KOM TUSSENTOETS: KWALITATIEF EN
CORRELATIONEEL ONDERZOEK
KWALITATIEF ONDERZOEK
Het doel van kwalitatief onderzoek doen is het begrijpen van sociale fenomenen in hun natuurlijke context. Om data te
verzamelen tijdens kwalitatief onderzoek wordt er gebruik gemaakt van een data-analyse.
Hoorcollege 1
Data-analyse
1. Theorie
Kenmerken van een goede wetenschappelijke theorie: probabilistisch, falsifieerbaar, spaarzaam.
2. Onderzoeksvraag: het SPI(CE) acroniem
Setting: de afgebakende context waarin het fenomeen voorkomt
Perspective: het perspectief van de participanten
Interest: het fenomeen waarin we geïnteresseerd zijn
Comparison:
Evaluation: wat er wordt onderzocht
- Toegepaste onderzoeksvragen: heeft als doel een probleem oplossen of een technologie, product of dienst
te ontwikkelen.
- Fundamentele onderzoeksvragen: heeft als doel het creëren van kennis omwille van kennis, zonder dat er
een concrete toepassing in vooruitzicht hoeft te zijn (vb wiskunde of natuurkunde).
- Translationele onderzoeksvragen: brug tussen fundamenteel en toegepast: vertalen van kennis uit
fundamenteel onderzoek tot het toepassen in de realiteit
3. Onderzoeksontwerp: kwalitatief interview voor meningen en observaties voor gedragingen
- Ongestructureerd: bovenstaande aspecten hangen af van verloop en context van het interview
(kwalitatief)
- Semi-gestructureerd: wel topiclijs, bovenstaande aspecten hangen af van context van interview
(kwalitatief)
- Gestructureerd: bovenstaande aspecten worden vooraf vastgelegd door interview (kwantitatief)
Bij kwalitatief onderzoek wordt een deel van de populatie uitgenodigd voor onderzoek, uit deze steekproef
wordt data verzameld en met deze data worden uitspraken gedaan voor de gehele populatie.
4. Data verzameling: interview wordt opgenomen en later volledig uitgetypt in een transcript, dit is een
letterlijke weergave van het gesprek.
Field notes= aantekeningen die onderzoekers maken tijdens een interview
Participanten zijn in een focusgroep homogeen qua achtergrond en heterogeen aan ervaringen. De data van een
focusgroep lijkt op kwalitatief onderzoek, alleen wordt ook de interactie van de groep meegenomen.
Triangulatie
Triangulatie is het onderzoeken van een sociaal fenomeen vanuit verschillende invalshoeken, het doel is om
de geloofwaardigheid van de kwalitatieve onderzoeksresultaten te verhogen.
1. Data triangulatie: er worden verschillende typen kwalitatieve gegevens verzameld
2. Onderzoeker triangulatie: twee of meer onderzoekers analyseren de data
3. Theoretische triangulatie: de verzamelde gegevens worden bekeken vanuit verschillende theoretische
invalshoeken
4. Methodologische triangulatie: de onderzoekers combineert twee soorten dataverzameling (kwalitatief en
kwantitatief).
Hoorcollege 2
Observeren is het waarnemen en registreren van gedragingen, gebeurtenissen en interacties.
1. Participerend vs. niet-participerend (bestudeert onderzoeker van buitenaf of wordt hij/zij deel van de
groep?)
2. Verhuld vs. Onverhuld (weten de mensen dat ze geobserveerd worden?)
3. Systematisch vs. niet-systematisch (zijn de fenomenen waar naar gekeken wordt van tevoren vastgelegd?
, De 4 rollen van een observator:
1. Complete participant/ Participant observer: staan vaak heel dicht bij de mensen die bestudeerd worden. De
onderzoeker kan fenomenen heel goed observeren, dit heeft een positief effect op de kwaliteit van de
gegevens. De onderzoeker kan ook té betrokken raken (going native) en dit heeft een negatief effect.
