het bijdragen aan genezing en herstel van ziekte;
het verlichten van lijden en ongemak.
Domeinspecificatie zorg voor zieken, gehandicapten en stervenden
Het doel van het verpleegkundig handelen is de kwaliteit van leven van de
zorgvrager te verhogen.
De verpleegkundige probeert het evenwicht tussen draagkracht en draaglast
te handhaven of te herstellen wanneer gezondheidsproblemen, daaraan
gerelateerde bestaansproblemen, behandeling of therapie daar een aanslag op
doen(Leistra e.a., 1999).
Domeinspecificatie individuele en collectieve preventie
Om gezondheidsrisico’s te vermijden of de kans erop te verkleinen werkt de hbo-
verpleegkundige mee aan individuele en collectieve vormen van preventie. Zij
kan meewerken aan preventieprogramma’s gericht op collectie primaire
preventie, maar ook aan op het individu gerichte vormen van secundaire en
tertiaire preventie.
Domeinspecificatie GVO
Is bij individuele en collectieve preventie het kernwoord voorkomen, bij
Gezondheidsvoorlichting en Opvoeding(GVO) is het kernwoord bevorderen: van
gezondheid in de breedste zin van het woord. Het gaat daarbij om het
bevorderen van een gezonde leefstijl als er (nog) geen sprake is van een ziekte,
aandoening of handicap. Maar het omvat ook het bevorderen van gezondheid als
mensen reeds leven met een ziekte, handicap of aandoening.
Domein organisatie van zorg
Het management is verantwoordelijk voor het realiseren van organisatie- en
zorgbeleid. Het behoort echter ook tot de taak en verantwoordelijkheid van
een hbo- verpleegkundige om als professional en als lid van een organisatie een
actieve bijdrage te leveren aan het realiseren van de doelen van die
organisatie.
Domeinspecificatie zorgprogrammering
Een zorgprogramma kan opgevat worden als een aantal gespecificeerde en
samenhangende activiteiten en maatregelen, die resulteren in een doelgerichte
en planmatige inzet van twee of meer modules ten behoeve van een
gespecificeerde doelgroep.
De hbo- verpleegkundige heeft met name een inbreng op het punt van het
samenwerken met verschillende disciplines en het begeleiden van de betrokken
zorgvragers, hun naasten en anderen die direct bij de zorg betrokken zijn, zoals
mantelzorgers en vrijwilligers.
Pool, A., Pool- Tromp, C., Veltman- van Vugt, F., & Vogel, S. (2011). Met het oog op
de toekomst . Vilans.
Hoofdstuk 2.2
Rol: Coach
Domein: Organisatie van zorg
Domeinspecificatie: Zorgprogrammering
Competentiebeschrijving: Om te zorgen dat de kwaliteit van de zorg voor
chronisch zieke kinderen verbetert, coacht de verpleegkundige teamleden op de
juiste wijzen uitvoeren van het verpleegkundig deel van een zorgprogramma.
Bij het coachen van teamleden bij het op juiste wijze uitvoeren van het
verpleegkundig deel van een zorgprogramma voor chronisch zieke kinderen gaat
het om:
toelichten van het programma;
stimuleren en motiveren van teamleden door het geven van begeleiding,
met name gericht op het samenwerken met ouders en feedback geven aan
en ontvangen van ouders;
coachingssgesprekken voeren en voorlichting geven;
tonen van voorbeeldgedrag;
teamleden instrueren m.b.t. het uitvoeren van delen van het
zorgprogramma, met name m.b.t. medische technieken;
weerstanden opsporen en bespreken.
Zodat de kwaliteit van zorg voor chronisch zieke kinderen door het team
verbetert.
Hoofdstuk 3
Met het rapport van de Commissie- Biesheuvel(Commissie Modernisering
Curatieve zorg, 1994), is bevestigd dat verpleegkundigen in het ziekenhuis
mede dragers van kennis zijn.
Voor de beroepsontwikkeling biedt dat mogelijkheden tot verdere profilering
op basis van een specifieke inhoudelijke deskundigheid.
HBO- verpleegkundigen worden opgeleid met een flexibel beroepsbeeld.
