Overzicht Ontwikkelingspsychopathologie UvA

Tentamen Psychopathologie
UvA, 2015

Overzicht per stoornis:
 ontstaanswijze
 moment
 prevalentie
 kernsymptomen
 Van DSM-IV naar DSM-5 (alleen als dit in het college behandeld is)
 essentiële verschillen met andere problematiek
 comorbiditeit
 gangbare behandelvorm

Bronnen
Rigter (2013)
Colleges UvA Ontwikkelingspsychopathologie (2015)

Stoornissen:
1. Enuresis
2. Encropresis
3. Autisme Spectrum Stoornis
4. Agressie en gedragsstoornissen (OOD, CD, IED, psychopathie)
5. Angststoornissen
6. Stemmingsstoornissen
7. ADHD
8. Slaapstoornissen
9. Middelenmisbruik
10. PTTS
11. OCD en ticstoornissen
12. Eetstoornissen
13. Psychotische stoornissen
14. Persoonlijkheidsstoornissen

,1. Enuresis
Ontstaanswijze
 Erfelijkheid
 Psychosociale factoren
o Ontwikkelingsachterstand
o Vier of meer spanningsvolle gebeurtenissen
o Angst voor de WC
o Spanning in gezin
o Opgroeien in residentiele jeugdinstelling
Moment
 Vanaf 5-jarige leeftijd
Prevalentie
 Jongens > meisjes
 Allochtoon > autochtoon
 Komt meer voor bij kinderen met een ontwikkelingsachterstand
 Jongeren kinderen > oudere kinderen
o Op 5-jarige leeftijd nog 33%, op 17-jarige leeftijd nog maar 1%
 Onzindelijkheid ’s nachts > onzindelijkheid overdag
Kernsymptomen
 Herhaalde urinelozing in bed of kleding
 Minimaal 2x per week gedurende 3 maanden
Van DMS-IV naar DSM-5
 Geen belangrijke verschillen
Essentiële verschillen met andere problematiek
 Incontinentie kan een medische oorzaak hebben, bij enuresis is een
medische oorzaak uitgesloten
Comorbiditeit
 Verstandelijke handicap
 ASS
 ADHD (tegenstrijdige onderzoeksresultaten)
 Hoge mate van angst
Gangbare behandelvorm
-Behandelvorm Enuresis Diurna (overdag):
 Psycho-eductie
o Uitleg over de werking van de blaas
o Motiveren voor behandeling
o Wegnemen schuldvraag
 Motivationele technieken
o Een positieve verwachting van ouders is hiervoor erg
belangrijk!
 Sluitspier/bekkenbodem oefeningen
-Behandelvorm Enuresis Nocturna (nacht):
 Psycho-educatie
 Medicamenteus
 Plaswekker

, 2. Encopresis
Ontstaanswijze
 Erfelijkheid (meer bij retentieve dan bij niet-retentieve!)
 Psychologische en sociale factoren
o Angst voor toilet
o Ophouden door angst voor pijn
o Aandachtsproblemen: minder aandacht voor het
aandranggevoel
o Reactie op boosheid
o Angst voor reactie op ongelukjes
 Niet-retentieve encopresis kan leiden tot retentieve encopresis
Moment
 Vanaf 4-jarige leeftijd
Prevalentie
 Jongens > meisjes
 Retentieve (mét obstipatie en overloopcontinentie) > niet-retentieve
 Komt meer voor bij kinderen met een ontwikkelingsachterstand
 Jongeren kinderen > oudere kinderen
o Op 5-jarige leeftijd nog 2%, op 17-jarige minder dan 1%
 Onzindelijkheid ’s nachts > onzindelijkheid overdag
Kernsymptomen
 Herhaald defeceren op daartoe niet bestaande plaatsen (onvrijwillig
of vrijwillig)
 Tenminste 1x per maand gedurende drie maanden
Van DMS-IV naar DSM-5
 Geen belangrijke verschillen
Essentiële verschillen met andere problematiek
 Incontinentie kan een medische oorzaak hebben, bij enuresis is een
medische oorzaak uitgesloten
Comorbiditeit
 Angstigheid/depressiviteit
 Sociale problemen
 Gedragsproblemen (agressie)
 Aandacht en concentratieproblemen
Gangbare behandelvorm
-Behandelvorm Retentieve encopresis:
 Psycho-educatie
o Uitleg over de werking van de blaas
o Motiveren voor behandeling
o Wegnemen schuldvraag
 Laxantia
-Behandelvorm niet-retentieve encopresis:
 Psycho-educatie
 Motivationele technieken
 Ontlastingsschema
 Vaststellen realistische doelen