2. Observer/ Covert observer: hebben meer afstand tot deze mensen. Het zijn vaak objectievere observaties,
maar mogelijkheid tot misinterpretaties.
Site= plek waar geobserveerd gaat worden, daar moet toegang tot verkregen worden (bijv. een basisschool). Dat
gebeurt via de gatekeeper. Dit is iemand die weet van het onderzoek (bijv. een directeur van een basisschool).
Key informant is iemand die zorgt voor een goede verstandhouding tussen de onderzoeker en de participant. Dit is
een persoon waarmee het contact sterker is (een maatje) en waar je als onderzoeker meer vragen aan kan stellen
(bijvoorbeeld een leraar op een school die informatie geeft aan de onderzoeker).
Directe observaties: heeft een chronologisch verloop, fysieke beschrijvingen en bevat beschrijvingen van specifieke
situaties
Inferenties: interpretatie van de onderzoeker
Eigen gevoelens
Analyse: koppeling observaties aan theorie
Reactiviteit: de participanten weten dat ze geobserveerd worden en gaan zich daardoor anders gedragen. Meerdere
onderzoekers zullen verschillende observaties doen/observaties verschillend interpreteren. Dit heeft invloed op de
kwaliteit van de gezamelde gegevens.
Gegevens die niet specifiek voor huidige studie worden verzameld:
1. Verzameld voor ander onderzoek (secundaire data) CBS/PISA. Secundaire analyse: onderzoekers gebruikt
gegevens die verzameld zijn door een andere onderzoeker.
2. Gegevens die er zijn zonder dat ze voor onderzoek gegenereerd zijn (afval/instagram foto’s).
Dit is dus ook niet reactief .
Betrouwbaarheid: vinden twee verschillende onderzoekers wel dezelfde gegevens?
Validiteit is het materiaal wel geschikt voor het beantwoorden van de onderzoeksvraag?
Externe validiteit: generaliseren vanuit steekproef naar de populatie
Selecte steekproeven
Er is geen sprake van willekeur of toevalsbasis; óf de onderzoekers óf de subjecten maken deel uit van het
selectieproces. Niet iedereen uit de populatie hebben de kans gehad om mee te doen.
1. Sneeuwbal steekproef: met een sneeuwbal steekproef wordt aan participanten die al mee doen aan het
onderzoek gevraagd of ze je in contact kunnen brengen met nog meer personen. Deze sneeuwbal kan 1)
doorrollen naar één persoon die je mogelijk weer opnieuw kan doorverwijzen (zoals je ziet in de Shiny app);
en/of deze sneeuwbal kan 2) zich splitsen doordat een participant meerdere personen aandraagt. Optie 2 is in
de realiteit veel waarschijnlijker. De onderzoeker heeft de eerste participant(en) vaak geworven met een
gemaks- of een doelgerichte steekproef
- Voorbeeld: onderzoek naar zwangere vrouwen. Onderzoeker zoekt contact met zwangere vrouw en door
die vrouw kot de onderzoeker in contact met andere zwangere vrouwen.
2. Quota steekproef: met een quota steekproef ben je geïnteresseerd in specifieke subpopulaties en heb je een
bepaald aantal participanten per subpopulatie voor ogen. De onderzoeker selecteert vervolgens mensen met
een gemaks- of een doelgerichte steekproef.
- Voorbeeld: onderzoek naar ervaring met rijlessen. Onderzoeker wil evenveel mannen als vrouwen.
3. Gemakssteekproef: met een gemakssteekproef benader je personen die gemakkelijk zijn te bereiken: 1) door
zelf op een handige plek te werven; of 2) door personen in je eigen netwerk of via je eigen netwerk te werven
(als diegene die je aanspreekt vervolgens niet zelf meedoet - anders sneeuwbalsteekproef).
- Voorbeeld: onderzoek naar gezelligheid op de voetbalclub. Gaat naar de voetbalclub en vraagt of hij
vragen kan stellen.
