Samenvatting MSS management en strategische sturing van de professionele organisatie

Management en strategische sturing van een professionele organisatie


Inleiding, introductie van kernconcepten, werken met/in
sociale systemen
PPT Les 1
Management en leiderschap

 Management/leiderschap = !
o leiders en managers  zorgen voor alle randvoorwaarden die nodig moeten zijn in
een organisatie
o Randvoorwaarden: Samenwerking, communicatie, visie, gemeenschappelijke
doelstelling, vertrouwen, afspraken, structureel kader, transparantie
 Management heeft een impact op het denken en handelen van medewerkers
 Verschil management en leiderschap
o Leiderschap: uitkijken voor en promoten van nieuwe keuzes (in termen van doelen
en strategieën)
 Kenmerken: bereiden toekomst voor, willen verandering, hebben visie, doen
juiste dingen, veranderen functiebeschrijvingen, inspireren en motiveren
o Management: zo goed mogelijk uitvoeren van bestaande keuzes
 Kenmerken: denken op KT, zorgen voor contiuïteit, realiseren doelen, doen
de dingen juist, respecteren functiebeschrijvingen, organiseren en
controleren
 Variatie in managementactiviteiten – concurrerende waardenmodel Quinn & Rohrbrough




o Mentor - Besteedt veel aandacht aan de ontwikkeling van mensen, is zorgzaam en
bereid om te helpen.
o Stimulator - Ook facilitator genoemd. Richt zich primair op het verbeteren van de
samenwerking. Verbetert samenhang en teamwork; lost conflicten op.
o Innovator - Accent ligt op vernieuwingen en aanpassingen van de organisatie.
o Bemiddelaar - Accent op externe relaties en effectief onderhandelen. Reputatie en
imago zijn belangrijk.

1

, o Controleur - Centraal staat het bewaken van individuele prestaties evenals het
controleren van het functioneren van de gehele organisatie.
o Coördinator - Deze stijl legt de nadruk op projectmanagement, het ontwerpen van
taken en crossfunctioneel management.
o Producent - Productief werken staat centraal. De manager moet een productieve
werkomgeving bevorderen en tijd en stress weten te managen.
o Bestuurder - Plannen en doelen formuleren kenmerken deze stijl. De manager heeft
een visie, ontwerpt en organiseert en weet effectief te delegeren.
 Strategische sturing
o Strategische sturing legt de link tussen leiderschap en management
o Een visie vertalen in langetermijndoelstellingen en het opstellen van
langetermijnplannen voor de realisatie ervan

Professionele organisatie  kenmerken

 Relatief hoog opgeleiden die complex, gespecialiseerd werk verrichten.
 Kennis en vaardigheden van medewerkers zijn cruciaal voor het succes van de organisatie.
 Omvang van het middenmanagement en de staforganen is eerder beperkt.
 Medewerkers hebben veel autonomie.
 Medewerkers zijn eigenwijs en accepteren slechts met mondjesmaat leiding.
 Energieniveau hangt samen met mate waarin men zich identificeert met de
organisatiedoelen.
 Medewerkers hanteren professionele standaarden en willen normen intercollegiaal
handhaven.

Theorie

 Theorie als: referentiekader, analysekader, besluitvormingskader




o

Een open systeembenadering

 Verschillende stromingen over organisaties doorheen de jaren tijd
o Van gesloten sustemen naar open systemen
o Technisch-rationeel perspectief versus mensgericht organisch model
 Sterktes van 2 benaderingen in elkaar schuiven  geïntegreerd systeem
model  technisch-rationele en het mensgerichte-organische open
systemen (het is stelselmatig opgebouwd uit verschillende benaderingen)




2

, Sociale systemen
o zijn open systemen (in VOCA-tijden)  voca = volatiel, onzekerheid, complex,
ambigu
o zijn doelgericht (contingent en onderhandeld)
 Contingent = situationeel  acties worden best afgestemd op de context
o worden ingevuld door mensen  energie, expertise, complex, eigenwijs
o hebben structuur
o zijn politiek (kennen machtsrelaties)
o bestaan uit onderling afhankelijke delen, die op elkaar en de omgeving inwerken
(holistisch te benaderen)
o hebben culturen en normen (die voorgeschreven en afgedwongen worden)
o zijn conceptueel en relatief (bestaan op verschillende niveaus)
 Open systeem benadering