Kenmerken HBO- opleiding:
brede professionalisering: zelfstandig uitvoeren van taken, functioneren
binnen arbeidsorganisatie en zelfstandig uitvoeren van het beroep;
multidisciplinaire organisatie: het integreren van kennis, inzichten,
houdingen en vaardigheden vanuit verschillende vakinhoudelijke
disciplines, in het kader van beroepsmatig handelen;
wetenschappelijke toepassing: het toepassen van
relevante(wetenschappelijke) inzichten, theorieën, concepten en
onderzoeksresultaten bij vraagstukken waar hbo’ ers in hun
beroepsuitoefening mee geconfronteerd worden;
, transfer en brede inzetbaarheid: toepassen van kennis, inzichten en
vaardigheden in uiteenlopende beroepssituaties;
creativiteit en complexiteit in handelen: het omgaan met
vraagstukken in de beroepspraktijk, waarvan het probleem niet op
voorhand duidelijk is omschreven en waarop standaardprocedures niet van
toepassing zijn;
probleemgericht werken: het op basis van relevante kennis en
(theoretische) inzichten zelfstandig definiëren en analyseren van complexe
probleemsituaties in de beroepspraktijk; het in dit licht ontwikkelen en
toepassen van zinvolle(nieuwe) oplossingsstrategieën en het beoordelen
van de effectiviteit van deze oplossingsstrategieën;
methodisch en reflectief denken en handelen: realistische doelen
stellen, plannen c.q. planmatig aanpakken van werkzaamheden en het
reflecteren op het (beroepsmatig) handelen, op basis van het verzamelen
en analyseren van relevante informatie;
sociaal- communicatieve bekwaamheid: communiceren en
samenwerken met anderen zodat voldaan wordt aan de eisen die het
participeren in een arbeidsorganisatie stelt;
basiskwalificering voor managementfuncties: het uitvoeren van
eenvoudige leidinggevende en managementtaken.
c.q.= casuquo, en/ of.
HBO- professionals moeten het ‘evidence- based’ karakter van hun vak
verbeteren.
Het beroep van de verpleegkundige bestaat uit:
de zorg voor zieken, gehandicapten en stervenden;
individuele en collectieve preventie;
gezondheidsvoorlichting en opvoeding(GVO).
Taakgebieden
Kwalificatiestructuur Beroepsprofiel
Methodische beroepsuitoefening Vaststellen van de zorg
Preventie, GVO en voorlichting Plannen van de zorg
Coördineren en organiseren van de Uitvoeren van de zorg
zorg
Werkbegeleiding Evalueren van de zorg
Kwaliteitszorg Professiegebonden taken
Deskundigheidsbevordering Organisatiegebonden taken
Benner(1984, 1992) heeft op basis van onderzoek vastgesteld dat de
verpleegkundige zorg de volgende onderdelen bevat:
de helpende rol;
de voorlichtings- en begeleidingsrol;
de diagnostische en patiëntbewakingsfunctie;
effectief ingrijpen in snel veranderde situaties;
toepassen en bewaken van de kwaliteit van de zorgpraktijk;
, organisatie- en rolgerelateerde bevoegdheden en bekwaamheden.
Deze taken zijn in te clusteren in zorggebonden, organisatiegebonden en
beroepsgebonden taken.
Primaire zorgverlening= verpleegtechnische handelingen, medicatie, voorlichting
geven etc.
Secundaire zorgverlening= toegankelijkheid zorg, afstemming zorgprocessen,
voorzieningen regelen etc.
Verantwoordelijkheid geeft de mate aan waarin beroepsbeoefenaars
aanspreekbaar zijn op hun beroepsmatig handelen en op de gevolgen daarvan
voor het beroepsmatig handelen van anderen. Van beroepsbeoefenaars wordt
geëist, dat zij hun beroepsmatige handelingen met zorg en toewijding uitvoeren
en daarover verantwoording kunnen afleggen. De verantwoordelijkheid kan
beperkt zijn tot het functioneren binnen het eigen takenpakket, maar kan zich
ook uitstrekken tot dat van anderen.
Complexiteit geeft de mate aan waarin beroepsmatige handelingen zijn
gebaseerd op het toepassen van routines, standaardprocedures of nieuwe
procedures. Dat bepaalt de vaardigheid in het oplossen van problemen en de
creativiteit die van beroepsbeoefenaars in verschillende situaties wordt
gevraagd.
Toepassingsvermogen geeft de mate aan waarin een beroepsbeoefenaar in
staat is kennis en beroepsvaardigheden toe te passen in uiteenlopende-
beroepsmatige- situaties. Dit geeft met andere woorden de reikwijdte en de
wendbaarheid van de kennis en de vaardigheden aan.
De verpleegkundige beschikt zowel over beroepsspecifieke als
beroepsonafhankelijke kennis en vaardigheden.
Door de analytische, probleemoplossende en communicatieve vaardigheden die
de verpleegkundige bezit, is zij in staat op metaniveau te reflecteren op het
eigen handelen en het handelen van anderen in multidisciplinair
verband(Commissie Kwalificatiestructuur, 1996).
‘Wat we in de verpleegkunde niet hebben, zoals andere beroepen wel hebben zijn
conceptualisaties van processen, organisatie van processen voor de toepassing in
de patiëntenzorg, of een geschreven theoretische basis voor die
processen(Norris, 1993)’.
Verpleegbeleid kan worden omschreven als een combinatie van activiteiten die
worden gevormd door:
(individuele) voornemens tot interventies op basis van een
diagnosestelling;
werkprocedures, routines en improvisaties op een afdeling of binnen een
team;
, relaties met het gehele behandelplan van derden;
het uitstippelen van zorgtrajecten voor de zorgvrager, om de inhoud en
condities voor de verpleegkundige zorg op concreet niveau op elkaar af te
stemmen.