CORRELATIONEEL ONDERZOEK
KWALITATIEF ONDERZOEK
Het doel van kwalitatief onderzoek doen is het begrijpen van sociale fenomenen in hun natuurlijke context. Om data te
verzamelen tijdens kwalitatief onderzoek wordt er gebruik gemaakt van een data-analyse.
Hoorcollege 1
Data-analyse
1. Theorie
Kenmerken van een goede wetenschappelijke theorie: probabilistisch, falsifieerbaar, spaarzaam.
2. Onderzoeksvraag: het SPI(CE) acroniem
Setting: de afgebakende context waarin het fenomeen voorkomt
Perspective: het perspectief van de participanten
Interest: het fenomeen waarin we geïnteresseerd zijn
Comparison:
Evaluation: wat er wordt onderzocht
- Toegepaste onderzoeksvragen: heeft als doel een probleem oplossen of een technologie, product of dienst
te ontwikkelen.
- Fundamentele onderzoeksvragen: heeft als doel het creëren van kennis omwille van kennis, zonder dat er
een concrete toepassing in vooruitzicht hoeft te zijn (vb wiskunde of natuurkunde).
- Translationele onderzoeksvragen: brug tussen fundamenteel en toegepast: vertalen van kennis uit
fundamenteel onderzoek tot het toepassen in de realiteit
3. Onderzoeksontwerp: kwalitatief interview voor meningen en observaties voor gedragingen
- Ongestructureerd: bovenstaande aspecten hangen af van verloop en context van het interview
(kwalitatief)
- Semi-gestructureerd: wel topiclijs, bovenstaande aspecten hangen af van context van interview
(kwalitatief)
- Gestructureerd: bovenstaande aspecten worden vooraf vastgelegd door interview (kwantitatief)
Bij kwalitatief onderzoek wordt een deel van de populatie uitgenodigd voor onderzoek, uit deze steekproef
wordt data verzameld en met deze data worden uitspraken gedaan voor de gehele populatie.
4. Data verzameling: interview wordt opgenomen en later volledig uitgetypt in een transcript, dit is een
letterlijke weergave van het gesprek.
Field notes= aantekeningen die onderzoekers maken tijdens een interview
Participanten zijn in een focusgroep homogeen qua achtergrond en heterogeen aan ervaringen. De data van een
focusgroep lijkt op kwalitatief onderzoek, alleen wordt ook de interactie van de groep meegenomen.
Triangulatie
Triangulatie is het onderzoeken van een sociaal fenomeen vanuit verschillende invalshoeken, het doel is om
de geloofwaardigheid van de kwalitatieve onderzoeksresultaten te verhogen.
1. Data triangulatie: er worden verschillende typen kwalitatieve gegevens verzameld
2. Onderzoeker triangulatie: twee of meer onderzoekers analyseren de data
3. Theoretische triangulatie: de verzamelde gegevens worden bekeken vanuit verschillende theoretische
invalshoeken
4. Methodologische triangulatie: de onderzoekers combineert twee soorten dataverzameling (kwalitatief en
kwantitatief).
Hoorcollege 2
Observeren is het waarnemen en registreren van gedragingen, gebeurtenissen en interacties.
1. Participerend vs. niet-participerend (bestudeert onderzoeker van buitenaf of wordt hij/zij deel van de
groep?)
2. Verhuld vs. Onverhuld (weten de mensen dat ze geobserveerd worden?)
3. Systematisch vs. niet-systematisch (zijn de fenomenen waar naar gekeken wordt van tevoren vastgelegd?
, De 4 rollen van een observator:
1. Complete participant/ Participant observer: staan vaak heel dicht bij de mensen die bestudeerd worden. De
onderzoeker kan fenomenen heel goed observeren, dit heeft een positief effect op de kwaliteit van de
gegevens. De onderzoeker kan ook té betrokken raken (going native) en dit heeft een negatief effect.