3

, Discrepantie  waar willen we naartoe? Wat is wenselijk?  verwachte prestatie en hoe
verhoud de huidige prestatie hier ten opzichte van
o Doel = Geen discrepantie tussen wat we vaststellen en wat we verwachten
 Input: mensen, infrastructuur, middelen, omgevingsbesperkingen, missie
 Transformatieproces: Input wordt getransformeerd tot output
o Kernproces = leren en onderwijzen
o Structureel systeem
o Cultureel systeem
o Politiek systeem
o Individuele systeem gaan we in dit OPO niet behandelen
 Hier komen outputs uit




4

,Chapter 1: The Organisation/School as a Social System

Preview

 Organisatietheorie  patronen van regulariteiten in het organisatieleven
 Theorieën  verklaren, onderzoek leiden, nieuwe kennis genereren, gids voor praktijk
 Theorie = gids voor praktijk  referentiekader, algemeen model voor analyse, reflectieve
besluitvorming
 3 systeemperspectieven: rationeel, natuurlijk, open
o Rationeel systeemperspectief = organisaties als formele instrumenten – structuur = !
o Natuurlijk systeemperspectief = organisaties als sociale groepen met als doel te
overleven – mensen = !
o Open systeemperspectief = combineren van rationele en natuurlijke elementen 
completer
 Scholen = open sociale systemen met vijf belangrijke elementen of subsystemen: het
structurele, het individuele, het culturele, het politieke, en het pedagogische  interactie
 Onderwijs-leerproces = kern van het sociale systeem 3 perspectieven: de gedragsmatige,
cognitieve, en constructivistische
 Omgeving  hulpbronnen, bijkomende beperkingen en kansen
 Hoe groter de mate van congruentie tussen de elementen van het systeem, hoe effectiever
het systeem

Theorie

Theorie en wetenschap

 Organisatiewetenschap
o Beschrijven en verklaren van regelmatigheden in het gedrag van individuen en
groepen binnen organisaties
o Basisprincipes  algemeen begrip van de structuur en de dynamiek van het
organisatieleven
 Wetenschap = dynamisch  doel = theorieën vinden (algemene verklaringen)
 Theorie = set van onderling gerelateerde concepten, veronderstellingen, en generalisaties
die regelmatigheden in gedrag in onderwijsorganisaties systematisch beschrijven en
verklaren

Elementen van een theorie

 Concept = abstracte termen (woorden) met speciale definities
 Theoretische generalisaties
o = uitspraken die de relaties aangeven tussen twee of meer concepten
o combineren van concepten tot samenhangende theoretische verbanden die een een
algemene verklaring bieden

Theorie en realiteit

 Theorieën
o Theoretisch advies  conceptuele kaders = vereenvoudigingen van organisaties
o Vertekening van realiteit

Theorie en onderzoek

5

,  Hypothesen
o Hypothese = veronderstelling die een verband aangeeft tussen ten minste twee
begrippen of variabelen
o Onderzoek  hypothesen worden empirisch getoetst aan observaties
 Theorie toetsen aan de werkelijkheid
o Concepten worden uitgedrukt in variabelen die gemanipuleerd en gemeten kunnen
worden
o Hypothesen  bias van onderzoeker
 Kennis
o bestaat uit concepten, veralgemeningen en theorieën  elk afhankelijk van het
voorafgaande




o



Theorie en praktijk

 Theorie vormt een referentiekader voor de beroepsbeoefenaar
 Het proces van theoretiseren biedt een algemene manier van analyse van praktische
gebeurtenissen
 Theorie begeleidt de besluitvorming



Systeemperspectief

 Systeem = georganiseerd geheel
 Verschil tussen open en gesloten systemen
o Gesloten  weinig beperkingen door de omgeving
 3 systeemperspectieven: rationeel, natuurlijk, open

Rationele systeem modellen: gesloten en open

 Rationeel systeemperspectief
o = organisaties als formele instrumenten  specifieke doelen behalen
o Vooraf bepaalde doelen bereiken met maximale doeltreffendheid
 Vroege kijk: wetenschappelijk management – rationeel en gesloten machine model
o Frederick Taylor – Taylorism
o Metafoor van de machine

6