Een zorgprogramma kan worden opgevat als een aantal gespecificeerde en
samenhangende activiteiten en maatregelen, die resulteren in een doelgerichte
en planmatige inzet van twee of meer modules ten behoeve van een
gespecificeerde doelgroep(Van Yperen, Van Rest en Vermunt, 1998).
Het werken met zorgprogramma’s heeft voor de verpleegkundigen als
consequentie dat zij gaan werken vanuit een externe oriëntatie. Dat houdt in
dat zij niet alleen op het eigen beroeps- en kennisdomein gericht zijn, maar
openstaan voor een integrale en multidisciplinaire benadering van
zorgvraagstukken.
Een programma ontwerpen houdt in een inzichtelijk en consistent ‘Doel-
Inspanningen- Netwerk/ DIN opzetten(Twijnstra en Gudde, 1996). De
verpleegkundige kan daaraan een bijdrage leveren.
DIN= een combinatie van doelen en inspanningsplannen, die voor een groep
toepasbaar moeten zijn.
Volgens veel theoretici en onderzoekers wordt de inbreng van verpleegkundigen
in de gezondheidszorg vooral gekenmerkt door het vermogen te voorzien in de
humane kant van de gezondheidszorg. Dat wil zeggen dat zij naast aandacht
voor de technische aspecten veel aandacht besteden aan de beleving van en
het omgaan met een ziekte.
De verpleegkundige die het zorgprogramma regisseert neemt niet de taken van
het management over, maar is te vergelijken met een projectmedewerker of –
leider. Het regisseren ligt op de grens tussen het ontwikkelen en beschrijven
van het DIN en het concreet uitvoeren van zorg.
Drie domeinen: zorg, organisatie van zorg, en beroep
Domein zorg
Zorg is altijd relationeel.
De volgende vier elementen zijn betrokken in het handelen:
zorg voor: erkennen dat zorg noodzakelijk is in die concrete
situatie(taking care- of);
zorg om: zich bekommeren om de ander en zijn situatie(caring about);
zorg geven: de concrete activiteit van zorgen, inclusief het dragen van
verantwoordelijkheid daarvoor(care- giving);
zorg ontvangen: erkennen dat degene die zorg ontvangt ook een actieve
rol heeft in het zorgproces en hiervoor ook verantwoordelijkheid
dragen(care- receiving).
, Verpleegkundige zorg vindt altijd plaats in het kader van de
gemeenschappelijke doelstelling van de gezondheidszorg:
het bevorderen en in stand houden van de gezondheid;
het voorkomen van ziekte en handicap;
het bijdragen aan genezing en herstel van ziekte;
het verlichten van lijden en ongemak.
Domeinspecificatie zorg voor zieken, gehandicapten en stervenden
Het doel van het verpleegkundig handelen is de kwaliteit van leven van de
zorgvrager te verhogen.
De verpleegkundige probeert het evenwicht tussen draagkracht en draaglast
te handhaven of te herstellen wanneer gezondheidsproblemen, daaraan
gerelateerde bestaansproblemen, behandeling of therapie daar een aanslag op
doen(Leistra e.a., 1999).
Domeinspecificatie individuele en collectieve preventie
Om gezondheidsrisico’s te vermijden of de kans erop te verkleinen werkt de hbo-
verpleegkundige mee aan individuele en collectieve vormen van preventie. Zij
kan meewerken aan preventieprogramma’s gericht op collectie primaire
preventie, maar ook aan op het individu gerichte vormen van secundaire en
tertiaire preventie.
Domeinspecificatie GVO
Is bij individuele en collectieve preventie het kernwoord voorkomen, bij
Gezondheidsvoorlichting en Opvoeding(GVO) is het kernwoord bevorderen: van
gezondheid in de breedste zin van het woord. Het gaat daarbij om het
bevorderen van een gezonde leefstijl als er (nog) geen sprake is van een ziekte,
aandoening of handicap. Maar het omvat ook het bevorderen van gezondheid als
mensen reeds leven met een ziekte, handicap of aandoening.
Domein organisatie van zorg
Het management is verantwoordelijk voor het realiseren van organisatie- en
zorgbeleid. Het behoort echter ook tot de taak en verantwoordelijkheid van
een hbo- verpleegkundige om als professional en als lid van een organisatie een
actieve bijdrage te leveren aan het realiseren van de doelen van die
organisatie.
Domeinspecificatie zorgprogrammering
Een zorgprogramma kan opgevat worden als een aantal gespecificeerde en
samenhangende activiteiten en maatregelen, die resulteren in een doelgerichte
en planmatige inzet van twee of meer modules ten behoeve van een
gespecificeerde doelgroep.
De hbo- verpleegkundige heeft met name een inbreng op het punt van het
samenwerken met verschillende disciplines en het begeleiden van de betrokken
zorgvragers, hun naasten en anderen die direct bij de zorg betrokken zijn, zoals
mantelzorgers en vrijwilligers.