2. Observer/ Covert observer: hebben meer afstand tot deze mensen. Het zijn vaak objectievere observaties,
maar mogelijkheid tot misinterpretaties.
Site= plek waar geobserveerd gaat worden, daar moet toegang tot verkregen worden (bijv. een basisschool). Dat
gebeurt via de gatekeeper. Dit is iemand die weet van het onderzoek (bijv. een directeur van een basisschool).
Key informant is iemand die zorgt voor een goede verstandhouding tussen de onderzoeker en de participant. Dit is
een persoon waarmee het contact sterker is (een maatje) en waar je als onderzoeker meer vragen aan kan stellen
(bijvoorbeeld een leraar op een school die informatie geeft aan de onderzoeker).
Directe observaties: heeft een chronologisch verloop, fysieke beschrijvingen en bevat beschrijvingen van specifieke
situaties
Inferenties: interpretatie van de onderzoeker
Eigen gevoelens
Analyse: koppeling observaties aan theorie
Reactiviteit: de participanten weten dat ze geobserveerd worden en gaan zich daardoor anders gedragen. Meerdere
onderzoekers zullen verschillende observaties doen/observaties verschillend interpreteren. Dit heeft invloed op de
kwaliteit van de gezamelde gegevens.
Gegevens die niet specifiek voor huidige studie worden verzameld:
1. Verzameld voor ander onderzoek (secundaire data) CBS/PISA. Secundaire analyse: onderzoekers gebruikt
gegevens die verzameld zijn door een andere onderzoeker.
2. Gegevens die er zijn zonder dat ze voor onderzoek gegenereerd zijn (afval/instagram foto’s).
Dit is dus ook niet reactief .
Betrouwbaarheid: vinden twee verschillende onderzoekers wel dezelfde gegevens?
Validiteit is het materiaal wel geschikt voor het beantwoorden van de onderzoeksvraag?
Externe validiteit: generaliseren vanuit steekproef naar de populatie
Selecte steekproeven
Er is geen sprake van willekeur of toevalsbasis; óf de onderzoekers óf de subjecten maken deel uit van het
selectieproces. Niet iedereen uit de populatie hebben de kans gehad om mee te doen.
1. Sneeuwbal steekproef: met een sneeuwbal steekproef wordt aan participanten die al mee doen aan het
onderzoek gevraagd of ze je in contact kunnen brengen met nog meer personen. Deze sneeuwbal kan 1)
doorrollen naar één persoon die je mogelijk weer opnieuw kan doorverwijzen (zoals je ziet in de Shiny app);
en/of deze sneeuwbal kan 2) zich splitsen doordat een participant meerdere personen aandraagt. Optie 2 is in
de realiteit veel waarschijnlijker. De onderzoeker heeft de eerste participant(en) vaak geworven met een
gemaks- of een doelgerichte steekproef
- Voorbeeld: onderzoek naar zwangere vrouwen. Onderzoeker zoekt contact met zwangere vrouw en door
die vrouw kot de onderzoeker in contact met andere zwangere vrouwen.
2. Quota steekproef: met een quota steekproef ben je geïnteresseerd in specifieke subpopulaties en heb je een
bepaald aantal participanten per subpopulatie voor ogen. De onderzoeker selecteert vervolgens mensen met
een gemaks- of een doelgerichte steekproef.
- Voorbeeld: onderzoek naar ervaring met rijlessen. Onderzoeker wil evenveel mannen als vrouwen.
3. Gemakssteekproef: met een gemakssteekproef benader je personen die gemakkelijk zijn te bereiken: 1) door
zelf op een handige plek te werven; of 2) door personen in je eigen netwerk of via je eigen netwerk te werven
(als diegene die je aanspreekt vervolgens niet zelf meedoet - anders sneeuwbalsteekproef).
- Voorbeeld: onderzoek naar gezelligheid op de voetbalclub. Gaat naar de voetbalclub en vraagt of hij
vragen kan stellen.
